14 uur. Ik zit op het balkon in de zon. Gisteren zijn we heel vroeg naar bed gegaan. Inderdaad waren we om 7 uur onderweg naar Porto. In Coimbra even koffie gedronken met lekker gebak. Karin kocht voor thuis ook. Porto was zeer mistig en Karin en Ernst waren zeer onrustig. Porto was kil en vies en armoedig. Ik heb het ook anders gezien. Dan maar na koffie snel naar ’t vliegveld.

Aangezien je daar nergens kan zitten, maar met een akelig gevoel ronddrentelt, zijn zij door de paspoortcontrole gegaan en zijn wij aan het hek gaan staan, heel dicht bij waar je de vliegtuigen ziet vertrekken. We zagen Karin en Ernst ook nog in de bus langs komen. Karin liep nog even om de bus om naar ons te wuiven. In het vliegtuig zag ik Karin en ik zwaaide als gek met m’n rooie jas. Iedereen zwaaide naar iedereen. Han zei: “Wie zwaait naar wie? Je weet echt niet of het Karin is.” Mij dondert dat niet. Ik heb naar Karin en Ernst gezwaaid. Als ze het niet geweest zijn, heb ik toch gezwaaid.

Het weer klaarde wat op. Porto bleef in de mist. Wij gingen naar Aveiro, dicht aan de kust. Het blijkt dat ik daar al geweest ben. Ingrid en Tijn hebben daar boodschappen gedaan en ik bleef in de auto zitten wachten en kijken. Ik was het vergeten. Han en ik aten daar en lekker ook. Ik was alleen zeer onrustig, want het bleek een nationale feestdag (Spanje is ooit de deur uitgezet) en de postkantoren zijn gesloten en ik heb m’n kinders en moeder gezegd, dat ik om 6 uur op zou bellen. Zij zitten te wachten en ik kan ze niet bereiken. Om half 8 in Secarias meteen door naar de opbelmogelijkheid hoog in ’t dorp. Els en Jurgen zijn niet meer thuis. Ingrids nummer weet ik nog niet uit m’n hoofd en ik heb het niet bij me. M’n moeders lijn is gestoord. Barbara blijkt thuis en zal de anderen uitleggen hoe de vork in de steel zit. Iets geruster drinken we koffie en gaan doodmoe naar bed.

Vandaag zouden we paddestoelen plukken, maar de timmerman is gekomen om de ramen en deuren in de sponningen te maken. Ook de metselaar is net gearriveerd en is bezig de ingestorte muur op het voorbalkon weer neer te zetten.

maandag 4 december

We hebben nu 1 deur (die van het achterbalkon) met glas en sluiting, vastgezet in specie. Verder kun je er omheen naar buiten kijken. De 2 ramen zijn dicht getimmerd. Wel staan de sponningen erin op dezelfde manier als de deur. Zaterdagmiddag hebben ze van 2 tot 6 hard gewerkt met 3 man. Het neergehaalde muurtje op de voorveranda staat voor het grootste gedeelte weer ruw opgezet op z’n plaats. Wij zaten om 8 uur klaar. De metselaar ook, maar die ging weer: heeft vandaag geen tijd. Misschien deze week dan telefoon.

Karin en Ernst hebben net een zacht weekje gehad. Nu is het weer kouder. Gisteren hebben Han en ik het plafond in de keuken afgemaakt. Wij hadden dat niet gedaan omdat we dachten, dat eerst de muren gedaan moesten worden, maar dat was niet zo. ’s Middags hebben we paddestoelen gezocht en 1 ridderzwam gevonden. Wel een portie wilde venkel. Misschien ga ik ook vermelden wat we eten, want dat is tamelijk afwijkend van wat we gewend waren.

De achterdeur wordt gemonteerd

dinsdag 5 december

9 uur ’s morgens. Het regent weer bij bakken. De metselaars zijn bezig, wij doen niets. Gisteren heb ik een cirkelzaag gekocht. We moeten nog zoveel vloeren leggen en we zijn niet in staat om de planken goed te laten doorlopen. Dus een cirkelzaag. Laat niemand denken dat wij van plan zijn primitief te leven, beslist niet. Wij willen wel zo min mogelijk vervuilen, dus al ons gebruikte water opvangen en hergebruiken, waarbij niet de zeep maar de temperatuur een belangrijke factor is waar je rekening mee moet houden.

Gisteren heb ik een grote berg afval afgefikt. Als je dat te lang laat liggen, wonen er weer beesten in. Iedere dag stijgen er ergens in het dal rookkolommen op van fikkies. Deze keer keek ik trots naar mijn teken van activiteit. Ik pakte 2 aardappelen in folie en ’s avonds in het donker zocht ik ze uit de hete as (waar ik ze dus eerst in had gedaan). Lekker met een kluit roomboter en verse peterselie., maar de piepers waren totaal opgebrand. Ze wogen niets meer, waren nog wel even groot, maar pikzwart.

Gisteren werkte ik nog aan onze oprit en de auto staat weer voor de deur. Han houdt zich constant bezig met de afwerking: stopcontact verplaatsen, achterwand van de keukenkasten monteren en één computer staat. Ik verwacht dat, als hij wat schijfjes en papier gevonden heeft (hij heeft hevig gezocht, maar niet gevonden), hij minder haast krijgt met het huis. Ook goed, je moet voor je plezier kunnen leven. Het pleetje is verzet naar de stal, want de metselaars zijn bezig in het rookhol (oude keuken), waar het pleetje stond. ’s Nachts is dat dan wel ver weg. Ik neem wel een emmertje mee naar bed.

In augustus werd ons een huis aangeboden voor 20.000 escudos. Dat blijken 2.000 contos te zijn, hetgeen 2 nullen scheelt. In Nederlands geld was het dus f 300 en blijkt het f 30.000 te zijn. Gisteren moesten we dat persé bekijken en we keken dus. Ik kocht wel een schitterend mooi oud nachtkastje voor f 15. Ik had het voor minder kunnen krijgen, maar ik kan niet pingelen. Een theekastje (een glazen) kon ik nl. later voor f 7,50 krijgen, maar ik heb geen plaats voor een theekastje. Ik heb het ladenkastje van mijn moeder.

Half 10 ’s avonds. Net terug van uit eten. We moesten wel. De metselaars kleden het huis uit tot op het geraamte en dat stuift erg. Alle gestukeerde muren worden beklopt en hol bevonden. Han en ik wisten dat wel, maar wij dachten: dichtplakken en niet met de deuren gooien. Maar de metselaar en zijn hulp denken, dat wij geld plukken van elkaars rug en alles moet dus van het beste en mooiste. Het gevolg is dus dat van de muren alleen het geraamte overeind staat. Dat is een muur van dikke ruwe planken, betimmerd met dwarslatjes op 2 cm afstand van elkaar. Daarop zat (en komt opnieuw) een stuclaag van 2 cm. Verwijderen betekent: verspreiden, in je haren, je neusgaten, tussen de kieren van de kasten door. Alleen in de afwasmachine is het schoon, denk ik. Onze bibliotheek is ook bestoven en de computer.

Het voorlopige kantoor van Han

Vanavond aan Mike werkruimte gevraagd voor Han en gekregen. Vanavond weer gedoucht op de camping. Als douchen je dagelijks goed is, kun je geen idee hebben hoe dat nu is. Je spreekt met elkaar af: vanavond gaan we douchen, en dat vooruitzicht is plezieriger dan vroeger een bioscoopbezoek. Dat is eigenlijk geen eerlijke vergelijking, ik was nl. nooit zo dol op de bioscoop. Enfin, we aten uiteindelijk na douchen en Engelse les (er is nog steeds geen Portugese les) heerlijk in Arganil.

Ik voel me in deze gemeenschap op m’n plaats alsof ik hier geboren ben. Deze mensen hier doen in mijn ogen net zo normaal als ik zou doen. Bv.: Karin heeft haar haar gewassen en komt in de bar met halflang nat haar, waar ze aan zit te plukken. Ze heeft er duidelijk last van. Zé-Luís biedt haar een föhn aan en zij droogt d’r haar in de bar. Doodnormaal zou je zo zeggen. Ja zeker, maar niet in Nederland. Door zulk voor de hand liggend gedrag was ik in Amsterdam toch de “dorpsgek” geworden. Niet voor verstandige en beschaafde mensen, maar voor velen, klein levende, benauwd denkende, onvrije mensen (wie de schoen past, trekke hem aan).

’s Nachts lig ik daar over te piekeren. Is dat het gevolg van de vooruitgang? Of soms van de overbevolking? Of zijn Nederlanders over het algemeen onbeschaafder dan Portugezen? Uit mijn vroegere omgeving kan ik zo een ritsje noemen, speciaal onder de “gestudeerden”, maar ik zal me inhouden. We dronken samen 1 liter wijn, Han en ik. Ik ga zo kijken of ik m’n bed knarsend in moet, maar er wordt eindelijk gewerkt.

woensdag 6 december

Er is hard gewerkt, maar het was toch een moeilijke dag. De keuken is nu niet meer bruikbaar en we kunnen er echt niet tussen uit, terwijl we niet veel kunnen doen. We ruimen wat puin, dragen wat aan, maar zijn hoofdzakelijk aanwezig. Han kreeg gisteren op z’n donder van mij, want die ging boeken zoeken en heen en weer dragen; ziet niets in huis. Op kilometers afstand zie je al dat hij het hele huis niet ziet. Hij is diepzinnig en in zichzelf gekeerd. Ondertussen is er wel een muur afgebroken, die wij niet nodig vonden te vernieuwen. Han zegt: “Jij bent er toch”. Leuk om de bazige vrouw uit te hangen. Dus ik zei tegen Han: “Het oog van de meester maakt de paarden vet en het is ons huis en het interesseert mij niet meer dan jou, dus oplettend aanwezig zijn.”

O.K., leuk is dat niet, maar nodig. Dat blijkt steeds weer. Voor je het weet is alles van cement, daar zweren ze hier bij. Bovendien is er dan nog de spraakverwarring. Zij herhalen hetzelfde zo vaak, dat wij denken dat het volgende aan de orde is, of we begrijpen elkaar gewoon verkeerd. B.v. wij zeiden: een schoorsteen hebben we nodig, maar eerst een pijp tot bovenaan het plafond. Onze kachel is al niet erg voordelig met z’n warmte, dan hebben we de warmte via de pijp erbij. Maar zij hebben iets anders begrepen. Nadat we tevreden uit elkaar gingen: “Zo, toch uit kunnen leggen”, wordt het stookgat toch meteen achter de kachel gemaakt. Soms horen ze wat je zegt, maar geloven ze hun oren niet (een marmeren aanrecht van 2,5 m). Dan moeten we de hulp inroepen van een Portugees sprekende Engelsman of van een Engels sprekende Portugees. Of je bent ingedeeld in het vakje “Rijk” en dan kun je een witte gestukeerde muur niet bedoelen en praten ze net zo lang, totdat ze begrepen hebben wat zij willen.

En soms zijn er gewoon echte misverstanden. Bij het bestellen van de deuren, ramen en luiken zeiden wij: “in de oude stijl”. Nee, ja, precies, kijk hier, kijk daar, ja, natural, ja, van hout, ja, oude stijl. Wat gebeurt: de oude deuren, luiken en ramen die nog goed zijn, zijn van grenehout, heel oud, schitterend van kleur, roodachtig. Dus onze nieuwe ramen en deuren zijn van nieuwe hout, in dezelfde kleur min of meer, maar dat is mahonie, terwijl wij bedoelden: het Portugese grenen (van de dennen hier). Dat is nl. uitstekend en hardhout moet niet en hoeft ook niet. Ze zijn schitterend mooi hoor, maar niet onze vraag.

Eén muur (nee, alle muren) is van antiek sjablonen werk, maar zeer slechte kwaliteit, verbleekt, gaten, bijgepleisterd, beroet, etc., maar één stukje muur is iets beter. Han en ik willen op die muur lijstjes hangen en daar omheen dan de muur maar herstellen en wit maken. En de gaten en lelijke plekken binnen de lijsten horen dan bij het “kunstwerk”. Waren ze gisteren bezig die muur vrij te maken. Nee, ze hadden begrepen dat wij die muur mooi vonden, maar de gaten moesten toch uitgehakt en opnieuw aangesmeerd worden. Je kunt toch ook mooi behang kopen met hetzelfde patroon. Jazeker, ik houd u in de gaten.

Het weer is in onze ogen redelijk, maar op de tv zeiden ze dat tot nu toe de winter 240% natter is dan anders.

Het afgebroken zijmuurtje

zondag 10 december

De omstandigheden wijzigen zich snel. We hebben nu rondom ramen en deuren met glas. De zolder is al heel lang niet meer klam (ik denk sinds wij een elektrische kachel in de bib. stoken). Het weer is zacht. Vanavond tot 6 uur op het balkon gezeten. De vleermuizen en krekels waren weer actief. Allemaal dingen om je blij mee te voelen, maar toch doe ik dat niet. Op dit moment (vandaag eigenlijk) ben ik niet in staat naar onze winsten te kijken, maar blijf ik steken in de voorbijgaande ongemakken. Zoals:

1. door de geweldige activiteiten om het huis is het één grote blubber bende. Niet de door mij (ons) verharde oprit, maar voor het afgebroken zijmuurtje, de voordeur, naar en op de binnenplaats.
2. Alles zit vol met gruis en cementklodders, ook hier in de bib. waar ik even rustig wil zitten, krijg ik stroeve handen van het steenstof. De vuile afwas van het ontbijt zet ik maar op het balkon, er is geen veilig plekje meer, niet in bed, niet in mijn toilettas, niet in de ijskast. Geen handdoek voelt goed aan. Ik ben er zeer mistroostig van.

Han moest een paar dagen geleden opgebeurd worden, maar daar ben ik nu te moe voor. De metselaar heeft de helft van zijn geld gekregen. Er staat een vracht materiaal, die hij moet betalen. Ogenblikkelijk was hij de rijke meneer, stond erop ons te trakteren, deelde extra geld uit aan z’n maatjes en liet het werken aan de anderen over. Hij verdween gewoon.

Ik moet sterk denken aan een mopje over een geslaagd zakenman en een makkelijk levende asoos. De zakenman zegt tegen de met een grasspriet in z’n mond en in de zon genietende, luierende nietsnut: “Man sta op en verkoop voor mij … (vul maar in ). Krijg je zoveel winst, kun je morgen zelf wat kopen en voor jezelf verkopen. Dan heb je weer iets meer verdiend en dan enz. enz.” “Ja”, zegt de man, “maar dan moet ik wel lang en hard werken en daar wordt ik wel erg moe van en wat bereik ik er mee?” “Nou”, zegt de rijkaard, “je kunt van alles kopen en je kunt van alles bla bla bla”. “Ja”, zegt de nietsnut, “en dan?” “Dan kun je van je rust genieten.” De rijkaard haast zich weg en de nietsnut glimlacht fijntjes en knipoogt tegen de zon.

Zo is het ook met mijn metselaar, vrees ik. Zé-Luís en Teresinha waarschuwden ons, dat als hij geld heeft, hij niet terugkomt voordat het op is en hij moet werken voor de volgende feestvreugde. Ik vind het mopje wel leuk, maar met mijn metselaar vind ik d’r geen barst aan. Ik wil morgen ogenblikkelijk met hem (hij komt zijn personeel opdracht geven) naar een groothandel en het materiaal voor de badkamer uitzoeken en hem betalen. Han is nog niet van die noodzaak overtuigd, die wil eerst onze lekke band laten repareren.

O ja, 2 dingen: ik heb vanmiddag uitparkerend en goed achteruit kijkend aan een paal mijn voorbumper er af gereden en Han heeft in Mike’s kantoor een kamer om met z’n computer aan de gang te gaan. Daar zal hij morgen ook beslist heen gaan, maar ik wil dat huis voor elkaar hebben en ga hier niet in mijn eentje voor waakhond spelen. Het was vandaag wel zondag, maar we konden niet weg. We moesten heel veel doen, voordat morgen het werk (naar ik hoop) weer start. Han heeft één muur in de gang voorzichtig afgebikt. Zij doen dat ook, nl. door er met een hamer op te rammen, maar aan de andere kant zijn de oude, opgeknapte, niet al te sterke muren van de bib. We zouden ons geen raad weten als die muren zouden instorten.

Ik heb eigenlijk niets gedaan, geprobeerd van de oude kozijnen op zolder een raam te timmeren, maar alles is mislukt, waarschijnlijk onze olijven ook. Volgens mij zijn ze bedorven. Misschien te weinig zout, ik heb ook geen duidelijk aanwijzingen. Zout er op is een rekbaar iets. Niet te veel is nog moeilijker. 1 Pond zout per 5 liter water, is dat weinig of veel te veel? Wij weten het niet. Ze zien er niet best uit.

maandag 11 december

10 uur ’s avonds. Een feestavond. De dag was nuttig, doch saai. 4 Mensen werkten hard in ons huis. Han en ik konden er niet bij. Han ging naar Arganil, werken aan z’n computers en de band laten plakken (we hadden een lekke band, natuurlijk in de stortregen). De septic tank blijkt op de plaats te komen waar onze aardbeien staan en 4 slaplantjes opkomen. Een half voetbalveld met niets, uit Nederland brachten wij een paar aardbeiplantjes mee van een oud ras en ik zaaide wat sla en verdomd: uitgerekend op die 2 m2 moet de septic tank komen. Ze begonnen meteen te graven. Dus heb ik gauw een ander plekje gezocht voor onze plantaardige troetels. De aardbeien bloeien trouwens. Half december, ik leef wel in een andere wereld.

Verder heb ik weer een begin gemaakt met het in de cuprinol zetten van vloerdelen voor de woonkeuken (het lijkt binnenkort toch zo ver te zijn, dat we aan de vloer kunnen beginnen). ’s Middags lummelde ik wat met een boek in de zon. Het huis was één kouwe, natte, stinkende, gruizende cementtroep. Moeilijke dagen en je kunt niet weg gaan. Om kwart voor 5 werden we binnen geroepen. De kachel was aan. Op dit moment zitten we dus voor ons open haardje. Het huis is door het vele vocht van de cementmuren erg klam, maar als je bij het vuurtje zit, valt alles weg.

Vanmorgen bood de vrouw van de timmerman ons aan om rond 7 uur iets te eten. Dat was alles wat ik begrepen had. Ik zei “alstublieft”, maar had het juiste niet begrepen. Wel dat het iets met het gisteren geslachte varken had te maken. Daar heb ik niets over gezegd, omdat het door mij alweer vergeten was. Gisterochtend werd nl. onder belangstelling van velen het varken van de timmerman onder protest naar buiten gebracht, op een karretje gelegd en in 2 tellen gedood. Schitterend, of wou je hem soms in een bejaardenhuis laten doodgaan, vanzelf, met doorgezakte, versleten poten en een beknot leven (vermenigvuldigen is er sowieso niet bij)? Er had al weken een hoop hei gelegen op de dorsvloer, die met zorg droog gehouden was. Die bleek te dienen om het varken (dood) te schroeien en de haren af te branden. Dit alles gebeurde snel en sober in een beetje feestelijke sfeer.

Om 7 uur werden wij gehaald door Zé-Luís (een neef van de timmerman) voor een groot slachtfeest diner. Dit was grandioos. Het slachtafval werd gekookt en gebraden opgediend met rijst, aardappelen en gekookte kool en nieuwe, zelfgemaakte wijn, die nog een pietje gistte. Han ging uit zijn bol en hij had gelijk, dit was geweldig. In de kelders van het huis, naast de werkplaats en de wijnopslag (en niet één vaatje hoor) één enorme tafel op schragen en eten van een goed beest met blije mensen. Ze hadden volkomen het recht om blij te zijn. Er is weer voor maanden lekker vlees (goed vlees betekent voor hen niets; hier in deze streken kennen ze geen ander vlees dan goed; alles is hier zeer kleinschalig).

Na het eetfeest werd ter onzer gelegenheid een fles zeer oude port opengemaakt. Heel goed, voor Han te goed, hij gaat nu zuchtend naar bed, niet voordat hij hier zwijmelend over vanavond voor z’n open haardje heeft gezeten. Mijn moeder en de kinderen hoeven niet langerongerust te zijn. Onze woonkeuken is bijna klaar en Portugal is gastvrij en erg aardig voor ons.

Ingelijste muurschilderingen

donderdag 14 december

Het zijn een paar moeilijke dagen geweest. Er is in huis niet één plaatsje waar we kunnen zitten en we kunnen ook niet weggaan, want er gebeuren steeds kleine dingen, die wij niet willen. We waren maandagavond zo blij met ons kacheltje. Dinsdagochtend deden de metselaars de kachel aan. Het is niet koud, maar wel vochtig. Er zitten honderden liters water in het cement. Er zit op alle muren wel 3 cm dik cement, dat er in 4 verschillende lagen wordt op gezet. Maar het begon te regenen en het water liep de kamer in. Er lagen nog geen dakpannen rond de buitengestoken pijp. Geen nood, ruk de pijp eraf en leg de dakpannen erop. De rook ging zo regelrecht de zolder op, waar Han lag, nog uitgeschakeld door al te feestelijk drankgebruik. Ik smeet het brandende hout het raam uit.

Maar goed, dinsdagavond geen vuurtje (overdag is het heerlijk, ik was een beetje verbrand door de zon) en de nattigheid maakt het akelig. Woensdagavond, ja hoor een schoorsteen(tje) op het dak, 50 cm hoog. Bij ieder zuchtje wind werden wij weggerookt. Toen het begon te regenen ’s avonds kwam één van de metselaars langs om een plasticje onder de pannen te schuiven, want er is nog geen aansluiting tussen de schoorsteen en het dak. Maar voor de buien hier heb je meer nodig dan een plasticje. Dus het water suisde langs de muur.

Vanmorgen was ik kwaad op de baas van de metselaars. Ik zei tegen hem dat de schoorsteen langer moet. Dan hebben ze allemaal dikke verhalen met papier en pen wat het eigenlijk wezen moet en hoe het dak en de daklijn zou moeten zijn. Maar ik zei: “Vandaag een langere pijp of ik doe het zelf.” Han vindt dat wel wat al te cru, maar vanavond dronken we gezamenlijk een glas wijn en Han en ik hebben samen 2,5 m extra pijp erop gezet en ons kacheltje trekt als nooit te voren. Zo, dat voelt weer beter, baas in eigen huis.

Onze toekomstige badkamer, voormalige keuken en rookhok, is afgebroken op één muur na, die waar een spiksplinternieuw raam in zit. Plafond, schoorsteen, vloer, alles is weg. Dat was makkelijker, zeiden ze. De woonkeuken is nog niet klaar. Iedere keer komt er nog een laagje fijner cement op. En zolang die niet klaar is, kunnen Han en ik niets doen. Volgende week gaan we naar Coimbra en blijven één nacht in een hotel, lekker uitvoerig baden en slapen in een echt bed met schone lakens.

Vandaag kreeg ik van Teresinha een kerstboom, dat is een stuk van een grove den. Ik weet niet waar ik die laten moet. Overal lopen kerels. Voor Kerst zijn we uitgenodigd bij Vince en Gwenn en omdat die geen elektriciteit hebben, heeft Mike al hun gasten + Vince en Gwenn uitgenodigd bij hen te komen eten. Ik heb geen idee of er iets van ons verwacht wordt. Heel veel mensen vragen aan mij waarom ik naar Engelse les ga. Ja, dat weet ik ook niet. Er is hier geen Portugese les en Mike geeft Engelse les en in het laatste jaar is dan Engelse conversatie. Maar in die klas zitten maar 5 jonge meisjes, die beslist niet iets meer zullen zeggen dan strikt noodzakelijk en dat is verdomd weinig. Mike heeft van de zomer gezegd, dat die lessen voor mij heel nuttig zouden zijn, omdat mijn Engels slecht is en omdat ik dan meteen Portugees leer. Het eerste is waar, het tweede niet. Maar nu ik er eenmaal naar toe ga, begrijp ik wel waarom Mike er zo op gebrand was dat ik zou komen. Ik krijg ze wel in beweging (beetje). Bovendien maak ik de grootste fouten en ze zien dat ik daarna toch nog ongeschonden naar huis ga.

