In de vorige artikel maakte ik een begin met het beschrijven van de personen en de persoonsvormen van de Portugese werkwoorden. Voor degenen die nog wel meer willen weten: u mag doorlezen. Als u genoeg hebt gehad, volgende keer zal ik het weer over wat anders hebben!

Ik was in mijn vorige stukje gestopt bij de beschrijving van de PI en de PPS, oftewel de verleden tijd in Portugal. Net als in het Nederlands kun je dingen ook in een nóg meer verleden tijd zetten (de v.v.t., namelijk: ik had gezien, ik was geweest…). In het Portugees heet die tijd heel toepasselijk de Mais-que-Perfeito. Je gebruik hem alleen als er al een andere gebeurtenis in de verleden tijd heeft plaatsgehad en je wilt benadrukken dat iets anders nog langer geleden gebeurde (bijvoorbeeld: ik wilde mijn vriendin over de film vertellen, maar zij had hem al gezien).

De Mais-que-Perfeito heeft in het Portugees twee verschijningsvormen: de samengestelde en de simpele. De simpele wordt in spreektaal nauwelijks gebruikt maar komt wel vaak voor in boeken en tijdschriften. Het is dus vooral handig als je hem weet te herkennen, zelf gebruiken hoeft eigenlijk niet – en je hoeft de vervoegingen dus ook niet te leren. De samengestelde tijd heb je wel nodig en die is bestaat net als in het Nederlands uit het werkwoord ter, in de juiste persoon vervoegd in de PI, en het particípio passado (voltooid deelwoord) van het werkwoord. Gelukkig zijn die in het Portugees héél regelmatig, het kleine rijtje onregelmatigheden leer je zo…

Er is overigens ook een samengestelde vorm van de PP, namelijk de Pretérito Perfeito Composto. Die wordt gevormd door de juiste persoon van het werkwoord ter, in de juiste persoon vervoegd, maar in de tegenwoordige tijd, en een particípio passado. Zo lijkt die dus wel héél veel op de Nederlandse voltooid tegenwoordige tijd, maar het gebruik is heel anders. De PPC gebruik je om aan te geven dat iets de laatste tijd, met enige regelmaat is gebeurd. Vraagt iemand aan je “tens visto o Miguel?” dan vraagt hij dus of je Miguel de laatste tijd nog hebt gezien. Op het woord “ultimamente” volgt dus bijna altijd een PPC.

Door naar de toekomst…

De Futuro is een grappige tijd. De vervoegingen zijn te herleiden tot het werkwoord haver. “Hei-de-ir aos Açores” of “Havemos de beber um copo” vertaal je dus met “ik zal (zeker) eens naar de Azoren gaan”, respectievelijk “we moeten echt eens een glaasje drinken”. Dezelfde vervoegingen kun je ook achter een (heel) werkwoord plakken, en dan krijg je de Futuro do Presente: irei, andarás, compará, beberemos, comerão. De klemtoon ligt altijd op de lettergreep ná de laatste lettergreep van het werkwoord. Wie kent niet het lied “que será, será” …

Er bestaat in onze beide talen ook nog zoiets als een toekomend verleden tijd. Dat lijkt raar. Het gaat om zinnen als “eu gostaria de ir, mas…” en “comparíamos um carro novo se…”. In het Nederlands wordt het dus “ik zou wel willen gaan, maar…” en “we zouden een nieuwe auto kopen, als…”. Er wordt dus een voorwaarde gesteld aan het in vervulling gaan van deze tijd en in het Portugees heet die dan ook de Condicional (of de Futuro do Pretérito).

Comparíamos um carro novo... Foto: Todd Lappin

Nu hebben we meer dan de helft van alle werkwoordstijden (namelijk de tijden van de aantonende wijs) wel gezien. Wat overblijft zijn de gebiedende wijs (Imperativo)en de aanvoegende wijs (Conjuntivo). Die zijn niet zo heel makkelijk voor niet Portugeestaligen, maar daarom niet minder interessant. Ik zal ze nu echter niet bespreken, dan kan ik beter meteen een grammaticaboek schrijven ☺.

