Bruggetje over de rivier bij Vila Nova de Paiva.

Een paar maanden geleden viel mijn oog op een aankondiging in het blaadje van de Stichting Vrije Recreatie (SVR): “Van 30 maart t/m 3 april 2012 organiseert Camping Quinta Chave Grande in Portugal voor het eerst een wandel vierdaagse door de schitterende en ongerepte Portugese natuur, onder leiding van een Nederlandse gids, die het gebied zeer goed kent (…). Voor de gemotiveerde en goed getrainde wandelaars (…)”. Ik voelde me natuurlijk meteen aangesproken.

Mooi en voordelig wandelarrangement

Het aanbod was ook onweerstaanbaar: voor 4 dagen wandelen met een gids, 4 keer lunch onderweg en 6 overnachtingen op de camping (met een auto + caravan + elektra of met een camper + elektra) betaal je slechts € 105,- per persoon. En dan was het ook nog maar iets meer dan 100 kilometer bij ons vandaan.

Camping

Dus reden we op 29 maart met ons caravannetje naar Camping Quinta Chave Grande. Charlot Pouwels, die samen met haar man Theo en zoon Ron de camping beheert, ontving ons hartelijk, met een welkomstdrankje en zelfgemaakte yoghurt-taart. De zeer ruime camping ligt op 10 hectare zonnige terrashellingen, deels begroeid met druiven, vijgen, mimosa, tamme kastanjebomen, hazelnoot- en diverse fruitbomen en biedt een grandioos uitzicht over een prachtig groen dal.

Theo geniet van het uitzicht.

Vierdaagse

Theo Pouwels, de gids, is geboren in Groesbeek, ‘onder de rook’ van Nijmegen. Het vierdaagse-gevoel is er bij hem dan ook met de paplepel in gegoten. Wij wandelden twee keer twee dagen, met daar tussenin een rustdag. De wandelingen begonnen ’s morgens rond 10 uur uur en eindigden rond 3 uur ’s middags. De wandelingen waren tussen de 12 en 20 km lang en duurden tussen de 4 en 5 uur. Inclusief gids Theo waren we met 8 personen.

Omgeving

We liepen door typisch oude Portugese dorpjes, met granieten huizen, waar os, ezel en Toyota broederlijk naast elkaar geparkeerd staan. Gids Theo kent het gebied zeer goed en kon ons veel vertellen over de mensen, de dorpjes en de rijke historie van het prachtige gebied rondom de camping.

Lunch met pizza's.

Eten en drinken

Iedere dag bracht zoon Ron een heerlijke lunch op een mooie plek, waarbij een een goede streekwijn niet ontbrak. Op één van de dagen aten we de welbekende Portugese kip piri piri. Na afloop van elke wandeling dronken we samen nog wat op het zonnige terras van de camping. Op de rustdag (zondag 1 april) was dit jaar de officiële opening van het kampeerseizoen. Dit werd gevierd met een hapje en een drankje en dat was nu uiteraard ook voor de wandelaars.

Ontspannen

Het waren pittige wandelingen met veel meer heuvels dan in de Nijmeegse vierdaagse. Goed georganiseerd, in prettig gezelschap. Heerlijk dat ik nergens over hoefde na te denken. Geen route voor de volgende dag uitzoeken, geen boodschappen doen voor de lunch… ik kwam helemaal uitgerust en ontspannen thuis.

Ontmoeting met een vrouwtje dat hout aan het sprokkelen was in het bos.

Nog een vierdaagse

Van 1 t/m 5 mei 2012 organiseert Camping Quinta Chave Grande opnieuw een wandel vierdaagse. Op de camping kun je ook een volledig ingerichte caravan huren. Voor de echte wandelaars een unieke ervaring.

Meer informatie:

Camping Quinta Chave Grande

Klik op een foto voor een vergroting. Klik rechts op een foto om naar de volgende te gaan. Klik links op een foto om terug te gaan.

Vrijdag

Het rijden met de caravan was behoorlijk avontuurlijk, door de steile wegen. We moesten diverse bergketens over, maar het ging gelukkig zonder problemen. Het moeilijkst was nog om de caravan op de camping naar het juiste plekje te manouvreren. De plekken waren gelukkig zeer ruim.

Toen de caravan stond konden we met de auto (zonder caravan) boodschappen gaan doen in het nabijgelegen Montalegre. Bij het kasteel dronken we een biertje en bij de VVV daarnaast kregen we folders mee met wandelingen.

Het koken in de caravan was een luxe, vergeleken bij hoe we het eerder deden: op de grond met een kampeergasje. Na het eten gingen we even op bezoek bij Lukkien Hoiting. Zij woont in Penedones en schrijft ook voor Portugal Portal. Het slapen daarna in de caravan was ook een genot.