Gisterochtend wilde ik een foto maken van het door nevel gevulde dal met alleen een door zon belichte heuveltop. Paula’s fototoestel (heb ik in gebruik) lag in de auto. Ik loop even heen en weer. Teruggekomen is het mooie er helemaal af, geen foto dus.

zondag 17 december

We hebben telefoon. ons nummer is: 22096. Vanuit Nederland eerst 09 daarna 35135 en meteen daar achter aan ons nr. Voor de duidelijkheid nog één keer: 09 – 3513522096. Er is nog steeds niets echt klaar. Ons kacheltje kan weer niet aan. Er raasde 2 nachten geleden een geweldige storm. We waren hiervoor gewaarschuwd en we hebben de pijp van de schoorsteen weer eraf laten halen. Het was op de zolder, rechtstreeks onder de pannen zo’n geweld, dat we geen oog dicht deden en onze haren wapperden om onze kop. Toen het ook nog ging regenen hebben we alle kleren, die niet in dozen zaten, naar beneden gebracht. Bij het licht van de zaklantaren hebben we lege dozen op de grond gelegd en daar de kleren op gelegd. De elektriciteit was weer uitgevallen, hetgeen zeer vaak het geval is, 30 min. per week.

Bep schildert plafondhout

Keuken wordt badkamer

De zolder is helemaal met zwart stofgruis, van onder de dakpannen, bedekt. Als het stormt en tegelijk regent gaat de regen onder de dakpannen door. Han en ik zijn de hele week al niet lekker. Ik denk dat dat veel met onze geestelijke hoedanigheid te maken heeft. Alhoewel er hard gewerkt wordt en het ook best opschiet is het voor ons een ramp. Er is geen plaats om je niet lekker te voelen. Soms lees ik wat in de auto. Oen ligt de hele dag in de opslag op een rugzak. Ook ’s avonds is hij steeds minder binnen. Er gebeuren best vermeldenswaardige dingen, maar ik voel me te ongeïnteresseerd om m’n best te doen om het op te schrijven. Bijv.: de metselaar neemt ons mee uit eten, of liever anders. De metselaar (Carlos) wil ons iets te drinken aanbieden in de bar; goed, gezamenlijk naar de bar. De stukadoor vraagt ons daarna mee te gaan naar zijn huis. O.K. We stappen in de auto van de metselaar, met de stukadoor, en vertrekken voor weet ik veel wat? en waarheen? (de auto heeft hij gekocht de éérste dag dat hij bij ons geld verdiend heeft, dus minstens één Portugees is beter van ons geworden).

We stappen uit bij een zeer klein, ontiegelijk armoedig barretje, waar we altijd langs kwamen als we gingen zwemmen, vlak voor restaurant Parreirinha (voor de insiders). Van de zomer zijn we daar nooit binnen geweest omdat het al te schooierig was. De mensen piesten en poepten even om de hoek of langs de weg. Het eten wordt ook langs de weg geroosterd, maar dat is weer heel gewoon, dat gebeurt in Arganil ook en dat is toch een grotere plaats met een rechtszaal en een theater. Nu waren wij daar dus. Het oogt er straatarm, er staat een diepvrieskist een tafel en wat stoeltjes en ze hebben nette stoelen (bankstel) en een deftige kast. Ik weet nog steeds niet wie er rijk of arm is. Eigenlijk hebben ze niets, maar wel een eigen huis (ook deze mensen) en eigen wijn en een nette kamer. Deze wordt overigens niet gebruikt. Wij hebben daar wel eens, ergens anders, staande een glaasje gedronken. Toen ik klein was hadden onze buren dat ook. Haast geen ruimte om te leven, alle kinderen bij elkaar gepropt of op zolder (wel de meisjes en jongens gescheiden), maar één deftige kamer, die iedere week opnieuw een grote beurt kreeg en in de was werd gezet, maar nooit gebruikt. Hier is dat dus voor iedereen nog doodnormaal.

Goed, wij kwamen daar dus, kregen lekker brood, kaas, worst, olijven, wijn. We aten en dronken en gingen weer. Deze mensen vormen een andere gemeenschap in het dorp. Er is een grote groep zachtaardige mensen. Ze houden van mensen, kinderen en beesten en zijn makkelijk in de omgang. Dan is er ook een groep mensen, die een beetje gevaarlijk lijken. Ze rammen hun kinderen en beesten (die geen stap vrij mogen zetten, dus absoluut niet luisteren) en knuffelen ze dan weer plat, als ze merken dat je kijkt. Ik heb van die mensen de indruk, dat ze iemand anders zouden willen zijn, terwijl als ze zichzelf durfden zijn het misschien veel leukere mensen zouden zijn.

Gisteren hebben we 8 flessen witte en 4 flessen rode wijn gekregen, alle van 5 liter. Later meer. Dit is vast een gedeelte van onze eigen druiven. Alle olijven moet ik weggooien. Ze barsten van de wurmen. Karin en Han hebben al hun plukwerk voor niets gedaan. Vandaag vonden we onderweg een omgewaaide bloeiende eucalyptus, die heb ik geplunderd en uitgedeeld.

maandag 18 december

Carlos, de metselaar, heeft vandaag niet gewerkt, tenminste niet in ons huis. Het water stroomt uit ons plafond, op de kachel staan plassen. Want de schoorsteen aansluiting op de dakpannen is nog steeds niet af. De deuren en ramen zijn klaar, maar ze gaan , volgens de gewoonte hier, allemaal naar binnen open en hebben dus geen drempels. Het regent dus gewoon binnen, bij bakken. Wij bezitten onze ziel in lijdzaamheid. Dat is zo tegen mijn natuur, dat ik het gevoel heb of ik kalmerende medicijnen heb geslikt. Vanmorgen op mijn dooie akkertje eens naar de rivier geslenterd. Het water staat heel hoog.

We hebben telefoon!

Later toen de zon even scheen heb ik stelt gelopen met de tweeling, maar die zitten zo op elkaars lip, dat ze elkaar vreselijk belemmeren. Net als Els en Paula vroeger. Daar wist ik vroeger geen weg mee. Nu moeiteloos. 25 jaar te laat. De verkiezingen hier geven veel wervingsgedruis en zijn in onze omgeving een enorme overwinning geworden voor de socialisten. Secarias bijna 100%. In Arganil 70%. Dit werd kennelijk uitbundig gevierd want ’s morgens was iedereen laat. In de bar was om 10 uur nog niets gedaan. Ik heb de vloer geveegd en gedweild.

Bij ons viel gisteravond 8 uur de elektriciteit uit en was niet terug voor vanmorgen 11 uur. Het weer was weer zeer slecht, ik was bang dat ons huis het zou begeven, maar gelukkig heeft het geen rimpeltje opgelopen. Het enige dat vandaag aan het huis gewerkt is, is het kaal maken van de voorgevel en er zijn boven de a.s. badkamer, nieuwe dakbalken in gemetseld. Daar hebben Filipe en Michel aan gewerkt (2 jongens van 19 jaar). Ze hebben geen regenkleding en zijn doorlopend verkouden. Nadat ze natgeregend waren heb ik ze bevolen droge truien aan te trekken, hetgeen ze na wat aandrang deden. Ik heb er genoeg, van de meiden en mijn moeder gekregen.

Zaterdag hebben we 4 boompjes gekocht, 1 citroen, 1 sinaasappel en 2 mandarijnen. We moeten nog een plaats bedenken maar Han heeft keelpijn en voelt zich niet erg lekker, dus stellen we het even uit. Nu we noodgedwongen zo inactief zijn, leven we als beesten. We zijn al blij als ons hol droog blijft, eten, slapen, poepen, piesen, daar draait alles nu om en douchen is een uitstapje. Arminda sprak een paar dagen geleden over een traditioneel kerstdiner, waar wij ook op uitgenodigd waren. Voor mijn fantasie gestart was, smoorde zij die in verhalen en beloftes over bacalhau, aardappelen en kool. Ik moest sterk denken aan verhalen over Eskimo’s, die fantaseren over repen tranig walvisspek.

Uitrusten op het achterbalkon

Wat het eten betreft wordt ik steeds meer een zwangere vrouw. Hetgeen ik kan krijgen maakt me een beetje misselijk, ik wil altijd iets anders. Van de enorme hoeveelheden bonen en aardappelen (je hebt toch honger) wordt ik gestaag dikker en ik blijf met gassigheid sukkelen of liever gezegd, Han sukkelt met mijn gassigheid. Ik voel me steeds vreemder, ik ben toeschouwer geworden in mijn eigen avontuur en ik geloof, dat dit avontuur bij lange na niet altijd leuk is.

donderdag 21 december

Gisteren zijn Paula en André hier gekomen. Ik had geld om één paar te laten overkomen, dus ik zei: “Kijk maar wie kan”. Jurgen zit vlak voor zijn afstuderen, dus Els en Jurgen kunnen nu niet. Paula zat met de hond, dus ik dacht: Ingrid en Tijn misschien? Bovendien woont Ingrid in bij Tijn en zijn moeder op een kleine woonboot. Uit ervaring weet ik dat inwonen heel moeilijk is, vooral voor diegene die inwoning krijgt en voor die inwoont. In dit geval heeft Tijn het waarschijnlijk het makkelijkst, voor hem verandert er het minst, hij heeft alleen zijn lief er bij. Dus ik gunde vooral Ingrid en Tijns moeder even rust. Maar ik was veel te laat Zij hadden al allerlei afspraken gemaakt. Paula en André zagen kans om de reis voor de hond geregeld te krijgen. Ze hebben drie dagen gehold en waren toen gisteren in Porto met de hond, onze hond nu: Lana.

Deze is nog zeer beteuterd, Paula en André ook. Ze liggen uitgevloerd in bed. Het regent hier zonder ophouden. De rivier is buiten zijn oevers getreden, de duikplanken staan ook onder water. Han en ik zitten te snoepen, de kinderen hebben met elkaar een kerstpakket samengesteld en dat hadden Paula en André bij zich. Zij vonden het huis al heel veel verbeterd en liepen gisteravond van de ene oh in de andere ach. Net werd door de post een Sinterklaas verrassing gebracht, geen idee van wie, het stempel is niet te lezen, ja Sint en Piet. Alhoewel Spanje dichtbij is, komt hij deze kant nooit de grens over.

woensdag 1 november

De dakklus hebben we opgegeven. We kunnen het niet, hier is ruimte over, daar te kort. We breken er wat en het wordt niet beter. Alleen een gat in de gevel boven het zolderraam wilden we met specie dicht maken. Met emmers water en specie het dak op. Ploeteren en ploeteren en het lukt niet. Alle specie belandt op het schuurdak eronder. We werden er wanhopig van. Toen kwam Carlos Martíns (een van de dorpsbewoners) langs; die heeft dat even gedaan. Wij blij. De dakpannen teruggelegd en na het zwemmen nog een uurtje aan ons plafond gewerkt.

De timmerman kwam langs en heeft de ramen en deuren opgemeten (voor de derde keer), dat zal wel prachtwerk worden dan. We beginnen langzaam aan ons geduld te verliezen. Ik hoofdzakelijk, Han is veel afwachtender. ’s Avonds even langs Vince en Gwen (de sociale contacten mogen niet verwaarloosd worden) en ze uitgenodigd om zaterdag op lunchtijd te komen dineren. Onze eerste echte eters.

donderdag 2 november

Vanmorgen op zoek naar de metselaar. In de bar zal men contact maken. Ik heb gezegd dat we half november een andere metselaar nemen. Wel frustrerend als je met opgezette zeilen op zoek gaat met het gevoel van: “Nu is het zat, ik ga hem halen!”, en je kunt dan de persoon niet vinden. Enfin, het dorp is zeer klein en ik heb mijn woede gespuid en ik heb groot gelijk gekregen. Dus het zal inderdaad wel doorgegeven worden en ik zal ondertussen wel bekend staan als niet te gemakkelijk.

Vanmorgen liet Han de wekker vroeg aflopen: de metselaar zou komen. Haha, hij geloofde dat echt. De radiowekker hier is een stuk prettiger dan in Nederland. Ik had hem altijd op Radio-4, dat is immers de klassieke zender, als hij tenminste niet vervuild en misbruikt wordt door dominees en pastoors. Het is een zegen dat dat hier niet gebeurt. Hier is ook een klassieke zender met soms interessante, soms minder interessante muziek, maar nimmer een godsdienstige uiting van christelijkheid. Ze kunnen daar beter mee ophouden, want de Hollanders zijn niet beter dan welk ander soort. Dus trek je mond maar niet zo zuinig in een poepertje, maar lach wat meer, dat maakt milder (hoor mij).

Hier geven ze wel overal door de tv-beelden reclame, zelfs door het nieuws. Horen jullie Han dan al te keer gaan? Verder gingen we naar de markt, aten heerlijk, deden boodschappen en bleek dat ik de voorwas heb gedaan met zeezout in plaats van met soda. Soda is hier nl. niet te krijgen. Het is toch schoon geworden, of misschien wel juist daardoor.

Ik heb de hele dag geen serieus werk verricht. We hebben de Concord-druiven geplukt en in een groot vat te gisten gezet. Nee, niet waar. De druiven staan in een groot vat en we moeten ze nog stuk maken. We weten nog niet hoe; niet met onze voeten in ieder geval. Ik heb wat olijven geplukt en ga proberen ze in te maken. Han is steeds bezig lampen op te hangen en aan te sluiten.

Het mooie weer is over, het regent nu, hopelijk niet voor lang. Het is dan bar ongezellig hier. Het dak lekt (nog) niet.

vrijdag 3 november

Het weer was bedekt. Af en toe een drup, af en toe wat zon. Ons humeur ook. Het slapen gaat niet echt lekker. Het is ’s nachts koud en dan is een beetje wind onder de dakpannen niet leuk.

We hebben de druiven kapot geknepen en fijn gestampt. Han werkte met een pan en een etenstamper. Ik kneep ze fijn tussen mijn handen. Het is echter te koud om het sap te laten gisten, dus staat het voor het elektrische kacheltje.

In de toekomstige bibliotheek is het enigszins warm te stoken. Daar zit maar een raam en dat is goed, en er zitten geen gaten in de vloer.

’s Middags hebben we de hemelbomen en bramen weggehaald, die in de schutting en de schuurmuur groeiden. De muur is door de hemelbomen ernstig beschadigd en lekt dus ook. Han bedacht dat we voor het kamperen nog een onderdek hebben, dat aan de slaapzak geritst kan worden, zodat het aan de zijkanten niet zo waait. Meteen maar in orde gemaakt.

De hond die Paula voor ons uit het asiel heeft heet Lana en is een 1 jaar jong vrouwtje. Ze moet maar snel komen, anders heeft Paula d’r weer zo schandelijk verwend, dat ze mee naar bed wil. Paula, via Jurgen, gevraagd uit te pluizen of dat per vliegtuig kan. Paula d’r telefoon is nog afgesloten. Els heb ik niet gesproken, die heeft autorijles, fijn hoor.

We missen de kinderen en het is koud en ze (de metselaar en timmerman) zijn er nog niet. Karin en Ernst komen echt. Over 3 weken komen ze in Porto aan. Feest! Ik hoop dat de zon schijnt, dan is alles leuker.

zaterdag 4 november

Heerlijk geslapen, maar we blijven de hele dag verder koud. ’s Avonds 7 uur: ik kan niets creatiefs bedenken, ik heb het koud. Ik moet me eigenlijk wassen, maar ik ga voor geen geld in mijn blote lijf aan de gootsteen met een washandje en ijskoud water staan flodderen. Ik kan me haast niet bewegen en wil dat ook niet en zit hier met m’n jas aan uit te rekenen dat dit tot februari niet vol te houden is.

Eigenlijk moet ik nog 2 deuren en deurposten van verf ontdoen. Dat betekent: eerst met bijtaf en dan met een boender en water boenen tot het hout blank is. We willen het hout naturel hebben. Het is mooi. Ook nog 1 luik en de halve voordeur aan de binnenkant.

Vince en Gwen kwamen eten tussen de middag. We hadden ons best gedaan. Dat was het enige moment dat het in de kleine kamer, waar we de tafel heen hadden gesleept, te harden was. Ik ga nu (half acht) naar bed. Poets m’n tanden niet. Ik moet helaas nog wel langs het pleetje. En voor ik in het ijskouwe bed stap zal ik ook minstens mijn jas en schoenen uit moeten trekken. Han zit hier doodgemoedereerd te lezen. Hij is ’s avonds beter in vorm dan ik. Ik ben er morgenochtend weer. Hopelijk met nieuwe moed.

zondag 5 november

Vrije dag, de bergen in! Het weer is niet veranderd, 5 graden en af en toe regen. Eerst waslijnen in de stal gemaakt, want de lakens zijn al 3 keer bijna droog geweest. We zijn niet ver weg geweest, achter Arganil. Van Arganil af gezien is de berg waar de kerk op staat (Monte Alto) een echte hoogte. Van de hogere bergen af is Monte Alto een muggebult. We waren een diep lang dal ingereden. Aan het eind werden de lage wolken over de bergen gestuwd. Daar liepen wij midden in. De wolken die, alsof er beneden enorme kookpannen staan, in woeste wolken voorbij razen. Je kleren worden je haast van je lijf gerukt. Het was prachtig woest en een beetje eng. Het ziet er zo ongewoon uit, dat je eigenlijk niet meer zeker weet wat je kunt verwachten. Ik bedoel: wolken mogen wel woest en hard razen, net als de wind, maar het hoort boven je en niet van beneden af naar je toe te komen en tegen je aan te duwen en aan je trekken. Als dat gebeurt zou het ook kunnen dat een boom naar je toe wandelt en je een lel geeft.

Toen we uitgewapperd waren en zeer hongerig, zijn we naar huis teruggegaan. We hebben een dijk van een maaltijd gemaakt en zijn niet van plan ons zo te laten zakken als gisteren. Na de overvloedige maaltijd even een kop koffie halen en aan het plafond verder timmeren. We hebben een andere metselaar. Die hebben Zé-Luís en Teresinha (van de bar) voor ons verzorgd. Hij komt morgenochtend. Zo, dat is dan voor elkaar.

Als je hard werkt (en je jas aanhoudt) krijg je het niet koud. De geplette druiven staan te gisten met dag en nacht het ventilatorkacheltje ervoor. De massa mag niet afkoelen, dan houdt de gisting op. Het ruikt lekker. Vanavond heb ik nog druiven geplukt voor de consumptie en er hangt nog steeds meer.

maandag 6 november

Mijn moeder blijkt morgen geopereerd te worden. Ik weet nergens van. Mijn moeder is dol op dit soort verrassingen, dat veronderstel ik tenminste. Het is nl. de zoveelste keer dat ze meent “alleen op de wereld” te moeten spelen en het hebben van kinderen volkomen negeert. Kinderen hebben alleen maar plichten en in Portugal wonen hoort daar niet bij. Best!

Volgend hoofdstuk. Het pleetje liep weer eens over. Dat betekent dat je een poepbrij over de grond hebt en je dat lekkende zeer zware ding weg moet zien te slepen, een kuil graven, het pleetje leeg maken en daarna alles schoonmaken.

We gingen naar Oliveira de Hospital. We verwachten daar een boekwinkel aan te treffen, maar nee, niets van dat al. We weten niet wat we verder met de druiven aan moeten. Wat ze hier doen is: alles bij elkaar kraken en sommigen doen er dan suiker bij en water, sommigen sulfiet. Wij hebben één speciale soort druiven, alleen die boven het zijbalkon, te gisten staan zonder stelen.

dinsdag 7 november

De gistende brij gezeefd en bij gebrek aan een vat in grote flessen geschonken. Die staan nu verder te gisten; 14 liter! We proefden er van. Lekker warm in je maag, maar het gist verder in je darmen, terwijl ik op dat punt echt geen extra aanmoediging nodig heb. Mijn moeder is goed uit de narcose gekomen van weet ik wat voor een operatie. Han heeft een schitterend slot op de voordeur gemaakt, zodat je nu de 2 voordeuren in één beweging kan openen. En hij heeft meteen een klopper op de deur gemaakt. Ik ben maar weer begonnen met verf afbijten. Rot werk hoor, maar het moet toch gebeuren. Vandaag was het gelukkig prachtig weer, ’s avonds erg koud. Ik heb nu een T-shirt, een trui, een vest, een jas en een gewatteerde lange broek aan. Geen timmerman of metselaar gezien. Gisteren is een andere metselaar langs geweest. Hij kan zo beginnen, zegt hij. Laat de timmerman nu maar komen met de ramen.

woensdag 8 november

Han heeft vandaag geprobeerd het plafond van de bibliotheek te repareren, hetgeen buiten veel kabaal en gemopper en houtlijm op plaatsen waar het niet moet, niets opgeleverd heeft. We hebben nu besloten er een nieuw plafond tegen aan te timmeren. We zijn te laf om het oude eruit te breken, dat deden we in de andere ruimte. Ons huis bestaat eigenlijk uit 2 kamers: 1 ruimte (die wij bibliotheek noemen) van 43,5 m en 1 ruimte (die wij woonkeuken noemen) van 84 m. De bib. nu krijgt een nieuw plafond, hetgeen afgrijselijk is als je bedenkt, dat ik het oude heb schoon geboend en daar een paar dagen en een schouder aan gespendeerd heb. Mijn rechterschouder geeft nl. lastige klachten. Werken gaat, maar een beweging naar buiten of boven kan pijnlijk knakken en in rust “hangt” hij pijnlijk. Dus slaap ik (toch altijd al zeer licht) met m’n ene arm mijn ander stuttend.

Wat Han deed vandaag was dus het plafond en via een paar uitgebroken planken van de zoldervloer enorme hoeveelheden rattestront en -nesten tussen de vloer en het plafond van de bib. uitzuigen. Hij is over de helft van het karwei. Ik beet weer verf af. Als ik dat dag na dag opschrijf, lijkt het wel alsof er 3 huizen ontdaan moeten worden van verf, maar het zijn in totaal slechts 5 deuren + kozijnen, 1 voordeur (weliswaar dubbel), 1 raam met kozijn, bovenlichten (dat hebben alle deuren trouwens ook) en luiken. Ik ben nog niet op de helft. Vandaag heb ik alleen 1 kozijn gedaan. Ik denk 3 uur werk en dan ben ik het spuugzat. Andere dag verder.

Ik ben verder op de binnenplaats bezig geweest, maar kan met m’n arm niet echt kracht zetten. Ik moet op de binnenplaats eigenlijk met de houweel werken, maar die kan ik nu niet hanteren. Vanavond waren we bij Carlos Martíns uitgenodigd. Ik vind visite een straf, maar goed, ik ben altijd braaf en ga (ik vind bezoek krijgen trouwens wel heel leuk). Was Carlos (neef van de vorige eigenares) druk bezig met steunen maken voor een kar. Druk praten, tussendoor werken, wijn tappen uit de vaten die er staan te gisten, gereedschap laten zien. Er komen nog meer mannen langs. Om 10 uur komt zijn vrouw in nachtgewaad naar beneden, iedereen snel weg. Vrouw is dan een soort politieagent. Afspraak voor zaterdag, als hij tenminste niet naar Lissabon gaat. Moet ik toch nog op visite zitten. Vanavond was hartstikke gezellig, witte en rode wijn gedronken. Hij verdunt zijn druiven met water en suiker, dat was goed te proeven: onze most smaakt al beter dan zijn wijn.