Wat ik u niet wil onthouden is de exclusief Portugese Infinitivo Pessoal. Het is een persoonlijk gebruik van een onvervoegd werkwoord. In zijn ‘Basis grammatica Portugees’ zegt Fernando Venâncio daar het volgende over: “De infititivo kan als een normale wijs worden vervoegd. Hierdoor wordt het mogelijk een onderwerp aan die werkwoordsvorm te koppelen. Dit onderwerp kan, zoals bij andere vervoegingen, onvermeld blijven”.

Deze vorm wordt gebruikt naar een aantal onpersoonlijke uitdrukkingen in zinnen als “É preciso pagarmos?”, “Foi pena os meus pais não poderem ir” en na een aantal voorzetsels. Voor zover ik weet is er geen andere taal die de infinitieven van een werkwoord nog weer gaat vervoegen.

Voor nu is het wel weer genoeg, een volgende keer weer een “sappiger” verhaal!

Elvas is een stad waar je al snel langs rijdt op weg naar andere bestemmingen maar dit keer hadden we daar afgesproken, als gidsen van de Alentejo, om onze kennis te verdiepen. Het was een hele openbaring voor mij, een stad die veel te bieden heeft op verschillende manieren.

Foto: Guy Moll

Wie de stad gesticht heeft is onduidelijk, de Romeinen hadden hier misschien een versterking, dat is niet helemaal zeker, wel dat de stad in 1229 definitief tot het Portugese koninkrijk is gaan behoren. In 1513 werd het een stad en van 1570 tot 1882 was het een bisschopzetel.

Omdat het een grensstad is, is Elvas vaak het toneel geweest van strijd. In de veertiende eeuw heeft de stad verschillende keren een beleg doorstaan. Na het verlies van de onafhankelijkheid in de zestiende eeuw werd de stad veroverd door de hertog van Alva, ons allen bekend.

In 1640 werd João IV in Elvas tot koning uitgeroepen. In de jaren daarna werd Elvas verschillende keren belegerd door de Spaanse troepen. In 1659 werd de heroïsche slag om Elvas geleverd die genoemd wordt: “Batalha de linha de Elvas”. Drie maanden lang werd de stad belegerd, en met een toegeschoten leger vanuit Estremoz, na een bloedige slag, ontzet.

Het aquaduct van Elvas. Foto: Jose Villena

Aquaduct

Het grote embleem van Elvas is het aquaduct da Amoreira, genoemd naar de plek waar het water vandaan komt. In 1542 was het voor een groot gedeelte klaar en het geld was op. Uiteindelijk werd het pas in 1620 in gebruik genomen. In de XVIIe eeuw werd er een grote cisterne aan toe gevoegd zodat de stad minder kwetsbaar was, wat betreft de water toevoer.

Het toeristenbureau ligt aan het plein waar de vroegere kathedraal aan staat, nu de kerk van Nossa Senhora de Assunção. Daar kun je allerlei informatieve folders ophalen over de stad, en een kaart waar duidelijk alle belangrijke punten op staan aangegeven.

Moderne kunst

Het museum van moderne kunst waar alleen Portugese kunstenaars hun werk ten toon stellen, is ook een bezoek waard. Ga dan helemaal naar de bovenste verdieping waar een restaurant is met een terras waar je een schitterend uitzicht hebt over de stad.

Foto: Jose Villena

Stadswandeling

Het is aan te bevelen om als eerste te beginnen met een wandeling over de stadsversterkingen. Laat de auto buiten de stad staan en ga de stad binnen bij het hotel Sõa João de Deus. Houd links aan en loop over de wallen, naar een mooi kapelletje naast een “paiol”, een munitie-opslagplaats.