Grotere kaart weergeven

Zaterdag

De volgende ochtend werden we gewekt door de langsrijdende bakker, met verse broodjes en gebak, wat een luxe. ’s Middags maakten we een wandeling langs het stuwmeer Albufeira do Alto Rabagão, waar de camping aan gelegen is. Langs de camping loopt de GR 117 (Via Romana XVII), deels over oude Romeinse paden. Een prachtige wandeling door twee dorpjes, Travassos de Chã en S. Vicente de Chã. We zaten een poosje op een grote steen die als bruggetje diende, en keken naar de kikkers in het water. Dezelfde weg weer terug, wat ik nooit erg vind, want andersom ziet alles er weer anders uit en zie je andere dingen. Ook kan ik dan de foto’s maken die ik op de heenweg had willen maken maar niet gemaakt heb.

Het bordje bij de camping geeft de afstand tot het volgende dorpje aan.

En dit zijn de tekens onderweg die de route markeren.

Kerkhof in een van de dorpjes onderweg.

Na de wandeling even zwemmen in het stuwmeer en een biertje op het terras van Aqua Barroso, aan het water.

Het stuwmeer Albufeira do Alto Rabagão.

Onze lunch.

Terug op de camping lekker gekookt, biefstuk gebakken. Nadeel: hele caravan onder de vetspetters. Dat wordt poetsen… Morgen het spatwerk maar weer als vanouds buiten doen op het kampeergasje, wat we gelukkig bij ons hebben. Potje domino aan de tafel met lamp, luxe hoor.

Zondag

Vandaag wandelden we vanaf de camping de andere kant op, weer de GR 117.

Het begin van de wandeling.

De route was slecht aangegeven en al gauw liepen we vast in dicht struikgewas. Uiteindelijk bereikten we – deels via de asfaltweg – het dorpje Parafita, waar we na enig zoeken de route weer terugvonden. Volgens de route terug, langs enkele mooie maar gedeeltelijk dichtgegroeide paden en weer liepen we vast. Met het stuwmeer in zicht was het gelukkig niet moeilijk om weer bij de camping terug te komen. Jammer dat de route hier zo slecht onderhouden is.

Het stuwmeer, waar we langs liepen.

En waar we ook weer picknickten en zwommen.

’s Avonds de rest van de biefstuk gebakken (ja, we hebben ook een koelkast!), buiten, op het campinggaspitje. Daarna binnen verder gestoofd op het gasfornuis.

Maandag

Penedones ligt vlak bij de Spaanse grens. Daarboven ligt Galicië. Het leek ons leuk om even een ritje door Spanje te maken en de Spaanse sfeer te proeven. We reden naar het plaatsje Xinzo de Limia, waar we in een trendy restaurantje heerlijk lunchten. Het verschil tussen Spanje en Portugal verbaast mij altijd weer: in Spanje is alles veel opgeruimder en beter georganiseerd, lijkt het. De terugweg ging langs een kleiner stuwmeertje, over mooie weggetjes door het oostelijke stukje van het Parque Nacional da Peneda Gerês.

Onderweg maakten we nog een klein wandelingetje naar een waterval en door het dorpje Tourém, waar we besloten de volgende dag te gaan wandelen.

Naar de waterval was een houten pad met talloze trappen aangelegd.

Beneden aangekomen bij de waterval. Dit bleek een klein zielig stroompje in de verte te zijn.

Dinsdag

We reden met de auto naar het dorpje Tourém waar we de Rota do Contrabando (de smokkelaarsroute) gingen lopen. Deze route verbindt de dorpjes Tourém (Portugal) en Randim (Spanje). Het pad werd vroeger door smokkelaars gebruikt omdat er geen grenspost was.

De Rota do Contrabando (smokkelaarsroute).

De route was goed aangegeven, maar op een gegeven moment kwamen we op een andere route, die we toen maar volgden.

Een andere route waarop wij belandden.

Het bleek dat we tot nu toe alleen maar in een grote boog om het dorpje Tourém heen waren gelopen, de echte wandeling moest nog beginnen.

Overzicht van de route (uit het boekje).

Via de juiste route bereikten we via prachtige paden het dorpje Randim, waar we op een terras een Spaans biertje dronken.

Een bloempje dat we onderweg zagen.

Een Spaans biertje in Randim.

De lucht betrok: er was regen in aantocht. We besloten het rondje maar niet helemaal te lopen en (weer) via dezelfde route terug te gaan. Op wat korte buitjes na hielden we het droog en na een goed uur waren we weer bij de auto.