Morgen betekent hier niet na één nacht slapen, maar in de toekomst ergens. Op die manier stink je er als beginnend Portugees vies in. Wanneer komt de timmerman? Amanhã. Wanneer telefoon?, ook morgen, ja ja, ikke buitenlander, maar ikke wel begrijpen ….nu. Han heeft vanavond zijn bas en blokfluit geprobeerd; hij kan het nog. Ik heb eens naar mijn handen gekeken, maar dat wordt niets. Ik doe steeds dat werk dat juist voor mijn handen zeer schadelijk is.

donderdag 9 november

Ik heb cantharellen gevonden, weliswaar maar een handje vol, maar ik heb ook niet echt gezocht. We stopten ergens even om wat denneappels te rapen en toen vonden we ze. Dat wordt dus smullen binnenkort. Denneappels verzamel ik om onze kachel aan te maken als we een schoorsteen hebben. We hebben hout voor het plafond van de bib. besteld. Dat wordt Maandag gebracht, samen met een tractorbak vol brandhout. Ik ben (net als een hongerlijer over eten fantaseert) al druk bezig met onze kachel, die voorlopig nog in de opslag staat. Morgen gaan we informeren of we de deuren en 1 luik kunnen wegbrengen om ze te laten logen. Ik ben het afbijten spuugzat en ik kan mijn rechterarm niet echt goed gebruiken.

Op de markt hebben we weer heerlijk gegeten en allerlei belangwekkende zaken gekocht zoals: honing, mandarijnen, paprika’s en een soort test van aardewerk om tamme kastanjes in te poffen. Het weer was prachtig. We hebben in de zon zitten eten. Ik moest een aantal kledinglagen afpellen. Maar nu is het weer hartstikke koud. Ik zou er in ’t geheel niet over piepen, als ons huis niet zo “luchtig” zou zijn. Het is immers eigenlijk, naar Nederlandse begrippen, mooi zomerweer, alleen is de dag korter. Om 7 uur is het wel al licht en om 6 uur donker, maar als de zon schijnt is het pas warm tussen 11 à 12 uur en 3 à 4 uur, beslist niet langer.

We hebben ook takken van de eucalyptusbomen geplukt. Die ruiken heerlijk en blijven dat ook heel lang doen. Ik legde ze op zolder. Han is vanavond in de bar een film op video blijven kijken. Het begon als een oorlogsfilm, dus niets voor mij.

zaterdag 11 november

Gisteren geen tijd gehad. Het was prachtig weer. We hebben gewerkt in huis. Vloerhout in de cuprinol gezet en alle plinten van de bib. plus het schoongemaakte hout ook in de cuprinol. De plinten (langs de vloer en langs het plafond) blijven lelijk. We wilden eerst het plafond laten zitten zoals het was. Omdat dat bruin is, dachten we, we maken de plinten dezelfde kleur. Ze zijn niet blank te krijgen met bijtaf. Ze zijn waarschijnlijk behandeld met gekleurde cuprinol. Dan zou het als volgt worden: de vloer nieuw, dus blank gelakt hout; de deuren + deurposten + raam met omlijsting en luiken blank gemaakt (maar dat is oud en warm roodachtig van kleur); de muren wit; het plafond bruin zoals het was en dan de plinten in dezelfde kleur. Maar het plafond is zo slecht, niet te restaureren. Er zit al veel tijd in, maar het is lelijk. Dus daar moet een nieuw plafond in. De kamer heeft maar 1 raampje onder een afdak, dus erg donker. Dus laten we het plafond ook licht. Dus blank gelakt hout. Er is nu geen enkele reden meer om de plinten donker bruin te maken, die worden dus wit. Han zette ze vandaag in de grondverf. Ik deed nog wat vloerhout en de oude vloer met de gaten met cuprinol, want het huis is een zeef van de houtwormen.

Gisteren kochten we in Arganil verf + struktuurspul + plamuur + kwasten + lak + cuprinol voor f 300. De eigenaar van de verfwinkel kwam bij ons thuis, een uurtje nadat wij gearriveerd waren, stroopte zijn mouwen op en liet ons zien hoe we een speciaal soort struktuurverf met speciale borstels moesten aanbrengen. Hij deed even 1 muurtje. Wij waren erg blij en aangenaam getroffen. Hij heeft hier een uur hard gewerkt. Wij hebben nu in het hele gore ouwe huis één stralend gave spierwitte muur. Wij voelen dat als een mijlpaal. Het staat prachtig.

Het was schitterend weer en we hadden een zalige lunch. Ik wilde allang speklapjes barbecuen, dat leek me lekker, maar ik was niet in staat het goeie woord in één van de woordenboeken te vinden. Dus had ik in de slagerij op m’n buik gewezen en gebaren gemaakt van laagjes op elkaar. Dat werd ogenblikkelijk begrepen. Dus ik had speklappen en meteen het goede woord. De slager schreef het voor me op. Ik had gelijk, gebarbecued speklap is goddelijk.

De lunch was laat (door de demonstratie op onze muur) na 3 uur en zeer overvloedig. Om 5 uur gingen we weer naar Arganil. Ik had een afspraak om te bellen naar de kinders. We spraken Els, Jurgen, Barbara en Paula. Paula had ook nieuws over mijn moeder, zij was er geweest. De hond heb ik zo 1, 2, 3 niet hier. Met het vliegtuig is dat veel te duur: f 1600. Eén van Paula’s vrienden zou naar Portugal komen, daar is onze hoop nu op gevestigd.

Wat de kinderen niet vergeten hadden (ik denk Els, die onthoudt ook alle verjaardagen) en wij wel, was dat het de verjaardag van onze trouwdag was. Dus gingen we na mijn Engelse les uit eten. We hadden nog geen honger, maar aten toch heerlijk. We hadden een heel restaurant voor ons alleen en zijn er midden in gaan zitten. Zo hebben we gelukkig toch nog ons trouwen kunnen vieren. Geboren worden kun je vieren, maar eigenlijk gaat het je niet aan. Je hebt er niets voor gedaan, net als een mooie neus (als het tenminste geen plastische operatie is), maar je trouwdag, dat is iets heel positiefs van je zelf. We hebben elkaar dus weer hartelijk gefeliciteerd met het geluk dat de ander zo’n aardige partner heeft (jijzelf dus). Hartelijk gefeliciteerd met mij. Wat heb je het goed getroffen (eerlijk waar).

Vandaag hebben we na wat werk en na weer uit het dorp giften in ontvangst te hebben genomen (gisteren een grote schaal gepofte appels, eergisteren kastanjes, vandaag een groot zelfgebakken brood) een bezoek aan Shoe (schoen, echt waar) en Bill. We waren uitgenodigd voor de lunch. Was erg lekker. Eerst reden we langs de camping. Tijn ging daar van de zomer douchen met Ingrid en wij wilden vragen of wij daar ook konden douchen. Ja hoor, dat kon. We hadden schoon spul en zeep en shampoo bij ons. Wat was dat lekker. Dat is mij sinds mijn Nederland-trip en Han sinds 2 september niet meer gebeurd. Het was wel nodig, we gingen een ”beetje” stinken. Heerlijk, heerlijk. Veel, heet water. Na afloop hoefden we niets te betalen. Ik zei dat we terugkwamen, dus gerust wel wilden betalen. Nee, niet nodig. Douchen voor niets, o weelde. Volgende zaterdag gaan we weer en dan eten we in hun restaurant.

Het is 8 uur en we moeten zo op bezoek bij Carlos Martíns en Maria. Deze keer wel echt op visite zitten. Maria nodigde ons uit, maar het huis is zo naargeestig. Trouwens werd ik van Shoe en Bill ook niet echt vrolijk. Groot, nieuw, kaal, koud, groot stuk land erom. Een paar maanden geleden was het nog een dennenbos. Ze hebben alles omgehakt en gerooid en gebulldoserd. Shoe zei: “we hebben bomen nodig, we hebben geen enkele boom, isn’t it terrible”. Han en ik zeiden niets en een poosje niets. Ze liet het huis zien. Ieder een eigen slaapkamer, ieder een eigen badkamer. Alles koud, duur en treurig. Han zei later (mij was het niet opgevallen), dat het tweepersoonsbed in de kamer van mevrouw staat. Meneer bezoekt mevrouw, niet andersom. Mevrouw wil natuurlijk nooit, hij heeft het geld en zij heeft dus plichten. Zij heeft andere plichten, Mooi zijn. Dus is ze gefacelift en ze is echt wel mooi en echt wel aardig.

Maar ikzelf vind het, na een koude avond, zeer genoeglijk om in ons warme holletje te kruipen. Middenin de rotzooi lekker knusserig nog wat kletsen. Ik moet er niet aan denken dat ik me “gedragen” moet en in m’n perzisch beklede boudoir moet en vrijen lekker vinden is uit den boze en zeer onbeschaafd. In sommige culturen moet “beschaafd” zijn toch een straf zijn (denk ik).

Shoe heeft ook een dienstmeisje voor hele dagen. Ze vindt het erg duur. Het meisje kookt en bakt brood en verdient f 15 per dag. Gek hè, dat rijke mensen zoiets duur vinden. Ze vertelde het zonder te blozen.

maandag 13 november

Zaterdagavond bij Carlos en Maria. De kachel aan, zo’n houtfornuis met kastanjes in de oven. De tv aan, een glas wijn, tamme kastanjes, een klein beetje kletsen, maar vooral lekker warm. We kregen een enorme schaal eieren, dus zondag en vandaag ontbijt en lunch en diner met eieren. Tamme kastanjes eten is hier trouwens een grote bezigheid. Je koop overal op alle markten enorme hoeveelheden noten, tamme kastanjes en gedroogde vijgen (niet de gekonfijte). Iedereen is dol op de kastanjes. We kregen ook van Martha’s moeder, gekookt in zout. Ze zitten een hele avond te kletsen en knabbelen dan kastanjes en drinken wijn. Straks zijn de kastanjes op, dan worden het olijven. Die zijn ze nu aan het inmaken. Vóór de kastanjes waren het een soort bonen (tremoços – lupinezaden), gekookt in zout water. Aan het einde van de avond, als je gasten hebt, drink je een glaasje zelfgestookte aguardente en je krijgt daar gedroogde vijgjes bij. Het is allemaal zeer eenvoudig, ook van smaak, maar wel puur.

Zondag (het was onze vrije dag) slecht weer. Onweer en regen de hele dag, dus hebben we maar gewerkt. Het huis was zo vergeven van de verfstank, dat we ’s avonds uit huis gegeten hebben. Vandaag konden we niet zo veel doen. Het hout voor het plafond van de bib. zou komen, maat dat wordt morgen. Ik ging naar de verfwinkel om spullen te kopen. Daar werd ik gewaarschuwd niet te verven. Bij harde wind droogt de verf te snel en er is een zeer harde, warme storm uit het oosten. Dus lakte ik niet. Han werkte aan de muren, een soort stucwerk. Dat is nu klaar. Nu nog hier en daar een likje, een kwastje en een vlekje wegschuren en dan van de bib. alleen het plafond en de vloer nog. Dat kan aan het eind van de week klaar zijn.

Ik droom veel nachten dat Sara terug is. Soms roep ik haar en komt ze gewoon, soms is ze er zomaar en ook heb ik haar gevonden in een greppel, half dood. Ik droom dat zo levendig en mijn eerste reactie is steeds: Oh gauw de kinderen opbellen. Als ik wakker word, heb ik er hartkloppingen van. Het is, net als de dood van Daisy, zo onwezenlijk. Vanavond in de schemering ben ik weer gaan zoeken en roepen, het dal in richting rivier met een pak rammelende brokjes en een grote tas voor als ik haar vind. Oen is zeer ergerlijk. Het vervelendste is, dat je nooit een snippertje contact met dat beest hebt, en maar blèren zonder ophouden. En op je schoot wil hij alleen maar stampend klaarkomen. En als je Oen zoekt en roept, geeft hij geen sjoege. Als je Saar roept en zoekt, gaat dat rotbeest schreeuwen. Als de hond er is, zal het hopelijk beter worden, want honden vindt hij leuk.

De timmerman zegt dat de deuren klaar zijn, maar we zien ze niet. Morgen komen de metselaar en de stukadoor om de ramen erin te zetten. Die zullen niet blij zijn. Van Teresinha kregen we kropjes sla. Die hebben we opgegeten met gestoofde tomaten, uien, een wortel, peterselie, paprika’s en knoflook als saus. En eieren natuurlijk. Een vreemde combinatie, maar dat hadden we nu eenmaal en het smaakte ons met een glas wijn uitstekend.

dinsdag 14 november

Vanavond is het hout voor het plafond in de bib. echt gekomen + ons haardhout. Een vrachtwagenbak vol. Nu de schoorsteen nog. Buiten dat we hard gewerkt hebben, is er niets bijzonders gebeurd. We zijn op tijd opgestaan voor de metselaar. De ramen zijn er wel niet, maar de schoorsteen kan vast gemaakt worden en er zijn veel muren te stukadoren. Niemand gezien. Mike vertelde mij dat hij zomer 1983 ramen nodig had. Het zou voor Kerst klaar zijn. Dat klopte wel, echter wel de volgende Kerst. Ze werken allemaal erg hard, ’s avonds en op zaterdagen. Moet ook wel, een goed vakman verdient hier f 6 per uur. Ze zijn zo bang dat ze een klus verliezen, dat ze iedereen alles beloven en vervolgens zelf ook hartstikke gek worden. Pas als je ze met een mes op hun strot ’s morgens van bed licht, komen ze 2 dagen werken en zijn dan weer door een volgende wanhopige klant ontvoerd. Als Karin en Ernst de 25ste hier zijn, is in ieder geval één kamer klaar en met het elektrische kacheltje moet het dan kunnen.

woensdag 15 november

Geschilderd, gecuprinold en getimmerd. De bib. wordt iedere dag mooier, het is bijna klaar. ’t Weekend kunnen we waarschijnlijk de boeken uitpakken. De kamer is 15 m2, dus maar klein, maar een juweeltje. Ik heb één deur weggebracht om de oude verf er af te laten logen. Even afwachten hoe dat gaat. Als ik die deur in weken niet terug zie, dan breng ik de andere niet. Maar ja, ook deze man werkt en is 8 uur pas thuis. Ik heb de buren (de vrouw van de timmerman en de moeder van Luís) binnen laten kijken. Kunnen ze zien dat die rare Nederlanders niet in een varkenshok willen wonen. Morgen kunnen we helaas niet naar de markt. De telefoon kan aangesloten worden., dus thuis blijven.

Moeder is gelukkig weer heelhuids thuis, levend en wel. Het gisteren gebrachte haardhout op een keurige stapel gelegd en er wat prachtige stukken uitgehouden, gezichten in mooie knoesten. Het regent veel en de temperatuur is goed om te werken, maar als je stil zit, is het koud. Voor geen baas zou ik ooit zo hard werken als ik nu doe. Ik sta N.B. links te schilderen, omdat rechts niet helemaal tof zit. Voor m’n baas was ik de ziektewet ingegaan.

Han maakte een aantal plattegronden van de weg naar ons toe. Eigenlijk is het heel eenvoudig. Je komt de grens over bij Guarda, je volgt de weg naar Coimbra en 52 km voor Coimbra is de afslag Arganil. Vandaar kun je de weg naar Secarias zo vinden of vragen. In Secarias ga je naar het centrum (Centro). In de bar zijn de Nederlanders bekend, kan niet missen. Of als je Centro volgt de heuvel op en je kijkt naar links, dan zie je een klein goor huis (tegenwoordig turkoois) met een grote veranda. Dat is het. Je moet het dan van de andere kant benaderen. Op de kruising ga je linksaf. Klaar.

dinsdag 21 november

Een paar dagen niet geschreven. Er valt weinig nieuws te melden. We werken hard. Het weer is slecht, zodat we voor de tweede maal zondag niet weg konden, maar doorwerkten. We legden wat bezoekjes af en we werden bezocht. Maar we zijn vooral veel thuis, want er komen geen timmermannen en metselaars, maar ze kunnen wel iedere dag komen. Dus loopt de wekker om 7 uur af om de welkomen te verwelkomen. Vandaag kwamen om 4 uur een man of 6 een telefoonpaal bij ons huis plaatsen en er ook weer een gat in te hengsten. De modernisering gaat ook dit huis niet zonder littekens door komen.

Het regent zo veel dat we verwachten vandaag of morgen in de modder te blijven steken. Tussen de buien door hebben we dozen boeken en planken en lampen etc. naar binnen gebracht vanuit de opslag. Onze bibliotheek is nu klaar en schitterend. De boeken staan. Hier en daar zijn nog wat boeken achter gebleven in de opslag, b.v. opgeborgen bij een computer (Han) of samen met lapjes ingepakt (van mij). Ik heb vandaag de elektrische deken gevonden. Zeer welkom, want door de kilte in huis wordt alles zo vochtig. De dekbedhoezen heb ik opengetornd aan één kant en er losse flappen aan gezet. Eén kant sla ik om de matras en de andere kant aan de bovenkant over de slaapzak. Nu hebben we niet alleen een slaapzak, maar ook een lakenzak. Het lekt nu niet meer op de zolder waar wij slapen. We hadden het idee dat we niets konden verbeteren aan de dakpannen toen we daar aan ’t werk waren, maar achteraf blijkt dat we dat toch wel gedaan hebben, want alle lekkages zijn opgeheven.

Han voelt zich zeer in zijn element, met al z’n boeken rondom zich. Computertje erbij en het zal wel goed zijn. Ik voel me nog steeds vreemd. In Werkhoven had ik ook een aantal jaren nodig om alle gewone dagelijkse dingen ook echt gewoon en eigen te voelen. Pas de laatste 2 jaar voelde ik me er thuis. Het voelt niet ongelukkig hoor, maar het blijft dat vakantiegevoel. En nu het weer zo slecht is, wil ik wel naar huis, maar dat blijkt dan hier te zijn. Ik heb één filmrolletje vol gemaakt en de foto’s zijn absurd. Han en ik zeggen het ook tegen elkaar: een rottende bouwval met telefoon en een afwasmachine. Een kamer zonder ramen, deuren en stookgelegenheid, maar wel kleuren tv, taperecorder, cassetterecorder, video, CD-speler, pick-up, elektrische klokken en wekkers. Kortom, een lijk met make-up en in een baljurk en de omstanders doen net of het lijk nog leeft. Eigenlijk wil ik morgen gewoon gezellig met m’n dochters de stad in, te veel snoepen, kankeren op het weer en praten over van alles en nog wat. Dingen waar je niet over praat, als je belt of schrijft. (De laatste keer een rondje bellen kostte ons f 100)

donderdag 23 november

Het giet hier al dagen. We kunnen het huis haast niet meer benaderen, We gebruiken onze klompen hier goed. Met onze dubbele paraplu en echte klompen (+ klompsokken natuurlijk, dan kun je je klompen buiten laten staan) vormen wij een ware attractie voor ons piepkleine dorpje. Als we koffe hebben gedronken, komen mensen mee naar buiten om ons te zien weggaan. ’s Middags komen de moeders met kinderen in de bar. Die vormen dan ook een cirkel om de klompen en paraplu. De rivier is zo hoog (de waterstand dan) dat we hem vanaf het balkon kunnen zien stromen. In huis is nog niets gebeurd. De CTT (is in Nederland PTT) heeft wel nog een paal geplaatst en ook een gat in ons huis geslagen, maar nog geen telefoon. Het wordt langzamerhand wel een beetje komisch deze gang van zaken. Ook is de metselaar weer komen kijken. Hij laat zich zo te zien zeer vakbekwaam uit, wekt zeer veel vertrouwen en . . . doet verder niets.

Gisteren heeft de vrouw van de timmerman een konijn geslacht, maar dat doet ze kennelijk nogal onhandig. Het beest gilt afgrijselijk, wel 10 minuten. Ik ben met m’n vingers in mijn oren gaan zitten. Ze doden hier een konijn door het met een stok dood te slaan. Ik kan het gegil en het idee van sadistische martelingen in zo’n donker achteraf hok niet van me afzetten. Een half uur later schreeuwde zij een aantal keren hard en het klonk zeer uitbundig; gruwelijk!. Ik lust graag vlees, ook konijn. Ik zou het ook zelf kunnen doden (ik zou wel minder vlees eten dan nu) maar het beest moet een goed leven hebben en vakkundig gedood worden.

Het leven is voor ons een stuk aangenamer geworden. De elektrische deken is heerlijk. In plaats van angstig en huiverend te bedenken, dat ik toch echt naar bed moet (omdat ik het in huis ook afsterf), verlustig ik me erop om in het hete bed te kunnen rond schurken. De bibliotheek is verrukkelijk. Het is als een veilig hol waar we ons steeds in terug trekken. Onze elektrische radiator kan die kleine ruimte wel verwarmen. ’s Morgens trekken we snel met thee en brood terug in de bib. We slepen ons voer mee. Alle boeken, 2 lekkere stoelen, goeie lampen, een kacheltje, radio, het kleine tv’tje, onze muziekinstrumenten en schrijfgerei is hier. Het is echt net een lekker nest.

Oen vindt het heerlijk, die komt helemaal bij. Een klein buur- of buurtkatje, mager, ziek en ellendig, schreeuwt veel, komt hier altijd eten, wil ook wel binnenkomen, maar durft nog niet. Oen gaf het beest toen het zat te eten een paar testklapjes op z’n kont, maar het beestje at. Oen nog even ruiken, nog een klapje. Valt kennelijk niets mee te beleven en Oen gaat verder z’n gang. Het katje is een kneus, schreeuwt veel en ziet en ruikt slecht. Je moet hier maar geen beest zijn in Portugal en beter ook maar geen vrouw.

zondag 26 november

Karin en Ernst zijn er. Feest hoor! Gisteren zijn we naar Porto gegaan om ze op te halen. Gisteren en vannacht regen, regen, regen en storm. Ik ben een hele nacht ongerust. Vandaag is het grootste gedeelte van de dag droog. Het is feestelijk en vreemd om Karin en Ernst hier te hebben, net zo vreemd als onze vertrouwde spullen hier te zien. Gisteravond hebben we gegeten in Arganil tegenover de houthandel. We werden als oude bekenden begroet en de eetafdeling werd voor ons geopend. De eigenaar van de houthandel gaf ons flessen aguardente. Het was een heerlijke avond. Portugal deed zijn best een goeie indruk op Karin en Ernst te maken. Ik was trots op beiden en allemaal.

Thuis pakte Karin uit, tot biefstukken aan toe hadden ze meegenomen. Vandaag hebben we dus heerlijk gegeten. Ik wel te veel, maar heerlijk. Oude kaas, chocola, wijngom, droppies, alles heb ik geproefd. Goeie thee en slagroom in de koelkast. We zijn weer rijk. De bibliotheek blijft heerlijk. Karin en Ernst hebben nu een plek waar ze kunnen vertoeven. Karin en Han hebben een gedeelte van de olijven geplukt. Ik ben voor ’t eerst met de fiets weggeweest, paddestoelen gezocht, maar ik moet wachten met bakken tot morgen: de boter is op. Het huis en erf heeft zich ook goed gedragen in de eerste kennismaking met Karin en Ernst. Het huis heeft me niet teleurgesteld. Ik heb het idee dat zij wel kunnen zien hoe het moet gaan worden.

Ook Zé-Luís en Teresinha plus de tweeling hebben ons in de kennismaking met Karin en Ernst niet teleurgesteld. Zé-Luís liet ze kerstbroodjes proeven. De tweeling werd voorgesteld en gedroeg zich braaf. Vrijdag werd hier een vrachtwagen met zand gebracht om te metselen. Het is hier zo blubberig, dat de auto niet meer op eigen kracht weg kon en met behulp van een tractor hier weer weggehaald moest worden. En ik de helft van het zand en de rest van de dag nodig had om de ergste sporen en gaten weer te slechten. Maar de weg hier naar toe is voorlopig zeer moeilijk begaanbaar. Ik zal er puin in moeten storten. Het schijnt dat dinsdag de timmerman echt gaat komen. We wachten af.

maandag 27 november

Wij gingen naar de Serra da Estrela en zijn er haast afgeregend. Godallemachtig, wat een water komt er naar beneden als het regent in de bergen. Uit alle kieren en naden. Dit was echt niet leuk. De vergezichten bestonden eenvoudigweg niet meer. We besloten naar Manteigas te gaan. Die stad werd iedere keer genoemd als wij in de Serra da Estrela geweest waren: “Zijn jullie ook in Manteigas geweest?” Nee, dat waren wij niet, maar we verwachtten ondertussen wel dat het echt iets bijzonders te bieden had. Dus na regen, regen en nog meer regen maar uitgeweken naar een plaats waar je iets verwacht.