Je komt langs allerlei voormalige militaire gebouwen waarvan er op het moment veel te koop staan. Elvas is geen legerplaats meer. Het leger is nu geconcentreerd in Estremoz.

Alsmaar doorlopend kom je bij het kasteel waar weer een mooi uitzichtspunt is. Vanaf daar kijk je op de Engelse begraafplaats, daar zijn drie militairen begraven die gevallen zijn in wat bekend staat als de “oorlog van de sinaasappels” (1801) tegen Spanje en waarbij Olivença in Spaanse handen viel, en tot nu toe niet terug gegeven is aan Portugal. Wat wel gemoeten had want internationaal is bij het verdrag van Parijs en Wenen (1814 en 1815) besloten dat Spanje Olivença onterecht behield en moest teruggeven. Dit wordt nog elk jaar onder de aandacht van de Spaanse regering gebracht zodat daarmee de rechten niet verjaren. De begraafplaats is geadopteerd door de Engelse gemeenschap in Portugal die voor het onderhoud zorgt en nu ook de kleine kapel ernaast zal gaan laten restaureren.

De kathedraal van Elvas. Foto: Phillip Capper

De voormalige kathedraal, het militaire museum in het fort van Santa Luzia, het andere fort, Fort van Graça, de moorse stukken muur, er is het één en ander te zien.

Stadsversterkingen

Maar wat de stad kandidaat maakt om op de wereldranglijst van UNESCO te komen zijn de enorme versterkingen. Versterkingen uit verschillende eeuwen waar ook de Nederlandse militaire architect Cosmander uit de zeventiende eeuw aan gewerkt heeft. Versterkingen die nergens anders in Europa zo groot en zo volledig bewaard gebleven, zijn.

De stadsversterkingen. Foto: Spanianytt

Meer informatie

• Toeristenbureau van Elvas: Telefoon 268 622 236
• Miguel Antunes, plaatselijke gids, rondleidingen op afspraak: Telefoon 933 259 036
• website gemeente Elvas

Hoi, ik ben Jeff de Groot, 35 jaar, en woon sinds 2003 in de Alentejo. Samen met mijn vrouw Laura heb ik ‘Monte Naturista O Barão’, een camping voor naturisten nabij Santiago do Cacém, gebouwd.

Na mijn studie Comerciële Economie aan de HEAO in Alkmaar was ik er helemaal klaar voor om eens flink carrière te maken in het bedrijfsleven. Vier jaar later, vermoeid van het file rijden van Alkmaar naar Amsterdam en heel wat baantjes en illusies rijker, besloten we dat het anders moest. We lazen een artikel in de krant: “Te weinig ruimte voor steeds meer blootlopers”. Dit was de aanleiding om een haalbaarheidsstudie naar een naturistencamping in Portugal te maken.

Uiteindelijk verkochten we ons huis en inboedel en kochten we een oude camper. We gingen op weg naar Portugal en reden zo ons avontuur tegemoet.

Jeff en Laura op hun terrein in 2005.

In juni 2005 kochten we ons terrein van 7 ha. Het had nog geen huis, water of electriciteit maar wel veel mooie kurkeiken, olijfbomen en eucalyptusbomen. Onze eerste gasten kwamen al heel gauw en die moesten vanwege het ontbreken van sanitair met een schep het bos in. Ze bleven 3 weken lang en zijn nu onze buren geworden. Nog steeds praten ze over hun beste vakantie ooit.

De camping met het zwembad in 2009.

We hebben een goede relatie met de gemeente Santiago do Cacém die open staat voor het naturisme en de lokale Portugezen zijn erg vriendelijk en behulpzaam. Vandaag, een mooie dag in maart, genieten zo´n 50 gasten van de zon, de rust en natuur die onze camping biedt. Je begrijpt: mijn vrouw en ik hebben er nog geen dag spijt van gehad.

Informatie of contact: Monte Naturista O Barão.

Jeff en Laura in de bar van de camping in 2009.