Op naar Manteigas dus. 3o km uit de richting huis, maar daar kun je dan ook iets beleven. Vergeet het. Veel water dat onder een brugje door naar de rivier huppelt. Natte lakens die aan de kant van het watertje in de rommel liggen te “drogen” (ik zweer je dat dat de bedoeling was) en geen één winkeltje om nog even in te willen kijken, zelfs geen kroegje. Terug, uren van huis, zonder uitzicht, terug. De auto begint te lekken, Ernst neemt het stuur over. Door Seia zijn we al een aantal keren gekomen. Heeft dat dan misschien iets gezelligs te bieden? Maar even uitstappen en je weer nat laten regenen dan. En verdomd, een echt centrumpje met een plekje om wat te drinken en echt lekker gebak. Niet dat er een kachel brandt.

Ook niet in het restaurant in Arganil, waar we hebben afgesproken te komen eten. Specialiteit van het huis: geroosterde garnalen. Inderdaad, hartstikke lekker, maar wel eten met je jas aan, dat is hier doodgewoon. Bij een kopje koe aan de bar halen wij onze meegebrachte zoetigheid te voorschijn: gekonfijte pruimen en gedroogde perziken. Zonder enige valse schaamte neemt iedereen er graag van. Wij gaan blij weg en krijgen een fles aguardente mee. Ernst met een hinderlijk stuk hout tussen zijn kiezen van de slechte tandestokers, hetgeen thuis met een zakmes verholpen wordt.

Thuis blijkt een vrachtwagen voor de deur vastgelopen te staan in enorme prut naast een nieuwe hoop zand. Ook een tractor is er niet in geslaagd om de vrachtwagen los te trekken, horen we in de bar. Van een toegangsweg of oprit is nu geen sprake meer. Onze halverwege vastgelopen auto moest met vereende kracht (na in kaplaarzen te zijn gestapt) terug geduwd worden naar een ander heenkomen. In de bar met een drankje nog niet alle problemen van onze en de Nederlandse maatschappij kunnen oplossen. Morgen is onze oprit ons enige probleem. Leuk voor vrienden uit een regenrijk land, waar het net prettig weer was, hier in de regen en modder rond te ploeteren in natte kleren en zuigende kaplaarzen.

Onze omgeploegde oprit

dinsdag 28 november

Eindelijk weer eens mooi weer, dus eten in de zon op het balkon. Onze weg (oprit) is finaal naar de bliksem. Er is nog meer bouwmateriaal gebracht, balken, stenen, ijzers (voor t gewapende beton), maar onze deur is niet meer haalbaar, dus ligt een gedeelte van het bouwmateriaal meteen om de hoek. Han is begonnen met het dichterbij kruien, maar het eindresultaat is zielig. Hier een hoopje, daar een bergje. ’s Morgens werkten we allen hard. Karin en Han plukten olijven. Er staat al heel veel onder water in een grote pot. Ernst en ik repareerden een klein stukje van ons pad; uitgraven en dan puin voor de drainage en dan weer toedekken. Zoveel puin hebben we niet. De auto blijft voorlopig dus op het bleekveldje van de buren staan. Vanavond gingen we bij Vince en Gwenn langs. Vince probeerde zijn eigen gemaakte wijn en dat wilden wij wel proeven.

Daar op bezoek waren ook 2 Engelsen (echtpaar) die de boerderij in Tabua gekocht hebben. Mike bood hem ons ook aan, maar wij hebben hem nog niet gezien. We dronken wijn en werden lekker warm naast het kacheltje, alhoewel het nu absoluut niet koud is. Morgen gaat er echt gewerkt worden.

woensdag 29 november

Om 8 uur stond de metselaar + een collega voor de deur om te werken. De timmerman kwam later ook. Echt eerlijk waar. Ze werkten echt en keihard. De kozijnen werden uitgebroken en de muur op de voorveranda waar een kapot raam in zat werd neergehaald. Overal staan de kozijnen er al weer in. Morgen worden de inhammen rond de ramen gemetseld en de schoorsteen gemaakt. We zouden eerst met z’n vieren naar Coimbra gaan, maar toen ze echt kwamen en ook bleven, hebben we besloten dat wij hier moesten blijven. Karin en Ernst konden we er gelukkig van overtuigen, dat zij wel moesten gaan. Wij kunnen volgende week weer als we willen. De stad is de moeite waard en hier was echt geen werk voor ons allemaal. Je moet niet de werkers voor de voeten lopen.

Han heeft uren gezocht naar de kranen en afvoeren en sifons die bij de meegenomen wastafels horen. Zonder ze te vinden. We kunnen ze per ongeluk achtergelaten hebben. Dat is erg jammer. Hier zijn de meeste dingen van een erbarmelijke kwaliteit. De oven is – net als ons gasstel – een prul. Ik heb me de hele dag bezig gehouden om volgens de aanwijzingen van Ernst onze oprit te verbeteren. Later Han ook. We zijn nog niet klaar. De eerste laag wordt afgegraven, daar op doe ik dan de grove stenen, daar op puin en daar op de afgegraven laag weer terug. Het is nu droog geweest en zacht, niet zonnig, maar wel lekker van temperatuur. Op dit moment, 8 uur ’s avonds, zitten Karin en Ernst en Han te kletsen in de bibliotheek. Ik zit met mijn jas aan te schrijven aan Han z’n klaptafeltje. Han maakte een ingenieuze klaptafel tegen de kopse kant van het aanrecht, heel praktisch. Ik vind hem ook mooi (deze keer bedoel ik de tafel). Morgen weer om 7 uur op. We gaan wel naar de markt, verder blijven we thuis. De geplukte olijven staan onder water met zout, dat schijnt zo te moeten. Ik zou zo graag eens in de sauna liggen. Goed schoon worden, m’n nagels verzorgen en aan mezelf tutten, dat heb ik hard nodig.

donderdag 30 november

Een heerlijke dag vandaag. Mooi weer en marktdag. We hadden weer geen water s morgens (gisteren ook) en haalden eerst het grote vat moeizaam vanaf de bron met water naar huis voor de metselaar, maar de metselaar had geen water nodig. Hij heeft de hele dag gehakt. Karin en ik gingen al vroeg naar de camping om even te douchen. We waren echt vies en Karin slaakte wellustige genieterskreten over de overdaad aan heet water. Het is heerlijk om je te boenen met heet water als je echt vies bent. Daarna koffie in de bar, waar Karin een föhn aangeboden kreeg om d’r haar te drogen. Daarna naar de markt.

Karin en Ernst (eigenlijk meer Karin) kochten kazen, mandarijnen, noten en ridderzwammen voor thuis. Ik ook. Daarna aten en dronken we uitbundig in de zon met Vince en Gwenn. In de middag douchten Han en Ernst. Ook Ernst was lovend over de douche. Hier telt vaak het geluk dat je treft, als je aan het eind van de dag knellende schoenen uit mag trekken. Dat is ook goddelijk. Karin en ik zaten te kletsen op het balkon. We aten ridderzwammen, namen koffie. Karin en Ernst werden door Cristina, haar vader en Zé-Luís goede reis en tot ziens gewenst. We gaan vroeg naar bed, want we willen om 7 uur onderweg naar Porto. Dan blijft er nog tijd over om ze heel even een neusje Porto te laten zien voor ze vertrekken. Ze moeten om half 12 op het vliegveld zijn.

maandag 16 oktober

Verslag van Han

Om 9 uur vanochtend kwam EDP met 6 man. Twee werden uitgeladen met houweel en schop en groeven een gat. Na de lunch werd een meter e.d. gebracht, geen paal. Die komt misschien morgen, in ieder geval deze week. Volgens Vince was het hout voor vloer en plafond klaar. Ze verwarden ons nl. Hoe krijg ik dat nou hier? Ik moet mijn gezicht laten zien, maar ik kan niet weg. Teresinha vertelde vanochtend dat men vrijdag rond half vijf langs was gekomen om telefoon aan te sluiten. Helaas was ik er niet (even Bep bellen). Daar word ik moe van. Ze zouden donderdag weer langs komen.

Om half twaalf vanochtend kwamen de echtparen Kohli en de Jager langs. Kohli wil hier een Indiaas restaurant beginnen en de Jager een drukkerij. We hebben gepraat, het huis bekeken, druiven geplukt en koffie gedronken. Bij het afscheid afgesproken dat ik ze donderdag of vrijdag nog bel voor een afspraak op zaterdag met Bep. Toen ze weggingen zeiden ze pas dat er iets lekkers op tafel stond. Dat waren 5 gebakjes. Als ze dat nou eerder gezegd hadden waren die goed van pas gekomen bij de koffie.

Onder de voorveranda heb ik een goot gegraven om het overvloedige water af te laten vloeien. Onder de drempel van de kleine kelder zat al een doorgang. Nu nog een doorgang door het puin maken. In de gevel is weer een gat gehakt en daar is een stuk metaal in gemetseld om de kabel aan vast te maken. Even met Bep gebeld en mijn gezicht laten zien in de houthandel. Dat hielp. Na een uur was ik thuis met achter me een vrachtwagen met voor 100.000,- escudos hout. De eerste delen legde ik op het voorbalkon tot ik besefte welk gewicht op die vermolmde balken kwam te liggen. Het grootste gedeelte staat in de open schuur.

Verslag van Bep

Naar Kees en Matthee. Lekkere rustige kletsdag. Zij hebben de pasjes voor onze rekening nog niet gekregen. De kinders waren uit logeren. Kees was druk, komt laat thuis en moet haastig voort, want hij ging weer met De Zangeres oefenen. Tussendoor als maar telefoontjes. Slapen bij Paula.

dinsdag 17 oktober

Verslag van Han

Wachtend op EDP de hele dag thuis gezeten. Zonder elektriciteit kan ik eigenlijk niets doen. Geen EDP dus. Om 6 uur het huis afgesloten, de katten eten gegeven en naar Arganil. Weer over het gasstel geklaagd. Gelukkig was Jacob weer beter. Hij heeft me een gasstel uit zijn huis geleend. Arminda vertelde, me dat ze nu Manuela op de hoogte hebben gebracht van de verkoop van het kleine huis. Die reageerde heel geschrokken maar de verkoop van dat huis aan de huidige ‘eigenaar’ was inderdaad nooit officieel geregeld. Na eten in O Belo nog een tijdje met de 4 Nederlanders in het hotel gepraat. Ze willen het restaurant nu met z’n vieren doen. Gedacht wordt aan Casa do Rio bij ‘onze’ zwemplek. Bij terugkomst om 23 uur geen Sara.

Verslag van Bep

Naar Gerdie en Wim en hun nieuwe zoon. Eva is dol op hem. Het joch past wonderwel in hun gezin en hij zit vergenoegd in de kring aan tafel. Eva heeft een aantal kunstwerken voor me gemaakt. Ook van Gerdie kreeg ik kleren, maar ze lieten me haast niet gaan, ze vonden het teveel sjouwen. ’s Middags met Paula naar de Albert Cuyp, nog wat boodschappen van mijn lijstje gehaald. ’s Avonds naar Els en Jurgen, Jurgen heeft gekookt, Els haalde haar make-up en bijous te voorschijn. Els, Paula, Ingrid en ik werden opgemaakt. We aten pizza’s en toe vruchtensalade en vooraf stokbrood met heerlijkheden. Barbara ging vroeg huiswerk maken. Pien hoort hier ook bij, maar is niet zo snel op te roepen, zij woont in Utrecht. ’s Avonds slaap ik weer bij Paula.

woensdag 18 oktober

Verslag van Han

Weer een hele dag tevergeefs gewacht op EDP. Eveneens tevergeefs naar Sara gezocht. Was en bleef spoorloos. Op de weg gekeken, onder bosjes, op zolder etc. In de bar was ook niets bekend. Om 4 uur ’s middags dacht ik haar schorre miauwen te horen. Alle zoeken weer over gedaan, constant gestoord door het blaten van Oen. Zo raak ik langzaamaan paranoïde. Wie heeft cement gesmeerd op een stuk van de natuurstenen muur op de binnenplaats? Het idee dat Sara zich ergens klem gezet heeft en door mij niet gevonden wordt maakt me wanhopig.

Verslag van Bep

Moeder is jarig. De kinders hebben bedacht met elkaar een 2ehands kleuren tv. te kopen. Els en Jurgen komen na hun werk nog naar oma. Paula moest weer naar de tandarts, nog een verstandskies laten trekken. Daarna weten Paula, André en ik in Ede een tv. te bemachtigen. Moeder hartstikke blij. We bakken pannenkoeken en gaan op tijd terug naar Amsterdam. Morgen ga ik naar huis, ik wil wel graag. Morgen nog een volle dag. Eerst nog mijn rapport bij de politie presenteren, dan eten met collegae en dan naar de trein. Ik zal zeer bepakt en bezakt zijn. Ik ben als een vorstin op tournee geweest. Overladen met hartelijkheid en warmte. Overal lekkers, kleren en verrassingen en met enthousiasme ontvangen.

Moeder maakte even snel voor Han en mij nieuwe schorten (we hadden de onze in Werkhoven laten liggen). Morgen moet ik ook nog even naar de VEN, chocola kopen en diabetenjam voor Gwenn (is hier niet te krijgen, nu daar, in Portugal bedoel ik). Alles hier liep op rolletjes. Han belde als ik ter plaatse was. Ik reisde voorspoedig, had prachtig weer, heb niets verloren en haast iedereen getroffen. Pien had ik nog willen spreken. Marjo is moeilijk bereikbaar, wel gebeld. Hetty op reis, Annie niet thuis en nog wat mensen niet thuis. Mijn programma was overvol maar plezierig, maar ik wil wel weer graag terug.

donderdag 19 oktober

Verslag van Han

Nu zou dus telefoon komen en EDP. De hele dag gewacht. Om kwart voor vier kwam EDP langs, vriendelijk wuiven en weer weg. En geen telefoon. Wel heel snel ziek wordend na het eten. Om half negen naar bed met vreselijke buikkrampen. Van Martha weer appels en verse bloemen gekregen, nadat ik haar 2 handen vol (de mijne) chocolade gegeven had.

Verslag van Bep

Laatste dag. Ik start wat zenuwachtig, alles moet ingepakt. Dat lukt, maar het is wel een rugzak die je bijna door de knieën krijgt en drie grote weekendtassen en een plastic tas vol. Gisteren onderweg naar mijn moeder is Els een paar uur zoek geweest. Jurgen is naar de politie gegaan en die ook zoeken. Bleek dat ze elkaar misgelopen waren en de één in Ede en de ander in Amsterdam stond te wachten. Veel schrik, meer niet gelukkig. Gisteren langs Jurgen zijn werk geweest, die heeft me laten zien hoe hij bergen grafieken omgezet heeft in één overzichtelijk beeld. Zijn baas was zo lovend dat we er beide verlegen van werden. Inderdaad heb ik mijn hele programma afgewerkt. Chocola gekocht in de VEN, Hetty toch nog gesproken, Marjo niet, Gegeten met de eetklup en door de kinders op de trein gezet.

Ik zou verdomd niet zo makkelijk weggaan als die meiden van mij niet zulke aardige vrijers hadden. Alleen voor moeder is het rot. Het schijnt dat mijn vader naar Portugal wil komen en blijven. Niet alleen mijn dochters vinden dat heel erg, ook Hans dochter vindt dat vreselijk. Hij schijnt ook aan Barbara rare verhalen op te hangen over zijn seksuele uitspattingen. Maar ze vinden hem niet vlot (ik denk dat hij het vertelt om niet oud te lijken, want daar heeft hij grote moeite mee, hij is N.B. bijna 80), maar een ouwe vieze engerd. Enfin, we wachten af en laten Gods watertje over Gods akkertje lopen.

vrijdag 20 oktober

Verslag van Han

Het grootste deel van de dag slapend en suffend doorgebracht (op het achterbalkon). Aan het eind van de dag kwam Jagy Kohli langs om een afspraak te maken. Dat wordt morgenmiddag om 5 uur in de bar van het hotel. Om half drie kwam EDP met een paal. Zes man zetten die overeind en een half uur later had ik stroom. Van de poppenhuis schakelaars werkten 5 niet. Na wat buigwerk bleef er één niet werkend over. Dat komt morgen wel. Terwijl ik daar mee bezig was kwamen Vince en Gwenn langs. Wat gedronken en gekletst in de bar. Teresinha liet mij de kaarten met muziek zien die Bep gestuurd had. Inderdaad zaten er geen postzegels op, maar zij hoefde geen strafport te betalen. Nog steeds ben ik nogal ziek, ik ga naar bed (om kwart over negen!). Morgen Bep halen.

Om 6 uur kwam Martha zeggen dat haar moeder Sara had gezien bij de kerk. We hebben even gezocht, maar het was al te donker. Morgen verder zoeken.

Einde van dubbel verslag

zaterdag 21 oktober

Ik ben dus thuis, de reis was voorspoedig. Gisteravond in het restauratierijtuig gedineerd met een goed glas wijn. Ik was de enige die alleen zat maar was toch volmaakt gelukkig; ik had het heerlijk gehad en ging naar Han.

Ik moet zeggen dat me nu even de moed ontbreekt om de hele rotzooi opnieuw op te nemen. Met liefdevolle en romantische ogen bekeken, is het allemaal leuk en aardig, maar eerlijk bekeken, is het hier een ontiegelijke armzalige klerezooi. Een bouwval waar middenin een aanrechtblad een kraan en afvoer staan. Nu weliswaar met een elektrische peer er boven, maar als ik verder kijk, godachgod ik wil er nog even niet aan denken.

dinsdag 24oktober

Vandaag pas weer de werkzaamheden hervat. Ik kwam hier met een enorme kater. Ik had 10 dagen de loftrompet gestoken over ons paradijs en vond dat beslist niet terug. In de trein was ik ongesteld geworden (volgens mij te vroeg, ik kan het nog niet controleren, we hebben nog geen kalender). Dankbaar voor mijn vrouw-zijn aanvaardde ik het doorgelekt zijn. Niet zo dankbaar was ik voor het kelere weer hier, storm en enorme regen. Overal lekte het, in bed, op onze kleren, op onze opgeslagen spullen, door de met plastic dicht gespijkerde ramen en deuren. Alles klapperde in de storm. Wat je noemt erg spannend, wildwaterkanoën was er niks bij.

Vandaag schijnt de zon weer en zijn we weer met werken begonnen. Han heeft de hele dag draad gesneden om de waterleiding naar de stal aan te leggen. Daar staat nl. een nieuwe wasmachine. Dat staat absurd, zoals zo veel hier. Stel je voor, in een stal waar het water woest doorheen heeft gestroomd en nu de champignons groeien, waar het stinkt naar geiten zijk (of zeik, je mag kiezen, Nederlands is nooit mijn sterkste kant geweest), te midden van hemden van spinnenweb, half weggerotte konijnenhokken, door de muur groeiende hemelbomen, staat op een paar rotte latjes een spiksplinternieuwe wasmachine.

Binnen is het net zo gek of nog gekker. We hebben nog altijd geen ramen en deuren. Het water slaat door de spleten en kieren naar binnen. Gaten in de vloer. Uit het plafond komt voortdurend kalk en viezigheid naar beneden vallen. Daar middenin, op een balken frame, een blinkend marmeren aanrecht met nieuwe glimmende kranen, een gasstel (we hebben het terug, het stinkt nog), de afwasmachine en een glimmende elektrische oven, ook nieuw. Verder ruïne.

Ik heb vandaag 4 vierkante meter plafond schoon gemaakt. Om 2 uur zijn we gaan zwemmen (even ons zelf wassen). Dat was al behoorlijk koud. Vandaag kregen we weer meer eetwaar toe gestopt dan we op kunnen: knolletjes, raapstelen, zure en zoete appels, eieren, uien, knoflook, aardappelen heb ik geweigerd (we hebben nog) en kaki. Kaki groeit aan een boom, dat wist ik niet, een mooie boom. Wij gaan dus die ook nemen. Martha kwam twee maal langs om ons een snoepje te brengen.

Vanmiddag kwam het geraamte van een hond aanlopen. Zijn vel zat er nog omheen. Zonder vragen en zonder uitleg ging hij bij ons liggen. Hij bleek uitgeput. Wil niet meer opstaan, eet en drinkt en slaapt. Zijn voetzolen zijn heet. We denken dat hij ver gelopen heeft. Toen we koffie gingen drinken hebben we hem op de veranda gelegd in een doos. Na 10 min. was hij er ook, op zijn tenen. Hij ligt nu te kreunen in de kamer. Hij is zeker op doorreis. De zwerfhonden zoeken geen baas, die willen eten en weer weg. Hij zal dus wel weer gaan.

Waar we heel erg chagrijnig van waren, is dat Sara weg is. Vanaf verleden week dinsdag. Han heeft al overal gezocht en geroepen en gevraagd. Dat hebben we de afgelopen dagen nog steeds gedaan. Nu is ze een week weg en geen geluidje vernomen op al ons roepen en zoeken. We vrezen het ergste. Saar luistert altijd ogenblikkelijk en ze is zeer aan ons verknocht (dat is wederzijds). Oen is bang en zeurderig en luistert nooit als je roept. In 2 maanden tijd een hond en een kat verloren. De kinderen moeten maar niet te vaak komen. We willen wel iets over houden.

woensdag 25 oktober

We hebben de wasmachine geïnstalleerd. Het werk van gisteren is dus afgemaakt. We hebben een klein stukje vloer geëgaliseerd (dat ene kleine stukje). De machine werkt. Verder weer een stuk plafond schoon gemaakt en even gaan zwemmen. Han niet die is niet zo’n hartstochtelijk zwemmer. Ik wel. Het werd wel een vluggertje, na een paar minuten was ik wel schoon en koud genoeg.

Het hondje is er nog. Slaapt eet, slaapt, eet, slaapt en verlaat ons geen tel. Ik verwacht eigenlijk niet dat hij verder trekt. Nu is hij nog te slap en moe. We wachten af. Het was warm vandaag.

vrijdag 27 oktober

Gisteren geen bijzonderheden te melden. Ik had in de stallen de champignons die overal opkomen, water gegeven. Vandaag hebben we de champignons voor de lunch klaar gemaakt. Niet te eten, scherp van geur, ze ruiken een beetje naar de lucht van een lagere school; een beetje naar potloodslijpsel. Daar smaakten ze ook naar. We barsten nu dus van de champignons, die we niet lusten. Maar eens onze buren vragen. Gisteren weer appels en vandaag kool gekregen. Wij weten helaas niet wat we met de kool moeten doen. We hebben alle bereidingswijzen geprobeerd, maar Han en ik worden er steeds buitensporig gassig van.

Gisteren de kinderen proberen te bellen. Frustrerend als dat niet lukt. Els heb ik van de week gesproken. Vandaag Ingrid even gesproken, maar die klonk verstrooid, of ze druk was met iets anders, hetgeen mogelijk is natuurlijk. Paula d’r telefoon is weer afgesloten, zei Ingrid; geen wonder dat de verbinding niet te maken is. Paula heeft een hond voor ons. Dat was ook de afspraak. Ik ben natuurlijk nieuwsgierig.

Het Portugese hondje is er nog. Hij doet z’n best Nederlands te leren. Eet veel, slaapt veel en doet net alsof het altijd zo geweest is. Het lijkt er niet op dat hij verder trekt. Dus moet hij ontwormd, ontmijt, ontteekt, ontvlooid en benoemd worden. Hij vindt alles goed. Goed is in het Portugees ‘bom’ (klinkt als het Franse ‘bon’), we proberen dus ‘Bonnie’.

Ik heb vanaf gisteren Engelse les. Ik weet niet of dat zinvol is. Ze begonnen met een boekje vertalen, in het Portugees natuurlijk. Maar even afwachten hoe dat werkt. Drie keer per week 1 uur van 7:15 tot 8:15 ’s avonds.

zaterdag 28 oktober

betimmering van plafond

We zijn begonnen het plafond er in te timmeren. We hebben een meter of 3 gelegd tot midden boven het aanrecht. Han had het hout van te voren bewerkt tegen houtworm; voor we verder kunnen moet de volgende partij 2x met cuprinol ingesmeerd worden. Het wordt prachtig.

Eindelijk hebben we de champagne opgedronken, die we van de makelaar in Nederland gekregen hadden na de verkoop van het huis in Werkhoven. We hadden met Mike afgesproken, dat we de champagne zouden drinken als alles van dit huis officieel rond zou zijn, maar hij had alsmaar geen tijd. Gisteren dus eindelijk. Hij brachten de glazen mee. Daarna trakteerde hij op de lunch: Mike, Arminda, Vince, Gwen en ons. De champagne was heerlijk: van de drie keer dat ik nu champagne gedronken heb, was dit de lekkerste. Het eten was slecht. We moesten er voor naar Côja, want in de winter sluit haast alles.

Daarna bekeken we het huis van de mensen uit Singapore: een zeer oude boerderij naast een boerderijtje, dat wij wilden kopen (het ligt prachtig). Mike raadde het ons af, omdat het – voordat het bewoonbaar is – een enorme bak geld zou kosten. De Singaporezen zijn financieel ook het schip in gegaan. Die moeten nu 2 jaar doorwerken (ze wilden stoppen, zijn tegen de 60 denk ik) om het huis te kunnen betalen.

Dat mensen hier iets heel goedkoops kopen en dan een geweldige strop blijken te hebben, hoor je hier heel vaak. De droeve verhalen zijn aan de orde van de dag. Haast altijd is grenzeloze stommiteit, naïviteit of hebzucht de oorzaak; b.v. de mensen uit Zuid-Afrika (gestudeerde mensen N.B., hij is advocaat, zij spreekt vlot 5 talen) gaven iemand een volmacht over hun bankrekening om een huis te bouwen. Gevolg: geld op (dat kon je al raaien), huis nog niet klaar, minder grond dan was afgesproken, zonder bouwvergunning. Dus hij loopt ook nog het risico dat het bijna gereed zijnde huis (en het wordt heel mooi) door de gemeente gebulldozerd wordt. (niet alleen politici maken nieuwe woorden, ik kan dat ook).

Na bezichtiging van het huis van de mensen uit Singapore (Dorothy en Anthony) had Mike een afspraak voor de thee met Arnold ter Horst, een Nederlander. De afspraak was voor ons zessen. Daar aangekomen was Arnold niet thuis en z’n arme vrouw wist nergens van. Na een begroeting zijn we toen weer weggegaan. Ieder zijns weegs, want ik wilde nog zwemmen bij de waterval bij Côja. Die is nu over de volle breedte een enorme waterval geworden en het stroomt er zo hard, dat je er niet meer tegen in kan zwemmen. Het is niet gevaarlijk, overal zijn ondieptes en je kunt er zo uit wandelen, maar op de dam klimmen, zoals van de zomer, is onmogelijk.

zondag 29 oktober

Han wil op zondag graag vrij en ons nieuwe thuisland verkennen. Ik heb geen enkel bezwaar. Dus gingen we vandaag naar de Serra da Estrela. Dat hebben we al eerder gedaan, maar dat gebergte is groot genoeg om jaren weekends heen te gaan. Dat rare hondje ging mee. Toen we onderweg wat gingen drinken, was hij zo moe, dat ik hem eerst aan z’n achterpoten naar me toe moest trekken en daarna naar de auto moest dragen. Het is een wonderlijk beest. Han noemt hem ‘ons padvindertje’. Je hoeft niet op hem te letten. Hij let op ons en doet alles met een gezicht alsof dat al jaren zo gewoon is. Het dorp lacht mee. Een hondje dat je eten geeft, haha, ja die blijft, hoewel anderen zeggen: zo’n hondje leeft met de dag, morgen hier, overmorgen daar. Kan wezen, maar nu is hij hier al vanaf maandag, dat is bijna een week. Volgens mij spreekt hij ook al Nederlands. Nu was hij om 6 uur ’s avonds niet meer aanspreekbaar; eten en naar bed. Hij ligt nu voor oud vuil op het balkon.

We hebben prachtig aardewerk gezien, dat komt van de andere kant van de Taag (zo heet die landstreek letterlijk: Alentejo). We hebben wat kommen en borden gekocht. Niet om van of uit te eten, maar om b.v. komkommer, olijven, e.d. in op te dienen. Het kan niet in de afwasmachine, dus alleen voor feestelijk of bijzonder gebruik!

maandag 30 oktober

De hond is gegaan, gewoon binnen gewandeld en haastig weggegaan, alsof hij de laatste bus moest halen, of een nu nog vers spoor moest volgen. Hij was juist weer omgedoopt tot Fokkie, want dat zei ik vriendschappelijk tegen hem en Bonnie is te meisjesachtig. Hier vinden ze dat heel gewoon. Er zijn huishonden, kettinghonden (gelukkig niet veel), zwerfhonden met een eigen plek en rondtrekkers. De laatste 2 soorten doen dat waarschijnlijk uit vrije wil. Ik heb nu met beide enige ervaring.

De oma van Luís moest met hem naar het ziekenhuis, hij wordt onderzocht in z’n hoofd (dat is alles wat ik er van begrijp). Daar gaan ze dan lopend heen en terug. Ik heb ze dus naar Arganil gebracht en gehaald. Waarop ik een fles aguardente kreeg. Eigengestookte en zeer sterk. Han vindt het lekker.

We hebben weer een stukje zolder getimmerd. Het was prachtig weer, gisteren ook, dus zijn we even gaan zwemmen. De zon is warm, maar het water is zo koud, dat we alleen in het ondiepe durven zwemmen. Je hebt het gevoel dat je kramp krijgt als je niet heel hard beweegt. De waterval maakt zoveel lawaai, dat we hem in bed kunnen horen, als je goed luistert.

We zijn ’s middags even langs de PTT (andere afkorting natuurlijk) gegaan. We durven alleen tussen 12 en 2 van huis, omdat de telefoon ieder moment zou kunnen worden aangelegd. Dat wordt dus pas rond 15 november. Nu ja, we hebben elektriciteit en water. Het lek in het gasstel hebben we zelf opgespoord. Ze hebben één lekkende kraan gemaakt en de andere 2 verpest. Het is een 3-pitsgasstel met één elektrische plaat, dat blijkt erg handig. Gisteren hebben we lamsvlees gekocht. Schaap is niet te krijgen, lam moeilijk en geit zat, maar ik vind schaap zo lekker.

dinsdag 31 oktber

Je hoeft niet op olifanten te jagen of soldaat te worden in het vreemdelingen legioen om een spannend leven te hebben hoor. Het was voor ons weer een heel spannende dag op onze eigen paar brave vierkante meter. We zijn gestart met te proberen het dak te repareren. Dat betekent dat we met ladders eerst links, later rechts, aan de buitenkant en ook voorzichtig vanaf de zolder staan te plukken om er een paar dakpannen uit te krijgen, want waar begin je zoiets? Ze liggen inderdaad dakpansgewijs over elkaar. Dus ergens moet een begin zijn. Ja, dat klopt. Het begin zit rechts in de nok, maar de laatste pannen zitten vastgemetseld. Dus we maken een begin aan de onderkant, altijd nog hoog genoeg. We bewegen ons behoedzaam vanwege de hoogte, de enorme breekbaarheid van de oude pannen, maar ook omdat de zolder onze garderobe en slaapkamer is en redelijk schoon. De eerste vuiltjes worden zorgelijk nagekeken. Even later blijkt: het bed loopt toch vol rotzooi, dus dat moet worden weggesleept en overeind gezet. Het eindigt natuurlijk met gruis overal, vieze en kapotte dakpannen overal en nat cement, veel overal en weinig op die plaatsen waar het moest. Cement is raar spul. Als het te droog is om een beetje te kunnen roeren, is het al te slap om ergens te willen blijven plakken.

We zijn de dag geëindigd met plastic lappen op het dak hopende dat het mooie weer aanhoudt. Nadat we het bed verschoond hadden, hebben we ons rustig temidden van de brokken te rusten gelegd. Verder bleek dat toen ik naar Engelse les ging, de olielamp van Els op het voorbalkon weer geroet had. Er zaten losse zwarte fliepertjes in het glas. Omdat dat heet was blies ik erin zonder resultaat. Dus ging ik naar Engels. Daar aangekomen bleek ik onder de zwarte roetspikkels te zitten, ook mijn schone kleren. Weer thuis bleek Han het hele voorbalkon te hebben gestofzuigd, omdat alles onder de roetsnippers zat en dat is vettige rommel. Ook ons nieuwe plafondhout ligt daar nog. Han was een tikje verontwaardigd over het vele extra werk, maar vond mijn ‘niets-aan-de-hand-blaasje’ zo leuk, dat hij verzoend was met zijn deel van het verhaal.

maandag 2 oktober

In de nacht van zaterdag op zondag heb ik ontzettende diarree gehad. Ik had een matrasje naast het kampeer pleetje gelegd. De stank en de muggen konden me niets schelen. De zolder was veel te ver weg, dat haalde ik niet. Zondag de hele dag op bed met hoofdpijn en maagkrampen.

Maandag (vandaag) om 5 uur op, we moesten daar immers precies om 9 uur zijn. We wisten niet waarom we moesten komen en wat er ging gebeuren. We wisten wel dat door een fout van iemand in Rotterdam niemand wist van wie die container was en wat er in zat. Dus pas toen wij zeiden waar blijft dat ding, kwam hij boven water. Wij dus zenuwachtig naar Porto. Over één tv deden ze al moeilijk. Er staat geen één computer op onze papieren vermeld. Die zijn allemaal geschoven onder het woord kantoorattributen. Wat gebeurt er als die container opengemaakt wordt en uitgepakt? Of moeten we weer eens alleen maar paspoorten en andere papieren tonen? Of een verblijfsvergunning die we nog niet hebben.

Voor Porto staat een enorme file. Oh jé oh jé. Halen we 9 uur wel. Waarom zou kwart over 9 te laat zijn? Wij zijn 8 uur 45 present. Zonder koffe drie uur onderweg geweest. Het kantoor is nog gesloten.

9 uur, er komen wat mensen binnen druppelen. 9 uur 20!!! Een jongen zegt dat we maar achter hem aan moeten rijden. Hij stapt op zijn motor en rijdt het haven gebied uit. Wij gissen. Straks brengt hij ons regelrecht naar de gevangenis wegens een poging om een zooitje computers binnen te smokkelen. Na 20 minuten vraagtekens komen we aan een opslagterrein met containers. Straks moeten we de kosten voor 14 dagen opslag nog betalen, dat kan wel een enorm bedrag zijn.

We worden afgeleverd en over gedaan aan de volgende Portugees, die ook weer precies weet waar het over gaat. Hij wel, wij niet. Hij heeft ook onze papieren. Han is hier niet Herbschleb, maar João Nicolas. Weer wachten. Dan over het terrein weer een stuk achter iemand aan rijden. Naar een loket. Heb je drank? Nee. Heb je een revolver? Han en ik alle twee Hè? een revolver? neeeeeeeee. Dan ineens staat daar eindelijk onze container. Sleutels? Geef hier. Zegels verbreken, slot er af. Ah, de zitzak pof naar beneden. Die neem ik meteen mee, kan ik eindelijk lekker zitten, dat mis je als je gammel bent.

Er worden twee dozen uit gehaald. Douaneman ”Wat zit er in?” Wij lezen: fietsbroeken en ochtendjassen. Eigenaardige combinatie. Douaneman ”Open.” Hij gaat open. Het zijn mijn zolderfrutsels, die ik weg wilde doen, maar Els zei dat ik dat zou gaan missen. Het eerste dat opgetild wordt is die pop die Paula ooit maakte van triplex. Een blauwe trekpop. Douaneman ”Gezien, dicht.” Doos er in, deuren dicht slot er op. mooi.

Terug in het kantoortje. Of we een truck hebben, nee, dat hebben we niet. Maar het Portugese bureau dat onze bagage opgeduikeld heeft, weet dat het vervoer tot aan huis betaald is. Goed, morgen is de container thuis. Morgen tjee. Morgen. We gaan nog even Porto in en eten wat maar ik ben nog gammel dus maar terug.

Hier zijn ze geulen aan het graven om de waterleiding aan te leggen, die komen morgen terug en morgen komt ook de elektricien.

Waar laten we 30 kubieke meter spullen? We hebben daar waarschijnlijk niet genoeg plaats voor. Dus ik ga op zoek in het dorp naar de man die ons een huis wilde verkopen voor de prijs van een fiets. We hebben toen (een maand geleden) nog wel gepraat, maar hij heeft niet alle papieren en de prijs is niet reëel en dan is het net als in Nederland, dat ik in de gevangenis terecht kan komen, want ik weet dat ik voor f 30 geen huis kan kopen. Discussie gesloten en volkomen terecht. Maar ik wil proberen die ruimte te huren, water en licht kan ik er nooit krijgen, maar opslag kan ik goed gebruiken. Maar zien wat er van komt.

dinsdag 3 oktober

Onze container is niet gekomen. Wel een telex via Mike dat Han donderdag om 8 uur voor Mike’s kantoor moet staan. Donderdag is een Nationale Portugese feestdag, zal dus wel een misverstand zijn. Telefoontje heen en weer, nee, geen misverstand, ze dachten dat het wel verstandig zou zijn om onze container op een vrije dag voor onze deur te zetten. Han moet vanaf Arganil gaan loodsen.

’s Morgens voor acht uur was de elektricien al bezig. De mensen voor het aanleg van water kwamen ’s middags pas. In hun lunchpauze zijn Han en ik lekker even gaan zwemmen. Daarna een broodje op het balkon in de zon. Maar zelfs met natte haren is het daar in de zon te warm. De kou ’s morgens en ’s avonds is al een paar dagen over. Het is nu de hele nacht door lauw. Han en ik hebben een hele arbeidersdag lang gewerkt, want wat doe je anders als mensen aan en in je huis werken. Je kunt moeilijk gaan zitten kijken.

Dus Han heeft de hemelbomen op de binnenplaats omgezaagd. Ze groeien nl. dwars door de muren heen en zij zijn verantwoordelijk voor de enorme scheuren in de muren van de stallen. Dat werd een gezellige bende. Iedereen bemoeide zich daarmee. Ik was de hele middag bezig met één vensterbank blank te maken. Eerst met afbijt, daarna met water, schuurspons en boender. Daarna schuurpapier. Meer dan 8 uur hard werken. Resultaat: één kozijn blank. De luiken moeten nog. Het zijn kozijnen met veel randjes en ribbeltjes. Om 5 uur wilde ik nog even iets af maken, maar ik kreeg hulp van een oude man uit het dorp en die ging ogenblikkelijk de net opgebrachte bijtaf er zorgvuldig af krabben.

Toen ik dat werk dus maar liet rusten en even een stronk van de hemelbomen uit wilde hakken kwam de hulpvaardige man dat over nemen met de houweel. Hij deed het inderdaad beter. Ik ben toen maar gaan zitten.

De grondwerkers stonden krachtspelletjes te doen met een moker met lange steel. Ik moest hun kunstje ook proberen. Ik viel de heren mee. Niels je kunt trots op me zijn. Niels was in Werkhoven mijn buur jongen en het zou best kunnen dat als hij ruzie op straat krijgt hij niet zegt “mijn vader is politie agent” (wat hij niet is) maar “ik roep Bep hoor” Ik heb hem wel eens betrapt op lichte opschepperij over mij. Waar ik erg trots op ben.

De aanleg van het water is gevorderd tot een gat in de muur en een gleuf voor de deur. Morgen komen de wateraanleggers en de elektricien dus weer terug. Dat wordt voor ons dus ook weer minstens 8 uur zwoegen. Rot werk hoor dat afbijten.

donderdag 5 oktober

God allemachtig wat was het heet vandaag, maar onze spullen zijn er. Om 8 uur zou Han de vrachtwagen opwachten in Arganil. Om 7 uur werden we uit bed geramd. Stond de container op de straat om de hoek. De auto kon niet voor de deur komen, wij aan het sjouwen. De chauffeur had zijn zoon mee genomen, die had ook vrij (feestdag). Hij hielp en ook 2 buurmeisjes. Wij moesten als maar met onze auto heen en weer. Bij vreemd uitziende pakken, vroegen ze wat het was en zo werd er ter plaatse al heel was bekeken en geprobeerd. De blokfluiten, de bas, de saxofoon. En alles moest ook gehoord worden. De ligfiets moest gedemonstreerd, het kastje van mijn moeder bekeken “oh mooi kastje” De tekentafel “daar moet je op tekenen hé ik ken nog iemand met zo’n ding” enz. enz.

Luís kwam ook, die heb ik het huis uit gestuurd. De kinderen hier kwamen daarop met brokken en stukken van mijn vernielde fototoestel aan. Het is hier algemeen bekend dat Luís binnenkomt en pikt. Zijn moeder is niet goed, kan niet lezen en schrijven, zijn vader was ook achterlijk. Zijn grootouders (waar moeder en zoon wonen) zijn echt niet gek. Ik heb Luís geconfronteerd met de brokken en stukken van mijn toestel. We hadden nog al wat bekijks.

We zaten al een poos met het probleem Luís. We wisten maar niet hoe we moesten beginnen. Want wat wil je bereiken. Eigenlijk alleen dat dat joch ophoudt. Terug krijgen is er toch niet bij, je plukt geen veren van een kikker. De politie? We zijn niet dol op politie en ons vertrouwen in een wijze aanpak is niet groot. Maar het moet stoppen. Maar hoe praat je ernstig met mensen als je de taal onvoldoende spreekt? Nu is dat dus in één klap duidelijk gemaakt. Wij waren erop bedacht dat het dorp zich tegen ons zou kunnen keren, maar zijn grootmoeder maakte vanmiddag een vriendelijk demonstratief praatje met ons.

Om 12 uur was de container leeg. Wij ook. We zijn met de meisjes even gaan zwemmen en ons wassen en daarna gaan eten in Arganil. Het grote meisje (17 jaar) moest meteen weer sjouwen, want ze zijn een nieuw huis aan het bouwen. Achter het kerkhof, ik kan het vanaf de achterveranda zien. Een groter huis is geen luxe, ze wonen in een piepklein huisje hoog boven de weg. Bij hen mocht ik steeds water halen. Op iedere vrije dag werkt die vader met een paar collega bouwvakkers aan dat huis. Vrouw en kinders sjouwen dan stenen, water en cement aan. Omdat zij ons geholpen hebben, hebben wij hun ook weer geholpen.

Vanavond in de bar werd nog veel gelachen en gepraat over Han zijn fiets. Daar heeft hij veel mensen mee vermaakt en verbaasd. Dat je met zo’n fiets zo hard heuvels op kan scheuren.

Ik moet me nodig in mijn werkstuk verdiepen dat ik over precies een week al gepresenteerd moet hebben. Ik heb even naar mijn benodigde foto’s gekeken, maar ik zie er tegenop als tegen een berg. Nog één maal moet ik valse vouwen in me persen, nog één keer moet ik op een voor mij absurde, nietszeggende manier iets zeggen, dat ik in mijn eigen taal uitstekend kan overbrengen. Naar mijn idee moet ik in een rapport zo voorzichtig zijn alsof ik een diplomaat ben en ik zelf niet meer weet waarover ik het heb.

B.v. Je presenteert een plaatje van een stuk van een lab. Er is geen afzuiger, geen raam. Wel een enorme bende en viezigheid. propvol. Maar je zegt niet: ”Dames en heren deze ruimte is te klein en daardoor erg gevaarlijk als je met gevaarlijke chemicaliën werkt, hetgeen hier het geval is. Bovendien is het hier vies en moet schoon gemaakt worden”. Nee, dat zeg je niet. Je zegt: ”Dames en heren deze ruimte is 2 bij 2 vierkante meter en voldoet niet aan de norm. Zie het P blad voor de inrichting van laboratoria. En ik beveel aan de ruimte huishoudelijk te laten reinigen”. Dat bevredigt toch niet. Mij zegt dat niets, huishoudelijk reinigen. Er zijn zat huishoudens die regelmatig gereinigd worden waar niets te reinigen valt. Voor mij betekent huishoudelijk reinigen niet dat het er vies is en dat mag je ook niet zeggen. Je moet het wel laten zien, maar met een lapje ervoor. Ik leer vast nog eerder Portugees.

Over gisteren valt niets bijzonders te melden. Hard werken, afbijten. We hebben nu water. Dat betekent een watermeter en een kraan aan de buitenkant van ons huis tegen de muur.

zaterdag 7 oktober

Nu moet ik gisteren weer helemaal terug graven, terwijl iedere dag de inhoud van een heel boek heeft. In het kort. Gisteren was er ’s morgens een explosie in het gasstel (waarvan de baas van de winkel zei dat hij goed was en ik zei dat hij nog stonk). De vlammen sloegen er aan de onderkant uit zei Han. Ik was er niet bij.

Ik heb weer vele uren besteed met verf afbijten. Het is zo warm, het zweet loopt me dan in mijn ogen. Om 2 uur ging ik wassen. Han zou me later op komen halen en dan ook even zwemmen. Die ging meteen het gasstel weer wegbrengen. Toen Han kwam had ik nog niets kunnen doen, ik was de zeep vergeten. Ik kon die ook niet even ophalen, want voor ik dat ontdekte had ik de kleren die ik aanhad ook in het water gesmeten, alles moet schoon. Enfin toen Han eindelijk kwam had hij de auto niet bij zich, dus trok ik toch mijn natte vieze broek weer aan. Op de vragende blik van een oude wasvrouw zei ik dat ik geen zeep had en dus naar huis moest. Niet nodig, hup zeep gekregen. Han even zwemmen en de auto halen, want nat wasgoed is zwaar en ik kan het nog steeds niet op mijn hoofd dragen.

’s Avonds in Arganil gegeten want ons gasstel is terug naar de fabriek en het campinggasje stond ons tegen.

Vanmorgen om 8 uur gestart met stenen sjouwen in het huis waarvan de meisjes ons geholpen hadden met onze container. Van 8 tot 10. Ik kon niet meer en droop van het zweet. In de sauna kon ik nooit zo goed zweten, hier wel hoor.

We gingen even langs Vince en Gwenn, zij hebben gereedschap om draad te tappen op pijp. Dat is nodig voor het aanleggen van de waterleidingen. We dronken koffie en aten vijgen (zij hebben een grote vijgenboom).

Daarna ging ik naar de kapper in Arganil en Han deed de boodschappen. Han houdt van lang haar en vindt echt kort haar lelijk. Ik vind het vervelend als Han me lelijk vindt, maar als je iedere dag zweet en je haar zit rot doe ik uiteindelijk toch wat ik wil. Om 12 uur zat ik er, om half vier was ik klaar. Han en ik hadden afgesproken op een terras en dat ik hem niet even langs zag komen betekende voor mij dat hij met zijn krant en een biertje het wachten echt geen straf vond. Toen ik met een super kort koppie, met mijn neus in de lucht (beducht op kritiek, zelf ben ik wel tevreden) het terras op kwam, was Han daar niet. Nou moe!

Rondje Arganil, geen Han, geen auto. Verdomme, ik heb honger, ik moet piesen en ik heb een nieuw hoofd. Terug naar het terras, naar de wc, water drinken en lopen dan maar. Ik woedend. Word onderweg gelukkig opgepikt door iemand en mag mee rijden. Thuis, wel een auto geen Han. De elektricien (die ook op zaterdag werkt) weet niet waar hij is. Halverwege de bar kom ik hem tegen, volledig over zijn toeren. Hij was om half drie maar eens langs de kapper gegaan, maar alles was potdicht. Dat klopt, het gangetje naar die winkels wordt afgesloten. Om 1 uur sluiten de winkels, maar de kapper moet zijn klanten nog afhelpen dus ik zat nog binnen. De rest kun je raden.

Daarna een biertje, zwemmen en toch maar koken op het campinggasje. Han doet dat en ik kijk dan eindelijk mijn werkstuk in. Han vindt mijn haar niet lelijk.

zondag 8 oktober

Maar eens naar de markt in Tabua, daar heeft iedereen het altijd over dus onze verwachting was groot. De markt in Arganil is groter en gezelliger. We denken dat hij zo belangrijk is doordat het op zondag is. Hierdoor kunnen hele gezinnen, waarvan pa de auto heeft, die anders nooit op de markt komen wel gaan. Zonder auto is de wereld niet groot.

Toen we vanmiddag gingen zwemmen namen we ons buurmeisje Martha mee. Ze liep te puffen van de warmte, maar aan de rivier gekomen vond ze het water toch te koud. Je ziet ook nergens meer zwemmende mensen. Kun je zien dat wij uit een noordelijk klimaat komen. De onderlaag begint iets kouder te worden. Van de zomer vond ik het water echt te warm, het geeft geen verfrissing, net badwater. Paula en Ingrid vonden dat ook.

Wat ik steeds vergeet te vertellen is dat overal de mimosabomen in knop staan. Iedere keer als ik in het water lig, de blauwige bergen op de achtergrond en de rivier overgroeid door mimosabomen, denk ik verdorie weer vergeten op te schrijven.

Bloemen

Ik heb mijn presentatie een keer geoefend, Han maakt wat ondersteunende sheets en zo moet het maar. Verder hebben we bijna alle dozen open gehad en de kleren naar de zolder gebracht. Ik heb voor die presentatie deftige kleren nodig, maar ik weet niet in welk klimaat ik val. Ik leen of huur wel wat.

Martha bracht ons vanavond een vanillepuddinkje, niet echt lekker. Wel lief natuurlijk. De giften om ons heen gaan gewoon door. Groente, eieren, aardappelen, zoute boontjes (die eten ze als versnapering).

Ik heb de thermometer gevonden. 37° in de zon. Aan de rivier zag ik een ijsvogel. ’s Nachts roepen de uilen en de vleermuizen vliegen door het huis (als het open staat). Overdag barst het van de vliegen en als die weggaan komen de muggen tevoorschijn.

Ik was vandaag erg blij met mijn kleren. Gewoon ze terug te zien en ik vind veel van mijn kleren hartstikke leuk en in een warm klimaat kun je leukere dingen aan vind ik. Mijn vertrek komt nu wel erg dichtbij. Han heeft de kinderen gebeld in de winkel achter in het dorp, ik wil niet mee, het barst daar van de beestenvlooien. Han schijnt dat niet te deren, maar mij vreten ze op.

dinsdag 10 oktober

Han doet verslag

Nu is het mijn taak om het wel en wee van de werkzaamheden te beschrijven.

Gisteren heb ik Bep naar Coimbra gebracht. Allebei een beetje triest vanwege het komende afscheid, maar het kon echt niet anders. In Coimbra hebben we gegeten en we hebben wat broodjes gekocht voor Bep onderweg. Als alles goed gaat is ze woensdag ochtend in Amsterdam.

Na veel tijd verloren te hebben in de avondspits van Coimbra ben ik rustig terug gereden. In de bar nog een kopje koffie gedronken. Vannacht besloten alle katten uit de buurt hun meningsverschillen naast mijn bed te beslechten (zo klonk het tenminste). Nadat ik ze van het onjuiste van hun handelwijze had gewezen werd het rustig.

Dit verslag schrijf ik om kwart over 6 ’s avonds op het achterbalkon, met uitzicht van de ondergaande zon en de bosbrand die vanmiddag om 3 uur begon en nu bijna geblust is. Met de elektricien heb ik net een halve fles koude rosé gedronken, de rest drink ik zelf op. In koken op het campinggas heb ik geen zin. De ideeën over het water voor de bomen vindt de elektricien prima, citrus vruchten echter konden niet. In de winter nachtvorst en rijp (voor zover ik begreep). Waarschijnlijk wel op de binnenplaats. Hij vindt ook dat het regenwater zoveel mogelijk opgevangen en vastgehouden moet worden.

De elektrische installatie is bijna klaar. Morgen wordt alles aangesloten (hoop ik). De waterleiding is hopeloos. De tap van Vince is niet zo goed. Toen de elektricien me demonstreerde hoe het moest, bezweek de werkbank natuurlijk weer. De hele ochtend is verloren gegaan met het herstel van de werkbank. Daarna heb ik in Arganil nog wat ijzerwaren gekocht. Daar kwam ik de Zuid-Afrikanen tegen (Bill en Shoe). Als Bep (niet ik) wat te wassen heeft kan dat bij hen, ook al hebben ze geen water.

Zijbalkon annex slaapkamer

Verslag van mijn reis per trein en verblijf in Nederland

De reis duurt zeer lang. Vanmorgen ontwaakt in de kou, dus meteen mijn dikke trainingspak maar aan. Om 12 uur kreeg ik mijn paspoort terug (na 1 uur stil gestaan te hebben). Hieruit maakte ik op dat we in Frankrijk waren. Portugal en Spanje is één vraagteken van stilstaan en langzaam rijden. Het weer is somber. Wij hebben het mooiste plekje van de wereld, ik verlang nu al terug.

Gisteren, thuis, niets meer gedaan. Je bent landerig van het wachten op vertrek. Ik heb alleen de rugzak ingepakt en we hebben gezwommen en zijn weg gegaan. In Coimbra hebben we gegeten. Ik vind het vervelend om weg te moeten. Ik wil liever met Han samen verder werken. Maar ik moet zo nodig een examen doen voor een vak waar ik nooit meer iets voor zal doen. Nu ja, ik kan echt niet niet gaan.

Verslag van Han

Onze situatie is voor een vrouw hopeloos, Shoe zou allang bezweken zijn. Ik heb ze maar niet uitgelegd, alleen er op gewezen, dat Bep en ik erger gewend zijn. Overigens denk ik binnen een week een wasmachine te kopen. Even bij Mike en Arminda langs. Zij zullen met de juiste persoon over de telefoon praten. Volgens deze twee moet ik een put laten graven en dan een benzinemotorpomp installeren. Zij gaan iets regelen.

Naar aanleiding van de verwoesting van de mooiste tuin van Werkhoven: zij gaan nooit terug; hebben ze één keer gedaan en alles was weg of kapot. Vanmiddag heb ik alle ¾ pijpen van draad voorzien. Morgen de ½ duims en dan aansluiten. Nu wordt het donker. Ik ga wat brood met kaas en tomaten eten, koffie drinken en slapen.

woensdag 11 oktober

Nu pas zijn alle stukken pijp gezaagd en van draad voorzien. Ik ben doodop. Morgen maar monteren. Fernando Martins (de elektricien) is nog bezig met elektriciteit naar de zolder. Daar zal hij over een uurtje wel mee klaar zijn. Dan ga ik naar Arganil; boodschappen doen en Bep bellen. De aansluiting op het elektriciteitsnet zal binnen 2 dagen gebeuren (dat zei hij maandag ook al).

Gisteren vertelden Michael en Arminda dat Portugezen terugschrikken voor de zorg voor een tuin of onderhoud aan een woning. Daarom kost een klein flatje twee keer zo veel als ons huis. Verder bleek dat hoe meer water je gebruikt, hoe duurder het water per liter wordt, en als je het gebruikt voor je tuin krijg je bovendien nog een boete. Vandaar dus de waterputten. Het slaan van een pomp is hier duurder dan het graven van een put.

Aanleg waterleiding

Voorlopige keuken

Gezwommen heb ik maandag voor het laatst met Bep. Alleen heb ik er niet zo’n zin in. Bovendien blijf ik optimistisch denken, dat ik morgen stromend water in huis heb en me dan goed kan wassen. Zal wel tegenvallen.

In Arganil liep ik de elektricien tegen het lijf. Hij was niet klaar, want er ontbrak nog iets. Ons gasstel is nog steeds stuk. Pa Jacob ligt in bed met een hernia (dat duurde de vorige keer 3 maanden), dochter, zoon en schoondochter kunnen niet repareren en de fabriek is telefonisch niet bereikbaar. Waarschijnlijk vakantie.

Bep is in ieder geval goed aangekomen, met haar heb ik even telefonisch gesproken. Thuis vond ik in een doos mijn elektrische klok met thermometer. Die heb ik op gehangen. Temperatuur is hier (’s avonds) 15 graden. In het café voetbal Portugal-Luxemburg op tv.

Het best bewaarde raam in de bibliotheek

donderdag 12 oktober

8 uur. Temperatuur nu 10 graden. Koude wind door ‘vensters’ en gaten in de grond. Alleen de thee is warm. maar water koken op een campinggas duurt lang bij deze temperatuur. Mijn humeur is vergelijkbaar met de temperatuur.

11 uur. Ik drink eigen gemaakte koffie want de bar is dicht: iedereen is naar de markt. Ik moet thuis blijven. Elk moment zou de elektriciteitsmaatschappij langs kunnen komen. Fernando is klaar en ik heb hem 24000 escudos betaald voor 60 uur werk. Dat is niet echt duur (ongeveer f 350,-). De waterleiding leg ik toch maar aan met vlas en pasta. Fernando heeft me getoond hoe dat te doen en nu gebruik ik zijn vlas en pasta. De temperatuur op de binnenplaats was om 9 uur al 20 graden. In huis is het nu 15 graden. Ik mis Bep verschrikkelijk: met haar onstuimige natuur vrolijkt ze me steeds weer op. Nu moet ik dat zelf doen.

Om 4 uur dronk ik tevreden een biertje in de zon. Alle 30 verbindingen waren dicht. Er is dus water in de keuken, de buitenkraan is naar de ruimte onder het voorbalkon verhuisd en er is rekening gehouden met uitbreidingen. Helaas lekt de afvoer en passen de bakken niet goed in het marmer. Dat zie ik dan morgen wel weer; nu ben ik doodmoe, te moe ook om te koken. Bovendien is het campinggas bijna op, hetgeen geen goed uitgangspunt is voor soep.

Teresinha heeft al een paar keer gevraagd hoe het met de nieuwe ramen staat. Dat weet ik niet, want noch de timmerman, noch zijn vrouw zie ik ergens. Zé-Luís (van de bar) zal met ze praten. Dit laatste stukje schrijf ik in het licht van de ondergaande zon op de veranda. Het is half zeven en het begint een ietsje af te koelen.

Verslag van Bep

Gisterochtend om 8 uur in Amsterdam. De nacht doorgebracht in onwezenlijke sfeer en gezelschap. In Parijs was er geen couchette te krijgen. De trein vertrok om 24 uur 15 uit Parijs. Om 19 uur was ik daar aangekomen. Ik ben gauw een lekker broodje en een gebakje gaan eten, een krant gekocht en wat rond geslenterd. De treincoupé deelde ik met een ouder Brussels echtpaar en een ex-Nederlander die Fransman was geworden 19 jaar geleden en het aller Hollandste Frans sprak dat ik ooit hoorde.

Bovendien hield hij niet op met praten. Ongevraagd, door en door. Maar het licht moest uit en de gordijnen moesten absoluut kier vrij dicht. Een vent van een jaar of 30. Om beurten tegen mij en dan in het Frans tegen het echtpaar en dan weer met een messcherp geluid tegen mij tetteretetteretettere in het stikke donker. “En mijn wijf wil altijd dicht tegen me aan liggen, maar dat moet ik niet en dan zegt zij moet het alweer gebeuren en dan zeg ik, ja anders dan moet je maar niet tegen me aan gaan liggen, het één of het ander, ik hou niet van half gedoe.”

Af en toe keek ik voorzichtig door een kiertje of ik een naam van een voorbijkomend station kon lezen. Dan riep hij dat dat gordijn ogenblikkelijk dicht moest. Dus op een bepaald moment kreeg ik de pest in en zei dat hij wel truttig met het licht deed en dat ik liever had dat hij een beetje minder zou ouwehoeren. Hierop luwde hij wat en konden we een beetje slapen.

De trein tussen de wereldsteden Parijs en Amsterdam gaf mij het gevoel dat ik met de trekschuit op reis was. Zomaar onderweg blijft hij een aantal uren staan, ik kon het haast niet geloven, de machinist moest slapen of de spoorboombediener is er niet of weet ik veel wat, maar modern en dynamisch is het zeker niet. Buiten de trein kun je een kopje oplos koffie kopen meer niet. Niet te zuipen, zo weg gegooid. Nog een formidabel bedrag ook. 10,5 Fr. F.

In Amsterdam ging ik eerst naar de GGD. Daar kom ik langs als ik naar Els en Paula ga.

De kerktoren

Verslag van Han

Nu nog wat brood, een glas wijn en een kop koffoe. Dit is wel vol te houden. Morgen elektriciteit? In Nederland is het nu half acht. Bep heeft haar examen achter de rug en is geslaagd naar mijn overtuiging. Tijdens haar examen heb ik over het land gelopen een druiventros etend. Dat moet geholpen hebben. Zojuist van Martha weer appels gekregen. Een vleermuis vloog een poosje rond boven mijn hoofd op de veranda.

Verslag van Bep

Paula zou misschien naar de tandarts zijn en dan zou ik naar Els gaan. Zwaar bepakt heen en weer sjouwen is geen grapje, dus ik misbruik de GGD om op te bellen, mijn verslag te kopiëren en te kletsen met collega’s. Els is niet thuis, Paula wel. Met Paula naar de Albert Cuyp. Haring gegeten en een gebakje en een grote biefstuk gekocht. Zo dat heb ik binnen. Terug bij Paula een beetje hangen en iedereen op bellen. Ingrid komt langs, Els en Jurgen komen langs, gedouchet en geslapen. Dat was gisteren.

Vanmorgen is Paula naar de tandarts. 2 verstandskiezen moeten getrokken worden, volgende week nog één. Naar hoor. Ik bij Oes geweest, die liggen met hun boot tegenwoordig ver buiten de stad. Dus werd ik door Oes gehaald en gebracht.

Daarna moest ik deftig zijn. Bij Paula lag een rok van Esther, een mooie blouse van André, kousen van Paula en schoenen kocht ik gisteren voor f 15 op de markt. Ik had ook schoenen van moeder kunnen lenen, maar een treinretour kost f 40. Om 3 uur was ik bij de GGD. Meteen afgesproken met Marian om donderdagmiddag naar de VEN te gaan om chocola te kopen.

Mijn collegae bleken bloedzenuwachtig. Niet geslapen, niet gegeten. Ik zei dat ze zich niet moesten opwinden, nu zak je toch niet meer. Zij zeiden dat de presentatie heel belangrijk was, de helft van je punt voor je werkstuk. Ik had een 6 en ben dus geslaagd. In de rok van Esther, de mooie spikkeltjesblouse en die afgrijselijke panty. Wat een rot gevoel zo’n ding zeg. Daarna geen feest of iets dat daarop lijkt, maar alleen een glaasje jus. Dan maar terug naar Paula. Toch laat thuis want we stonden in de file, het openbaar vervoer was al naar bed. Petra bracht me voor de deur. André was nog op. Paula was beroerd van d’r getrokken kiezen en sliep.

vrijdag 13 oktober

Verslag van Han

17 uur 50. Bep is geslaagd, hoera. Volgens het weerbericht zou het in de avond kunnen regenen. Zodoende nam ik me voor cement aan te maken en een paar gaten dicht te maken. Eerst even afvalhout verbranden en ja hoor, daar begon het onweer en de regen. Het houtvuur was inmiddels zo heet, dat het tegen de regen in op brandde. De klei veranderde in een paar uur in rode glibber. De lekkage in huis en stallen viel erg mee, alleen het voorbalkon wordt nogal nat. In de open schuur kwam vrij veel rood lekwater, daar moest ik snel extra geulen graven, want de kachel en de werkbank stonden in het water. Later bleek onder het voorbalkon 10 cm. water te staan. Daar is geen afwatering en net als in de stal is die ruimte voor meer dan de helft ingegraven.

Vanochtend heb ik mijn gezicht goed in de spiegel bekeken. Had ik niet moeten doen. Mijn kop ziet er zo oud uit als mijn rug voelt. Deze klus is iets voor dertigers, niet voor vijftigers.

In de regen is het huis één ouwe afbraak barak. Dus besloot ik het huis in te richten ook al moeten vloer en plafond nog gedaan worden. Tafel naar binnen, bloemen er op, stoelen, kleedje en een kast voor borden, pannen en bestek. Eerst natuurlijk alle rotzooi van de elektricien aanvegen. Dit begint toch echt wel mijn huis te worden.

Nu zit ik aan tafel te schrijven bij gaslicht. De elektriciteitsmaatschappij is niet geweest (zou ook te gevaarlijk geweest zijn), maar ik had toch gehoopt op licht in het weekend. Het wachten is vervelend, want nu kan ik geen kachelpijp of regengoten kopen. Nou ja, niets aan te doen.

Han op het dak

Verslag van Bep

Eerst naar de Eenhoorn, een afspraak proberen te maken met de politie. Mijn rapport moet daar ook nog terechtkomen, daar hadden ze om gevraagd. Mij kan het niet meer schelen, er staat toch niets wezenlijks meer in. Naar Utrecht, naar de tandarts, voor Han een boek opgehaald en dan naar moeder. Lekker rond gedreuteld en daar geslapen. Lof met ham en kaas gegeten.

zaterdag 14 oktober

Verslag van Han

Door het ontbreken van een goed gasstel en het langdurig harde werken heb ik de hele week al geen behoorlijke maaltijd gehad. Teresinha had wel al eens bezorgd gevraagd of ik wel te eten had, maar daar ben ik niet verder op in gegaan. Gisteren naar Arganil gegaan, een nieuw gasflesje gekocht voor het licht en gegeten en gekletst in O Belo. Toen ik koffie dronk in Secarias, vertelde Fernando me dat rond vier uur de auto van EDP (elektra) door Secarias reed. Toen belde ik met Bep.

Vrijdag de 13e. Vanochtend luisterde ik naar de wereldomroep. die zonden de sketch uit ‘Dat zijn leuke dingen voor de mensen’ van Paul van Vliet. Daarin vertelt de ‘boer’ dat ze eerst uit de oude boerderijen elektriciteit, water en wc. slopen. De stadsmensen betalen dan meer voor een authentieke boerderij. Dat gaf te denken!

De meubels in de woonkamer-keuken gaven een prettig gevoel bij binnenkomen. De hele dag ben ik bezig geweest met het inrichten van de woonkeuken. Vijf dozen met keukenspullen uit gepakt. Dat is natuurlijk extra werk, want straks bij het timmeren van plafond en vloer, herstellen van wanden etc. moet dat weer van zijn plaats. Toch was het nodig. Vanavond heb ik in een goede braadpan een stuk vis gebraden in boter en olijfolie, geblust met rode wijn en opgegeten met een stuk brood aan tafel. Op tafel staan verder een bos bloemen en de houten fruitschaal vol met appels. Op het per abuis mee genomen bijzettafeltje staat een schaaltje chocolaatjes en de radio geeft de 3e symfonie van Luloslawsky (die kennelijk geïnspireerd was door Tibetaanse muziek). Het marmeren aanrechtblad is goeddeels leeg. Bep is nu in Hengelo en heeft al zin om terug te komen.

Hond bij zitzak

Verslag van Bep

Naar Werkhoven, naar Marjo en Leon. Onze vroegere tuin is een schok, de tuin van Marjo en Leon is nu ook veel minder mooi geworden. Daarna naar Karin en Ernst. daar blijven slapen. Goed bericht, zij komen 27 november naar ons toe. Ik kreeg weer kleren van Karin en het wordt wel ingewikkeld, sommige kleren moet ik niet aan doen als zij er zijn en anderen juist wel, of niet als zij het ziet, of juist toch. Bij Gerdie krijg ik ook wel eens dat soort instructies mee. Dan is ver weg wonen wel zo eenvoudig.

Verslag van Han

Het is koud in Nederland en hier was het te heet op het achterbalkon toen de zon door kwam. Onder het voorbalkon staat nog steeds een laag water. We zullen dus straatriolering onder het huis moeten leggen.

Het café heeft veel weg van een slechte Eli Asser radio- of tv serie. Het is erg rustig als ik om half zeven inpakpapier breng en koffie drink. Tegen achten als het nieuws bijna begint loopt het café vol. Zoveel belangstelling voor het nieuws? Vijf over acht start Zé-Luís een videofilm van Bud Spencer. Dan barst de keet los. Eén derde kijkt stil, één derde kijkt en praat (schreeuwt) en één derde kijkt niet en schreeuwt harder. Nu begint het op echte ruzie te lijken. Zé-Luís staat voor de tv. te schreeuwen; een paar kerels staan op en brullen terug; Teresinha krijst van achter de bar. De meeste vrouwen lachen wat en Fernando zit dik en sereen naast mij naar de film te kijken. De film is ondertiteld dus de herrie deert hem niet. Dan vang ik een paar woorden op: comunisto, socialisto. Er was helemaal geen ruzie, slechts een vriendelijke discussie over Portugese politiek. Als ik goed Portugees versta zal ik wel minder vaak naar de bar gaan.

Het marmeren keukenblad

zondag 15 oktober

Verslag van Han

Een vrije dag genomen. Om 9 uur met de auto via Arganil naar Folques en vandaar de Serra in. Helaas was het weer te wazig om goede uitzichten te hebben. Over de pas heen naar Gois, dat volgens de kaart groter zou zijn dan Arganil, maar zo te zien kleiner en armzaliger. Dan de hoofdweg N2 naar Coimbra op. Wat een beroerde rot weg! Uiteindelijk rechtsaf en via Pombeiro naar Vince en Gwenn om hun de kralen zittingen te brengen. Precies voor hun huis kwamen zij met Michael en Arminda aan van de andere kant. Zij hadden koffie gedronken in Sarnadela. Daar heb ik zitten kletsen en koffie gedronken en geluncht. Michael vertelde dat we allang telefoon hadden moeten hebben, maar dat het door Bep betaalde geld niet goed geadministreerd is.

De Nederlanders, die hier een restaurant willen beginnen, waren door Mike naar mij verwezen. Na de lunch heb ik ze opgezocht in het hotel en we hebben een afspraak voor morgen.

In het café draaide vanmiddag weer een Bud Spencer film. Vanavond trouwens ook. De Portugese radio geeft voortreffelijke klassieke (en 20 eeuwse) muziek; begeleid door krassen op de plaat en het regelmatige geluid van vallende kalk.

Verslag van Bep

Na de koffie bij Karin met de trein naar de andere kant van het land, Den Haag. Vader heeft een ongeluk gehad, is met z’n fiets geschept door een auto: een gekneusde heup en bont en blauw. Goed dat hij mager is, dan geneest hij makkelijker. Hij zegt dat hij klaar staat om naar Portugal te komen. We zien wel. Lekker gegeten, gekookt schapenvlees met wortelen en uien, heerlijk. De volgende ochtend eerst langs de bank, ik ben nu vaders gemachtigde. Of dat nu praktisch is? Koffie drinken en maanzaadtaart. Op weg.

vrijdag 1 september

We gaan verhuizen naar Portugal!

Nadat we wegreden uit de straat, nog eens terug (iets vergeten), nog eens langs Annie (iets vergeten), gingen we langs moeder met het laatste bloemetje uit de tuin (eigenlijk al niet meer van ons). Moeder had brood, tomaten, kaas en eieren voor de reis. We zeiden gedag en vertrokken naar Karin en Ernst. Die waren nogal verrast, want ze hadden met een feestmaal op ons gerekend één dag later.

Toevallig was er nu ook een feestmaal. Ernst zag er ontspannen uit (ze waren net van vakantie terug). De drie meiden zagen er ook stralend uit, maar dat doen ze meestal.

zaterdag 2 september

Zaterdagochtend hebben we eerst een uur op elkaar zitten wachten en daarna vertrokken wij haastig, 1 uur achter op de planning. Even Han z’n vader en 2 zussen om de hoek groeten. Vergeet het. Bij Han z’n vader bleek ons, dat we niet zo maar snel konden doorrijden. Nico en Maria zouden langs komen, Maria had een taart gebakken. Adam kwam speciaal met vriendin Han goeiedag zeggen. Emmie, Christa, Gijs en kinderen, allemaal waren ze daar. We namen hartroerend afscheid en lagen uren achter op ons schema. Els en Jurgen logeerden in Sterksel in het huis van Jurgen z’n grootouders, die wilden we ook nog even goeiedag zeggen. Bovendien lagen zij op onze route. Daar aangekomen (5 uur?) waren we te moe om weg te gaan en bleven we slapen.

zondag 3 september

4 Uur ’s nachts op. Els en Jurgen ook. Half vijf onderweg met kleine pauzes en één grote om in La Défense de 100 meter grote kubus te bekijken. Alle leeftocht voor onderweg werd benut, evenals het Belgische en Spaanse geld van moeder. We reden tot half 12 ’s nachts, overnachtten onder de Spaanse hemel voorbij Bilbao.

maandag 4 september

’s Morgens om 8 uur natte dekens ingepakt en verder. Nergens problemen. Els d’r komkommertje en een stukje kaas was de laatste welkome verkwikking. In Portugal de klok 1 uur teruggezet en om 3 uur waren we in Arganil. Moeder gebeld en op naar Paula en André. Die hadden honderd uit te vertellen: hoe het jongetje van de buren alles per ongeluk sloopt waar hij aankomt (net als kleine Nico), hoe ze niet op tijd geld hadden kunnen krijgen en van Mike geld te leen hadden gekregen, hoe warm het was geweest, enz., enz.

Han en ik gingen eerst zwemmen. Daarna stond het eten klaar. ’s Avonds een kopje koffie in de bar van Secarias. We werden begroet als oude bekenden, gezoend door de vrouwen, handen geschud door de mannen.

’s Avonds op ons zijbalkon onder de druiven. Dat blijken Concord druiven te zijn. Ze geuren heerlijk en smaken ook zo. Vroeger had ik al van Han gehoord, dat ze in Amerika groeien en Han is er dol op. Nu groeien ze om ons eigen huis. Als je de trap opgaat, kun je ze afhappen.

dinsdag 5 september

Zwemmen bij Côja; voor het laatst voor Paula en André. Die twee redden het wel. Die hebben het hier in vreemde en zeer primitieve omstandigheden gered. ’s Morgens eerst even langs Vince en Gwenn. We kwamen ze onderweg tegen: ze waren op weg naar ons. De vijgen bij hun huis zijn rijp. Ik heb er veel gegeten en meegenomen voor Ingrid. Die moet Paula meenemen. Gezwommen, lekker gegeten en weer in de bar zitten kletsen.

woensdag 6 september

Eerst komt er iemand samen met zijn zoon langs die zijn huis aan ons wil verkopen. Nog meer mensen willen schuren en stukken land aan ons verkopen. Op weg naar Coimbra even langs Mike. Hij zegt dat die mensen inderdaad die dingen voor een appel en een ei willen verkopen, maar dat dat niet legaal te krijgen is. Of ze hebben niet de toestemming van de hele familie, of het zijn illegaal gebouwde dingen. Dat is voor eigen gebruik niet erg, maar als het naar een buitenlander gaat, moet dat wel geregistreerd worden, anders kunnen wij dat geld daar niet voor gebruiken. Ons geld moet ingevoerd worden en dat mag voor een officiële bestemming, maar wij zullen deze illegale dingen nooit op onze naam kunnen krijgen.

In Coimbra de treinkaartjes opgehaald en meteen besproken voor 9 oktober: dan reizen wij heen en terug. 12 oktober moet ik mijn werkstuk presenteren (gisteren kreeg ik een brief van de school in Breda met het programma; mijn werkstuk is dus goed genoeg bevonden). We hebben heerlijk gegeten en de kinders haastig in de trein geduwd. We hadden een uur op het perron zitten wachten, maar moesten bij de één na voorste wagon zijn en dat was natuurlijk aan de andere kant. Paula en André op weg met vijgen. We zijn benieuwd hoe dat gaat met de trein, vooral bij de overstap in Parijs. We volgen in oktober.

de binnenplaats

donderdag 7 september

Op Els d’r verjaardag begon het echte werk. Wij popelden. Eerst maar even het houten wandje eruit om van twee hokjes samen één bibliotheek te maken. Met ons open haardje moet dat heel gezellig zijn. Daglicht is er nauwelijks, want het enige raam zit onder het afdak van de voorveranda. Maar dat viel even tegen, want dat wandje zit vast op een vooroorlogse manier en na heel wat zweten winnen we het toch en starten met de volgende muur: een stenen muur, dus dat moet gemakkelijk zijn. Toch niet.

Ik kon Els niet bereiken. Er is feest in Arganil en alle openbare gebouwen zijn gesloten. Omdat het bovendien marktdag was, gingen Han en ik er even heen. Er was markt, kermis en een soort beurs van bedrijven in de omgeving en van de voormalige Portugese kolonies. Daar kocht ik van schildpad een paar oorbellen voor Els en in een reclamestand van de PTT probeerde ik Els te bellen. Ongeveer 8 uur ’s avonds was Els niet thuis.

zaterdag 9 september

Dat muurtje staat nog steeds. Eerst moet de kalklaag aan weerskanten eraf (1 à 2 cm). Daaronder rechtopstaande balken met op 2 cm afstand dwarslatjes getimmerd; en alles met overdreven grote spijkers. We werken dus 3 dagen aan 3 muurtjes, die eruit moeten en dat hebben we nog niet voor elkaar.

Gisteren courgettes gegeten met kruiden, meegenomen van Els en Jurgen. Nadat we gewerkt hebben gaan we ’s middags 4 uur naar de rivier, zwemmen en wassen ons en gaan dan terug. Vandaag is de timmerman uit het dorp via de bar bij ons langs geweest. Alles gaat voor ons via de bar. Geen brood: ik vraag in de bar. Een tolk nodig: ik vraag in de bar.

Gisteren begon het weer te betrekken, vandaag is het fris. We hebben wel gezwommen, we moesten wel, zijn stinkend smerig, maar eruit is dan huiverig. Ik heb een wat dikkere blouse aan. Na het zwemmen slagen we erin te bellen, gisteren was die mogelijkheid gesloten. Even Els gesproken. Paula kan ik niet bereiken. Ik ben benieuwd naar haar reis, of die bar was en hoe het met d’r huis en vlooien is. Ingrid doet het goed hoor ik. Hopelijk heeft die van de vijgen genoten. Vanavond belt Paula mijn moeder. Morgen houden Han en ik een vrije dag en gaan wandelen in de heuvels.

zondag 10 september

Vrije dag: de bergen in (Serra da Estrela). Heel mooi.

dinsdag 12 september

Muren eindelijk gesloopt. De dubbele plafonds voor een gedeelte eruit. Vies en moeilijk werk. Het barst tussen de plafonds van de oude rattenesten en rattekeutels. Ik moet veel brieven schrijven, want een blauwe pen wordt bij het kopiëren zo lichtgrijs, dat het niet te lezen is.

Han is vandaag op z’n achterhoofd gevallen en ligt nu in bed. We zijn nog wel wezen eten bij Vince en Gwenn, maar Han voelde zich zo beroerd, dat we naar huis moesten.

woensdag 13 september

Vandaag kwam ik op het idee mensen van onze druiven te geven. Ik dacht alsmaar dat wij niets hadden weg te geven, maar krijgen en krijgen en krijgen kan echt niet. Maar ik dacht dat iedereen hier zelf wel druiven had; nee dus en het blijkt dat wij zeer begeerde soorten hebben. Ik lust ze zelf ook heel graag. Een buurmeisje (dat af en toe inspecterende blikken werpt en dan aankomt met 2 grote breekijzers die we zeer goed konden gebruiken) kwam vandaag met een bos bloemen. Alle goden, wat doe ik met bloemen in deze beestebende. Ze gebaarde dat ze in water moesten. Ja ja!. Ik eet soep van een plat bord, waar haal ik een vaas vandaan? Op zolder staat een blikken, roestige kan, lekt die? Nee, hij lekt niet. Dus bloemen in het water en zeer veel dank. Met woordenboeken erbij kom ik erachter, dat ze wel druiven hebben, maar zeer weinig. Godzijdank ik kan wat teruggeven. (Gisteren heb ik Vince en Gwenn aardappels gebracht; wij hebben een voorraad voor een jaar.)

Het meisje gaat naar huis en komt terug met dankbetuigingen en stekjes van kamerplanten en ze moeten meteen in de aarde. Ik haal achter het huis naar mijn mening goeie aarde. Oh nee, ze gebaart: wachten. Ik wacht. Ze komt terug met een grote zeef en ze gebaart verder: er moet een stuk plastic komen (ik denk dat ze een jaar of 9 à 10 is) en ze zeeft de aarde op de plastic lap. Dan moet er water komen en de stekjes worden in één van de zwarte aardewerkpotten gezet en op de trap van het kleine balkon gezet. Zij is tevreden, de oefening is goed uitgevoerd. Even later komt ze met cactusstekken, zeeft aarde en gebaart: veel zon en weinig water. Ja juffertje, ik zal het doen. Even zo goed kosten deze vriendelijkheidsuitingen een hoop tijd en geven een hoop warmte.

Nu ik deze mogelijkheid om iets te geven heb ontdekt, zijn er ook druiven naar Mike en Arminda gegaan en naar de bar in het dorp en naar de tolk in ’t dorp. Han vindt alles goed. Verder was het vandaag een rustige dag. Han deed rustig aan voor z’n hoofd. Hij is wel wat opgeknapt, heeft hier en daar wat blauwe plekken en een enorme buil op z’n achterhoofd.

We hebben al het sloophout ontspijkerd, de bibliotheek in wording geveegd en daar het geleende kampeertafeltje in gezet, zodat we nu halftien ’s avonds lekker binnen zitten. Het is half negen donker en fris, ’s morgens ook mistig en fris; om 10 à 11 uur komt de zon door en is het heet.

Van Els en Jurgen hadden we een reuze courgette uit Sterksel meegekregen. Vandaag het laatste beetje gegeten; gekookt met geraspte aardappel – niet echt lekker maar wel goed tegen de honger. Kruiden hebben we hier (behalve gemalen mengsels) nog niet in winkels gevonden. Maar wachten tot de 30 kuub aankomen, als we het dan ooit kunnen vinden.

het plafond in de huiskamer

donderdag 14 september

Ingrid is geslaagd voor d’r rijexamen en heeft de vijgen niet gehad. Hoera! en jammer. Misschien zijn ze er in oktober nog.

Vandaag was een rustige dag van op- en wegruimen. Uitgebroken en nog bruikbaar hout gesorteerd en het hele huis geveegd met water. Tussen het enige plafond dat nog bestaat en de zoldervloer rattepoep verwijderd. Om 3 uur moe maar voldaan gaan zwemmen en naar Arganil. Ingrid gebeld, op het terrasje gezeten, lekker eten gehaald, met z’n tweetjes gekookt en gesmuld. In het dorp koffie gedronken en nu het iets killer wordt, zitten we in huis. Dit huis is precies zoals een huis moet zijn: het geeft koelte in de hitte en warmte in de kilte, heerlijk!

vrijdag 15 september

Eindelijk een zwart schrijvende pen gekocht, zodat er hopelijk duidelijke fotokopieën gemaakt kunnen worden.

De hele dag bezig geweest met hout kopen en bestellen, afspraken maken met de elektriciteitsmensen. We moeten nl. net als in Nederland een goedgekeurde elektrische installatie hebben, voordat we elektriciteit krijgen. De winkel die de spullen levert, voert ook de controle uit en dat lijkt niet al te moeilijk te zijn. We zijn naar een steenbewerker geweest, die o.a. grafzerken maakt, en moeten morgen terug om te horen wat een aanrechtblad van marmer kost. Mike en Arminda zijn alle officiële dingen aan het regelen (zij hebben onze volmacht). Het geld is aangekomen en Han heeft een Portugees banknummer en Portugees geld. Volgende week ook een chequeboek. De afspraken en opdrachten worden snel en goed uitgevoerd. Je wordt overal uitstekend geholpen. Ze nemen alle tijd voor iedereen en voor ons meer vanwege de taalproblemen. Tot nu toe zijn er maar twee plaatsen waar we slecht of wisselend goed bediend worden: dat zijn het grote restaurant aan het water (gaan we nooit meer heen) en de benzinepomp (er is helaas geen andere in de verre omtrek).

Tussen de middag gezwommen en een wasje gedaan in de rivier. We hebben een houweel gekocht en ik ben begonnen met de binnenplaats te ordenen. Het is nu een plek met veel puin. In mei was het groen, maar nu dor en stoffig en er is zowel van links als naar rechts als van voren naar achteren veel hoogteverschil. De afvoer van de stallen loopt er dwars overheen. We zijn van plan dat met terrassen op te lossen. De ingang onder het zijbalkon van de kelder is erg laag. Ik moet er ook steeds bukken en dat langdurig. Die ingang moet dus fors uitgediept worden, vandaar het houweel, want de grond is rotsig. Onder het grote achterbalkon moet een mooie, koele buiten zitmogelijkheid komen. Nu is dat nog puinig en roestig, oude hekken en doornige struiken. De instappen van daar naar de kelder en stal zijn zeer hoog, dat moet dus ook opgehoogd worden; voorlopig geen probleem, want het barst overal van het puin, kapotte dakpannen, stenen en brokken cement. De natuurstenen moeten verzameld worden voor de muurtjes van de terrassen.

Even opgebeld. Paula geeft geen gehoor, Moeder ook niet. Het was warm vandaag. Om 6 uur waren we eindelijk toe aan een biertje op het terras.

zondag 17 september

Gisteren een gasstel en elektrische oven gekocht. Het gasstel is voor gasflessen, er is hier niet anders. We hebben geprobeerd een marmeren blad voor aanrecht te kopen, maar de spraakverwarring was te verwarrend om een echte afspraak te kunnen maken, dus moeten we terug met een tolk. Verder hout besteld voor de vloer en het plafond. Alles aan betimmering in de grote ruimte (kamer, keuken) is gesloopt. We wilden het plafond eerst laten zoals het nu is, maar de helft van de balken is redelijk mooi en de andere helft is blokhutachtig ruw. Na dit beredderen en bestellen, wat de vrijdag en een stukje zaterdag in beslag nam, was Hans inspiratie op. Ik heb geen inspiratie, ik zie alleen werk dat nu gedaan moet worden. Mij kan het gebeuren, dat ik geen zin meer heb of te moe ben, maar inspiratie heb ik niet vaak en als ik dat heb wordt iedereen doodmoe van me. Ik schijn dan erg enthousiast te worden, te!

Dus Hans inspiratie was op en we maakten zaterdag (gisteren) middag een grote, door het bureau voor toerisme beschreven wandeling. Eerst even een duik in het water, het is hier overdag naar Nederlandse begrippen erg warm. Onderweg naar de zwemplek verse vijgen geplukt, die groeien zomaar naast de brug, en druiven, die groeien op sommige plaatsen tot hoog in de bomen. Soms kun je er alleen maar naar kijken. Na het zwemmen wandelden we door een heerlijk geurend eucalyptusbos en in een oude rivierbedding hingen enorme druiventrossen tot hoog in de bomen. Door de ontiegelijk vals stekende stekelbrem onbereikbaar, zeker als je in je zwempak bent.

De wandeling nam de hele middag in beslag. We kwamen moe en hongerig thuis. Het eten was klaar want ik had een éénpans rundvlees met uienstoofpot de hele middag laten sudderen. Op eens kregen wij bezoek, een echtpaar uit Zuid Afrika, die in het motel afwachten tot hun nieuw te bouwen enorme huis klaar is. We hadden eten genoeg. Han haalde wijn in het café, en ziedaar, onze eerste gasten. Het was hartstikke lekker en hartstikke gezellig.

Vanmorgen vroeg gewekt door de regen. Daar heb ik op gewacht, want ik moet ontiegelijk veel vies oud hout en nat oud stinkend stro verbranden. Zolang het echter zo droog is durf ik geen fikkie te stoken, maar vandaag was het feest met het fik. Links van het huis lagen enorme bergen oude bramen, schors, blikken en door het gebuurte uitgekotste troep. Die hoek blijkt bij onze grond te horen, dus die maar meteen gekuist. Allemaal achter op het land gekruid. (geschreven in drie seconden, uitgevoerd in drie uren ploeteren en zweten). Ondanks af en toe een buitje was het warm genoeg om me kapot te zweten.

’s Morgens hadden we eerst een gedeelte van de zolder met anti houtwurm spul behandeld. 5 liter op gemaakt en de helft van de zolder gedaan. Vies spul. Han werkte met de plantenspuit omdat de dakspanten niet te kwasten zijn. Het spul is nl. petroleum dun. Maar met de spuit is smeriger dan met de kwast, want het spat en vernevelt.

Terug naar mijn fik. Nadat het fik mijn wimpers geschroeid en mijn haar gekort heeft (eerlijk waar) kwam Han helpen oud hout slepen. Han is bezig (nu weer) met het tekenen en uitrekenen hoe de elektrische bedrading moet lopen, hoeveel km. draad we nodig hebben, dat gaat morgen gekocht worden. Daarna dronken we een glas wijn, genoten van de opruiming die we hadden gehouden en gingen naar de rivier om ons te wassen, eten, kopje koffie, even bellen, schrijven. Er is nog steeds geen water en er is taal nog teken van onze inboedel. Iemand uit het dorp gaat van onze druiven wijn maken en geeft ons dan ook.

maandag 18 september

Naar Arganil 17 x 6 blz. gekopieerd. Ik zal kleiner moeten schrijven en/of minder uitgebreid.

Han heeft nu een chequeboek van de bank van Portugal en we hebben ons nieuwe gasstel en oven opgehaald. Inbouw spoelbakken, die we willen hebben, moesten uit een andere stad komen. Wij daar heen dus. Oliveira de Hospital (of zo iets). Ook hebben we een doos vol elektrische kabels, dozen, stekkers, enz., en een gasfles. Han heeft het gasstel ogenblikkelijk geïnstalleerd. Twee planken op een kartonnen doos en daar staat ons gasstel, midden in een lege kamer, zonder plafond, zonder ramen en deuren, wel een enorm gat in de vloer (we hebben daar twee rotte planken uit gehaald). Morgenochtend zullen wij ons theewater koken op een fonkelnieuw gasstel. De elektrische oven is met klok en thermostaat. Die staat opzij. Voorlopig hebben we daar nog niets aan. Er is al wel iemand komen kijken waar de meterkast moet komen, het zal dus wel komen. De thee is hier trouwens bar slecht, tenminste, die thee die we tot nu toe gevonden hebben. Daarentegen is de koffie heerlijk. Niet die ikzelf maak, maar die je overal kan kopen, dat doen we dus ook. Hun gebakjes (bolos) zijn niet erg lekker op enkele uitzonderingen na.

uitzicht aan de achterkant

woensdag 20 september

Twee dagen hard gewerkt. Ik heb niet meer schoon te krijgen nagels en nagelriemen. Han is bezig een stelling voor het aanrecht te construeren. We hebben een plaat marmer besteld van 1,5 bij 2 meter. Ik ben bezig op zolder de vloer en alle balken en panlatten in te smeren met spul tegen houtworm. Tussendoor bijt ik kleine stukjes deur schoon, beneden (hap hap als ik honger heb). Onder vieze poepkleurige dikke korrelige verflagen, blijken mooie houten deuren te zitten. Speciaal de voordeur is schitterend.

Een dag hard werken betekent 4 uur hard werken. Het is zo half 10 voor je serieus bezig bent. We gaan dan door tot een uur of 1. Wel even van je werk af voor koffie in het dorp en de bakker die aan de deur komt. Na een paar broodjes werken we weer van 2 tot 4. Daarna even zwemmen en ook wassen en dan hebben we het werken wel gehad.

Vanavond om 6 uur zaten we met een glaasje wijn in de zon op het grote achterbalkon en daar bekruipt ons beiden dan een heel vreemd gevoel. De ezelwagentjes klepperen over de weg. Het vakantiegevoel wil maar niet overgaan. Vanavond dacht ik mensen hou nu maar op met dat folkloristische gedoe met ezels en al dat gedoe met wasgoed en manden druiven op je hoofd, ik woon hier en dat is een serieuze zaak, voor mij kun je dus deze demonstratie van landelijkheid wel staken. Maar de zon blijft ook half september vakantieachtig heet en het uitzicht blijft vakantieplaatjes laten zien. Dat tijdelijke gevoel met slapen in een ouwe stal in de stank van geitepies en bibberend je tanden poetsen bij een watertankje, met zanderige voeten in een zanderig bed, dat tijdelijke gevoel blijft. Ik weet best dat ik hier woon, maar ik voel er nog niets van.

We hebben gisteren en vandaag weer eens lekker gegeten (daar hadden we al een poosje geen aandacht voor gehad). Gisteren had ik vrouwen uit ons dorp even weggebracht met de auto, die probeerden op één hoofd 2 vaten en 2 reuze emmers te dragen. Ik kreeg toen verse sperziebonen. We hadden een klein beetje inktvisjes gekocht, 8, en dit te zamen met een broodje en verse tomaten was goed voor een feestmaal.

Vandaag was Han even naar Arganil gegaan en had verse tong (vis) gekocht en spinazie. Vince en Gwenn (het Engelse stel) kwamen langs met verse vijgen. Dit samen met een broodje en een slok wijn was ook goed voor een feestmaal.

Van ons buurmeisje krijg ik steeds grote bossen prachtige bloemen, hetgeen me zorgen baart. Ze zijn ongekend mooi, maar ik heb geen vazen, dus moet ik steeds iets nieuws bedenken om weer een schitterend boeket te kunnen bergen. b.v. lege blikken met plastic zakjes erin.

donderdag 21 september

Geen bijzonderheden. Hard gewerkt, gezwommen, gegeten, koffie in de bar.

vrijdag 22 september

De zolder is nu in zijn geheel behandeld met antihoutwormspul en Han heeft de constructie voor het marmeren aanrecht klaar. Goedkoop timmerhout is hier keihard en zwaar grenen hout en alles moet met de hand gezaagd. Han is niet echt tevreden over zijn bouwsel en hij wil morgen verbeteringen aanbrengen. Het opbrengen van antihoutwormspul is smerig werk. De modische overall die ik van Gerdie had gekregen is gedegradeerd tot overall en hij doet zo zeer goed dienst. De Portugezen vinden het heel gek een vrouw in een overall, je ziet ze hier sowieso weinig. Om dat giftige petroleumdunne stinkende spul aan te brengen hebben we de plantenspuit gebruikt voor alle panlatten (boven je hoofd). Omdat je dan het schadelijke spul ook nog in kan ademen heb ik een dikke slang onder de dakpannen door geschoven. Met één hand spuiten, met één hand de slang voor mijn mond houden, door mijn mond in ademen en door mijn neus uit.

Volgende vieze karwei is alle oude verf afbijten. Want voordat we elektriciteit krijgen moet de elektrische installatie grofweg in orde zijn. Voordat we die aan kunnen leggen moet onder die leidingen het hout bewerkt zijn met cuprinol (anti houtwurm), voordat er cuprinol op kan, moet eerst alle oude verf er af. De voordeur heb ik voor de helft aan de buitenkant schoongemaakt. Daar komt een schitterend stuk hout onder al die vieze korsten vandaan. Uren werk. Eerst afbijten, dan met water en een boender en dan schuren. Ik wilde eerst alle deuren zo schoon maken, maar daar zie ik van af. Ik wil alleen verf eraf, cuprinol, grondverf en aflakken, klaar.

We hebben meer groenten gekregen dan we op kunnen: kool, sperziebonen en raapstelen. Ik heb weer een wasje in de rivier gedaan o.a. Han zijn witte pak, prachtig schoon. Ondertussen ging Han naar Arganil om op te bellen, eens informeren waar onze bagage blijft. Blijkt het al 2 weken in Lissabon te staan. Er zou contact op genomen worden als het aan was gekomen. Nu is het door gestuurd naar Porto. Han woest. Daar moeten we dus achteraan. We overdenken of ik alleen naar Nederland ga. De timmerman zou in oktober komen plus de metselaar.

Vandaag een telegram ontvangen van Jurgen, die heeft een 8 ergens voor. Waarschijnlijk voor een tentamen waar hij maar niet doorheen kwam. Een telegram duurt twee dagen om hier te komen, lang hoor.

rio Alva bij Côja

zaterdag 23 september

Han is nog aan het keukenblok bezig, ik heb weer verf afgebeten. We hebben drie perzikboompjes, een eigenaardig soort. Nogal harig van buiten onder hun schil bietjesrood. Wel lekker van smaak. Ze worden echter niet zacht en ik ga er enorm van poepen, zeker door die harige buitenkant. Ik heb er jam van gemaakt, hartstikke lekker. De Portugezen hier kunnen geen jam maken en ik heb nog steeds geen lekkere gebakjes gevonden en chocola. Daar staat tegenover dat de kwaliteit vlees die van de lekkerdier slagers overtreft.

Het huisje dat tegen het onze aangeplakt zit en met het onze één kadastraal nr. heeft kan niet anders verkocht worden dan aan ons. Wij bezitten 17/20ste deel van de gebouwen en 3/20ste deel is het huisje hiernaast. Het kan nooit op een andere naam overgeschreven worden anders dan van Han, ook niet op de mijne. Wij beschouwen het als van ons. Nu zitten daar ineens mensen hun weekend in te houden. Maar even afwachten.

Ik heb druiven geplukt en in de zon aan de lijn gehangen, het moeten dan toch krenten of rozijnen worden.

Als de zolder uitgedampt is van de cuprinol, leggen we ons matras en kleren daar neer. Het is ’s morgens en ’s avonds hartstikke koud. Als de zon schijnt (en dat doet hij eigenlijk steeds) is het loeiheet.

zondag 24 september

Vannacht slapen we voor het eerst binnen. Ik heb op zolder een plank opgehangen aan de balken en een hang mogelijkheid gemaakt voor onze kleren. Vanavond hebben we het matras en andere bedspullen naar boven gesleept. Han heeft de tafel voor het marmeren aanrechtblad klaar en de oven staat op zijn plaats. Vandaag is hier de klok een uur terug gezet.

Vanmorgen zijn we even langs de neef van de vorige bezitter van dit huis geweest en hebben daar gistend druivesap gedronken, rood en wit, lekker hoor, maar het gist in je buik nog uren door. Bedenk zelf dan de gevolgen maar. Die neef heet Carlos en gaat ook onze druiven omzetten in wijn. Deze Carlos heeft 8 jaar in Duitsland gewerkt en spreekt een beetje Duits. Hij heeft ons trots zijn huis laten zien, maar dat was een nogal droevig geheel. Hij vond zichzelf rijker dan de anderen, groter huis, grotere auto, eigen dit, eigen dat. Maar een volkomen steriel huis. Eén zoon, studeert in Lissabon, meer kinderen bleven uit. Het hele huis is kraak schoon. De nette kamer is op slot, de zitkamer ook, wordt nooit gebruikt. Niet alleen luiken voor de ramen (zo’n neerlaatbaar rolding dat wij in Werkhoven ook hadden), maar dan ook nog dikke vitrage en daarover heen roze, dichte draperieën.

Ik was ook bij de moeder van Luís. Ik kreeg peren en pepers. We hebben groenten, fruit, aardappelen, knoflook, eieren, plantjes en bloemen in overvloed. Wij geven wat we hebben: jam en druiven.

Volgens mij zijn de mensen hier beestachtig rijk. Ze hebben echter niets van wat in Nederland belangrijk is. De vrouwen hebben geen make-up en geen mooie kleren en schoenen (in de dorpen), maar wel een kast van een huis met veel stallen en balkonnetjes en bouwsels. Groente, fruit en ander eten. Ze leven naar hun hart. Als ze aardig willen zijn en dat niet kunnen zeggen omdat wij nog geen Portugees kennen is dat geen enkele rem. Omhelzen je even op straat, houden even je schouders vast, geven je een paar wortels. De barman laat ons zijn kaas proeven en fluit ons als hij ons ziet in Arganil en biedt ons koffie aan. Zegt geen stom woord, want hij is een beetje verlegen.

Vanmiddag vroeg het werk neer gelegd, het was tenslotte zondag. Hier recht tegenover ons huis aan de achterkant kijken we op een heuvelrug. Aan de voet staat het witte huis met de veranda (voor de ingewijden). Die richting op zijn we naar de rivier gewandeld. Bij een verlaten huis met drie waterraderen hebben we druiven en vijgen gegeten. Aan de overkant van de rio Alva zagen we een schitterend bouwsel, ook verlaten en ook met een enorm waterrad. Daar moeten we ook gaan kijken, dat moet via het dorp Fontão. Alles op loop afstand. Het is hier dus ook een schitterend en zeer avontuurlijk loop gebied. Maar niet in de zomer. Veel te heet. Nu zou het kunnen, al hebben we nog behoorlijk lopen zweten. Onze echte wandelingen starten we wel als het kouder is. We zijn onze wandeling gestart met een zwempartijtje.

Han is vanmorgen vriendelijk en tegemoetkomend geweest tegen de naaste buren. Die wonen in Lissabon en zijn familie van de vorige eigenaar en willen wel verkopen. We kregen 2 zelf gemaakte flessen wijn. Eén op gedronken bij de gekregen sperziebonen. De sperziebonen waren heerlijk, de wijn ging. Die was een beetje zuur. We houden van droge wijn, maar deze was gewoon zuur.

Gisteravond laat moesten we nog met poep en pies slepen. Het kampeer pleetje bleek vol. Met de zaklantaarn achter het huis een gat graven. Houweel mee, het is een stenige grond. Je doet eigenlijk je behoefte 2x. Eerst keurig op een klein popperig (poeperig) plastic pleetje. Je papiertjes mogen er niet in, want die krijg je er niet anders uit dan met een haaknaald. Dus de papiertjes doe je in een plastic zak, de plastic zak gooi je af en toe weg. Niet in een vuilnisbak hoor. Er staat in het dorp wel een vuilnisbak maar die is meestal vol. Dus rij je met je eigen poeppapiertjes met de auto naar Arganil en daar staat een grote container en hè hè, eindelijk ben je dat kwijt. Het pleetje sjouw je naar buiten en kiept het leeg in een gat, dat je wel eerst even moet graven. Leuk hè?

watermolens bij Fontão

maandag 25 september

Ons nieuwe gas lekt en roet, we hebben het terug gebracht naar de winkel. Dat geeft veel drukte. Later op de dag wordt het met twee personen sterk geïnstalleerd. Het roet niet meer, maar het lekt nog steeds. Te weinig om met zeep aan te kunnen tonen, maar onze neus is beter en het stinkt dus nog.

Onze spullen blijken in Porto te staan, daar moeten we woensdag naar toe met een pak officiële papieren. Dat wordt dus een verre trip. Han is vandaag bezig geweest met elektriciteitsdingen. Hij heeft erg veel gekankerd. Het materiaal is van een erg slechte kwaliteit. De schroefjes draaien dol, het draad breekt af, de dozen en schakelaars zijn erg bros en het uitbreken van een holletje voor het draad gaat steeds mis. Dat is rommel hier. Het gasstel is trouwens ook erg blikkerig. N.B. het beste dat we konden krijgen. Vandaag heb ik een beetje lopen klooien. Het natuurstenen muurtje op de binnenplaats wat hersteld. Onnut werk, maar daar had ik zin in.

dinsdag 26 september

Eerst naar Arganil. Afbijt, poezeneten en vlees kopen. Weer thuis een stukje werken. Ik verder afbijten en met cuprinol bewerken (dat kan nog wel 2 weken zo door gaan). Han legt de elektriciteitsleidingen verder aan. 4 uur. Ons wassen in de rio Alva en weer wat vuile kleren wassen.

Ik ben langs de lagere school geweest om boekjes te vragen. De tweeling van de bar (2e klas) barstte van hun plaats, want zij moeten vertellen dat ze mij kennen. Boeken kreeg ik niet, maar de tweeling heeft hun boeken van verleden jaar thuis. Dus vanavond in de bar vraag ik: ”Jullie hebben een boek” ik hoef niets meer te zeggen, ze stuiven weg het boek ligt al klaar. Ik wil samen met hun lezen. Het boek begint met de i klank. Eerst zijn ze dodelijk verlegen, want ze denken dat zij moeten lezen, maar als ik lees en het niet goed doe (eerst zeggen ze nog een poosje goed, goed) begrijpen ze hoe het werkt. Een groot mens dat de letters niet kan zeggen is verbazend voor ze. We werken een kwartier. Morgen weer.

Bij het verlaten van het huis, vanavond, speelde Luís voor de deur en zei vrolijk ”goeiedag gaan jullie naar de bar”? Om de hoek zeg ik tegen Han ”ik ga terug, ik vertrouw dat joch niet”. Ik zoek met de zaklantaarn en vindt hem verstopt tussen onze spullen in de stal. Ik ben razend, grijp hem in zijn nek en ga in het Nederlands tegen hem te keer en smijt hem er uit. Er zijn hier spullen verdwenen van Paula en André: 2 dure walkmans en een berg bandjes, dus ik moet geen halfgare buurjongens in ons huis. Oprotten. Tegen zijn moeder heb ik proberen uit te leggen wat er gebeurd was. Zij is de vrouw met de snor en is altijd erg aardig. Zij geeft ons altijd van alles en nog wat. Ook de grootouders van Luís zijn erg aardige mensen. Uit hun gedrag maak ik op dat ze hem niet vertrouwen. Wij ook niet dus. Paula vertelde ons dat hij niet kan lezen, maar hij zit in de 4e klas en de tweeling in de 2e kan ook lezen, dus hij moet dat ook kunnen.

Vandaag een brief van mijn moeder ontvangen gedateerd op de 20ste. Een brief is dus sneller van Nederland naar ons dan van ons naar Nederland.

Morgen moeten we naar Porto voor het loskrijgen van onze inboedel. Ook langs Coimbra om mijn reis te betalen. Han blijft thuis. Minder leuk, maar wel het verstandigst nu.

Vrijdag hebben we misschien elektriciteit. We slapen nu in huis op zolder, al voor de derde nacht; dat is een stuk luxueuzer. Ieder stapje vooruit brengt ook een stapje meer comfort. Al is dat niet altijd minder vermoeiend. Er is nu in huis ook een stukje keuken nl. het gasstel. Dat betekent heel veel heen en weer lopen. b.v. We gaan eten koken. Han zal aardappelen schillen en klaar maken. De vuile koekepan staat binnen. Trapje op naar de achterkant van het huis op het gas. De aardappelen zijn, trapje af, binnenplaats over, de stal door, achter in de stal. Waar is het aardappelschilmesje. Oh ja op de houten stellage voor ons aanrecht. Trapje op, trapje af. Aardappels schillen, aardappels wassen. Is er geen water meer? Ja hoor. Dat moet alleen even over geschonken worden van de niet te hanteren groot vat naar een goed te hanteren kan. Ik zal kool snijden. De kool is in de koele kelder. Er is ook een warme kelder, want door een groot gat in de vloer schijnt de zon in die kelder. Kool wassen. Waar is de afwasbak? Boven in de kamer met goed sop en dat gooi ik nog niet weg. Dus ik doe eerst de afwas op de binnenplaats, want daar is het water en alles moet afgespoeld worden. Afwasbak wassen. Kool wassen. nu snijden. Op de broodplank. Waar is de broodplank. Die is binnen. Trapje op, trapje af en kool snijden. Han heeft knoflook nodig, die is er zat. Ik haal het wel even, ik breng het wel even. Het vlees moet gebarbequed. Dat kan niet op de binnenplaats, daar hangt mijn schone was. Met de barbeque naar het achterbalkon. Dat is een groot ding, dat moet met 2 handen gedragen worden dus nog eens terug voor hout en nog eens terug voor het vlees en de olie en nog eens voor de borden. Maar let op. Daarna eten wij goddelijk in de ondergaande zon met uitzicht in het dal en op de heuvels.

donderdag 28 september

Gisteren naar Porto geweest. Dan kom je door Coimbra en mijn reis is dus betaald. De 9e heen, de 19e terug. Han blijft hier. Op de weg naar Porto was een enorm ongeluk gebeurd op beide weghelften. Vanmorgen kwamen Mike en Arminda ongerust naar ons toe, die hadden op de tv. de enorme ravage gezien en gehoord dat er 3 doden waren gevallen en een aantal zeer ernstig gewonden. Die zeiden: ”Thank God that you wasn’t there”. Nee, het was een ander z’n vader of zoon of zuster. Maar een mens blijft egoïst, zelfs met z’n vrienden.

Wat onze bagage betreft, dat is niet rond gekomen. Han zegt: ”Het is nog net als 100 jaar geleden, je moet uren met een koning praten, 700 gekleurde kralen geven, ja en amen knikken, met al z’n vrouwen naar bed en dan mag je je spullen hebben.” Hij heeft groot gelijk. Het zijn onze spullen, zelf gekocht. De overtocht van die spullen kost bijna 10.000,- en dan moet je helemaal naar Porto komen, ja en amen knikken, 1500,- betalen voor een paar bedachte stempels en belastingen, ze noteren een aantal nummers van een aantal apparaten waarvan een ander zo gek was er een nummer in te zetten. Zonder nummer is zo’n apparaat net zo goed bruikbaar. Bij diefstal moet je dat nummer ook op geven. Niet dat je het dan terug krijgt hoor. Wel moet je voor alle apparaten waar een nummer op staat extra geld betalen. Dat hoort allemaal bij het ”Kleren van de keizer verhaal”. Om kort te zijn, we hebben onze spullen niet en krijgen ze ook nog niet. We moeten nog eens naar Porto met de sleutels van de container om de douane te laten kijken. Weer een hele dag pleite.

Wat ik vergeten was te vertellen, eergisteren. Han en ik zitten koffie te drinken ongeveer 11 uur voor de bar. Komt er van boven af een oude vrouw voorzichtig gelopen met een borrelglaasje in haar hand. Ik zeg tegen Han ”Kijk wat lief, die gaat iemand zorgvuldig een borreltje brengen”. Wat denk je? Ze komt naar ons en laat ons proeven. Ze stookt dat voor haar zoons. Lekker hoor. In een stenen schuurtje stookt ze op een rokerig vuurtje de druiven die overblijven nadat er wijn uit gegist is. Naast het vuur een enorm watervat waar de verdampte alcohol in gekoeld wordt en weer vloeistof wordt en een fles vol druppelt.

Vandaag kwam er iemand kijken van de elektriciteitswinkel om te controleren wat er klopt van de installatie. Die bleek niet aan hun eisen te voldoen. Han gruwelijk uit zijn humeur. Ik zei tegen Han dat hij dit soort dingen met extra onkosten maar moet beschouwen als kralen voor de koning. Het blijkt dat ze hier en daar een dingetje tussen de installatie plaatsen zo te zien zonder nut. Enfin je leert veel zo.

We gingen even over de markt, dat is geweldig. Dat dit soort zonnige, kleur- en geurrijke dingen voor ons geen vakantie is maar dingen van alle dag en bij ons tegenwoordige leven horen. We aten een visje, dat wordt voor je geroosterd op een vuurtje op de grond en dronken een glaasje wijn en gingen weg met tranen in onze ogen. Je zit nl. wel meestal in de rook. Overal worden vissen en kippen geroosterd. We hebben soepkoppen gekocht, daar zijn we erg blij mee, want soep is met de voor ons soms vreemde gekregen ingrediënten makkelijk te maken. Tot nu toe aten we soep uit een schaaltje en uit een steelpannetje. Die is ’s morgens weer nodig voor de koffie. Soepkommen dus.

Terug thuis stootte Han zijn hoofd heel erg aan de kleine zijveranda. Hij wilde de kaas in de kelder bergen, maar de inloop is erg laag. Het bloed liep over zijn hoofd. Hij heeft een lelijke buts in zijn kop. De rest van de dag besteedden we aan het uitgraven van de ingang, zodat de eigenaar nu rechtop zijn kelder in kan.

Er verdwijnen steeds meer spullen.

Vanavond na het zwemmen en wassen komen we thuis (ik loop met het wasgoed op mijn hoofd, een beetje oefenen) loopt een man uit het dorp ons tegemoet en vertelt dat er een meneer en mevrouw, Hollanders, voor ons geweest zijn. Een ouder echtpaar in een blauwe auto. Zijn weer gegaan ook. Zonder bericht achter te laten. Han om half negen naar het hotel in Arganil om te kijken of er een blauwe Nederlandse auto staat, hij is stik nieuwsgierig. Ik niet, het moeten idioten zijn. Als je de moeite neemt in deze uithoek langs te komen en niet even een berichtje achter laat, ben je voor mij geschift. Het kan natuurlijk ook iemand zijn die er niet zeker van is dat wij het leuk vinden dat ze langs komen, kan alleen familie zijn.

Goed, dit alles even terzijde. De man die ons vertelde dat er mensen geweest waren, loopt met reflector strippen voor de fiets in zijn handen en die zijn van ons. We praten met hem en hij wijst waar hij het gevonden heeft en daar ligt een stuk van mijn fototoestel. We praten met de man op onze fantastische veranda en drinken een glas wijn, eten kaas en een broodje en nog maar een glas wijn. Maar ons Portugees is te slecht en zijn Nederlands blijft ook onder de maat. We gaan naar Carlos Martins, die spreekt Duits. Want wij weten niet wat we nu moeten doen. Maar Carlos is druk met zijn wijn. We drinken 2 glazen nog fors gistende wijn en praten tussendoor over onze problemen en over Luís die gewoon ons huis in en uit loopt. Ga je dan naar de politie? Het joch is per slot hooguit 10. Maar ondertussen zijn er wel minstens 2 walkmans, een enorm aantal bandjes en mijn fototoestel verdwenen. Hij zou het ook niet gedaan kunnen hebben. We horen dat zijn vader verongelukt is toen zijn moeder zwanger was van hem. Carlos raadt ons aan nog niet naar de politie te gaan, maar met zijn moeder en grootouders te praten. Dat moet iemand anders dan voor ons doen, wij zijn nog niet in staat dat allemaal in het Portugees duidelijk te maken. Maar Carlos heeft geen tijd. We moeten het maar aan Mike en Arminda vragen.

vrijdag 29 september

De elektricien zou vandaag komen, maar dat werd door zijn dochter verzet naar maandag. Vanavond kwam Mike langs in grote haast, er was bericht bij hem gekomen van Porto over onze spullen. Daar moeten we maandag ochtend 9 uur zijn, kwart over 9 is te laat. Dat is drie uur rijden en dan nog de spits daar, dat wordt dus een vroegertje. De elektricien deed in de bar een spelletje domino, dus die afspraak is meteen verzet naar dinsdag. Ik heb vandaag gewerkt aan ons terras op de binnenplaats. Dat wordt natuurlijk prachtig maar na uren werken, een blaar in mijn hand en een zere rug is er nog niet zo gek veel veranderd. Wij zien al wel hoe het gaat worden. Het perzikboompje op de binnenplaats laat af en toe een overrijpe vrucht vallen. Die eet ik dan maar op. Ja die rare rooie dingen zijn zo maar in eens echte perziken geworden.

Ik heb staan werken in die gestreepte tricot beha, dat is net een topje en hartstikke makkelijk te wassen. Het was weer fors zweten in de zon. Maar het is echt de zon die de warmte geeft. Om 7 uur is het donker en koud. Alleen de stenen stralen dan nog warmte af.

Het marmeren aanrechtblad zou vanavond gebracht worden, niemand gezien. We gingen vanmorgen even ons gezicht laten zien. Daar had hij kennelijk op gewacht, want de plaat lag klaar, alleen de uitsparingen voor de wasbakken moesten nog gemaakt. Die heeft hij samen met ons uitgetekend. Weet hij zeker dat het is zoals wij bedoelen. Ook bij de houtleverancier zijn we even binnen gelopen. Hier is het vakantietijd vanwege de druivenpluk en het hout is niet leverbaar voor 18 oktober.

Die Nederlanders die gisteren langs zijn geweest waren Vince en Gwenn (het Engelse echtpaar).

Vandaag hebben we niet gezwommen en zijn dus ook niet gewassen. Alleen even mijn voeten aan de dorpsfontein. We konden niet weg, we wachtten de hele middag op ons aanrechtblad. Tevergeefs. Morgen maar dan.

zaterdag 30 september

Han moest vanmorgen alleen op pad om boodschappen te doen en spullen voor de afvoer voor de keuken te kopen. Ik bleef thuis, want de man van het aanrechtblad kon komen. Een half uurtje later is Han terug met drie mannen plus het aanrechtblad. Wij hoefden niet te helpen, nee, dat deden zij wel even. O.k. ik sta er niet op om me rot te sjouwen. Ik ging druiven plukken, af en toe geef ik een rondje. Na 10 min. werd ik geroepen of we toch konden helpen. Ook al zijn er drie stoere kerels, soms is een klein handje extra net dat duwtje dat je niet kan missen. Het lukte niet één twee drie, maar nu staat ons aanrecht als een plaatje uit een luxe interieurblad.

Han heeft de gootsteenbakken aangesloten en afvoeren gemaakt. Ik heb een voormalige put voor regenwateropvang opnieuw uitgegraven. Gisteravond hebben wij alle twee onze tanden niet gepoetst, te koud op de binnenplaats. Han had zich voorgenomen dat de afvoer vandaag klaar zou komen en dat was dus ook zo. Nu kunnen wij heel luxe binnen onze tanden poetsen.

Vanavond was er bal in het dorp. Wij er heen, maar de geluidsinstallatie staat zo hard, dat je hart er enge sprongetjes van maakt, wij gauw weg. Morgen is er overdag feest, sint Paulus geloof ik.

Vanmiddag vroeg gaan zwemmen en weer wat kleren gewassen. Deze keer kon ik het niet op mijn hoofd dragen. Vorige keer waren het 2 handdoeken en die hingen in een plastic zak een beetje links en rechts langs mijn kop. maar nu had ik een laken en een jurk en 2 handdoeken en onderbroeken en dat zat strak in een plastic zak geknoopt en dan glijdt het weg.

Het is nog erg onwennig dat het ’s morgens zo koud is. Echt hartstikke koud, ik heb dan echt ijshanden. Om 10 uur zoek je kleumig de zon, om 11 uur is het warm, om 1 uur is het te warm om in de zon te lunchen. Om 7 uur is het donker en soms ogenblikkelijk ook koud. Vandaag is het ook ’s avonds nog lekker.

We hadden de olielamp van Els nu in huis gehaald, tot nu toe deed hij dienst in de stal (keuken en badkamer). Maar binnen stinkt de lamp te hard, die moet dus buiten blijven.

Vanmorgen kwam die mevrouw die Portugese schnaps stookte voor haar zoons, ons op het terras voor de bar een fles brengen. Daar heeft ze uren voor in de rook gezeten.

Alle dagboeken van Bep Hage