Na de boodschappen op de camping aangekomen barstte de regen echt goed los en de hele avond bleef het regenen. Wij hadden nergens last van in onze “huifkar” (zoals een goede vriendin ons nieuwe onderkomen noemt).

Woensdag

De volgende ochtend was het gelukkig weer droog en vertrokken we richting huis. Toen we net op weg waren hoorden we een vreemd geluid. Gestopt en gekeken wat het was: het kleine voorwieltje was losgeschoten en aan flarden gereden. Beginnersfoutje. Daarna reden we op ons gemakje terug.

Ik kijk terug op een paar fijne dagen in een prachtig rustig, niet toeristisch en ongerept natuurgebied. Een aanrader!

Vlooienmarkt in het bos

Op een zaterdag- of zondagochtend is het in Nederland druk in het bos met wandelaars, fietsers, joggers en ruiters. Weer of geen weer. In Portugal ligt dat want anders. Hier kom je bijna niemand tegen en alleen in het jachtseizoen klinkt op donderdag en zondag voortdurend het geknal van de jagers. In dat geval kun je als wandelaar maar beter wegblijven. Helemaal jammer is als je dan op een dag toch het bos inloopt je de eerste 100 meter het gevoel krijgt dat je op een vuilstort rondloopt. Hoewel het ook wel wat weg heeft van een vlooienmarkt; wasmachines, magnetrons, oude tapijten, auto-onderdelen en nog veel meer.

Limpar Portugal

Maar er zijn meer mensen die zich storen aan het feit dat de natuur als vuilstortplaats wordt gebruikt. Daarom is het project Limpar Portugal opgezet, een initiatief van burgers dat een vrijwillige deelname stimuleert van particulieren en private en publieke instellingen om oplossingen te zoeken voor het afvalprobleem, onder ander door dagen te organiseren waarop het afval in de bossen wordt opgeruimd. Ook in ‘mijn bos’ is Limpar Portugal aan de slag gegaan. Aan het begin van het bos staat een mooi bordje met de melding dat ze hier hebben opgeruimd. Een goed voorbeeld dat hopelijk velen zullen volgen of dat er op zijn minst voor zorgt dat de mensen hiervoor voldoende respect kunnen opbrengen en geen afval meer achterlaten. Meer informatie over Limpar Portugal vind je op: www.limparportugal.org

CAOS

Als er blijkbaar ook meer mensen zijn die zich bekommeren om de natuur, dan zijn er vast ook meer mensen die ervan houden om de natuur te ervaren tijdens een flinke wandeling. Portugal beschikt van noord tot zuid en van oost tot west over schitterende gebieden. Maar waar zijn die mensen dan?

Ik ben op zoek gegaan en wat blijkt? Er zijn er genoeg. Sim! Ik heb ze gevonden en ze heten caóticos. Nee, het betekent niet dat ze chaotisch zijn (op een paar uitzonderingen na misschien). Het betekent dat ze lid zijn van CAOS; Círculo de Actividades Oxigénio e Sol. Een vereniging die zich bezighoudt met het organiseren van allerlei sportieve activiteiten in de buitenlucht, voornamelijk wandelingen, en door heel Portugal. Internet heeft met zijn sociale netwerken vele deuren geopend en brengt mensen met elkaar in contact, hyves, facebook, hi5, twitter… CAOS heeft ook een goede website waar je je kunt registeren: www.caminharemportugal.ning.com

Je kunt bijvoorbeeld lid worden van de caóticos in Lissabon, Évora, Santarém, Braga of noem maar een plaats en er bestaat een groep van wandelliefhebbers. Bijna elk weekend wordt er door een of meerdere groepen een wandeltocht georganiseerd. De ene keer is het een familiewandeltocht in Rio Maior, de andere keer een stevige wandelroute langs de Douro en weer een andere keer maken ze de Serra da Arrábida bij Sétubal onveilig.

Meestal gaat het om toegankelijke dagtochten van ongeveer 20 kilometer. Doe je het liever wat rustiger aan dan zijn er ook regelmatig tochten van een kilometer of 10 met daarna een picknick of lunch in een restaurant. Zo nu en dan worden er ook meerdaagse tochten gehouden, bijvoorbeeld in Gerês. En in de zomer van 2011 staat er voor de liefhebbers een reis naar de Azoren op de planning om de vulkaan Pico te beklimmen.

Wie, wat, waar en wat kost het?

Iedereen die maar wil, kan meedoen. Je gaat gewoon naar de website en kijkt of er wandeltochten zijn waar je graag aan mee zou willen doen. Het enige wat je vervolgens moet doen, is gewoon op komen dagen op de plek en de tijd die op de website worden vermeld. Deelname is gratis. Iedereen zorgt voor zijn eigen lunchpakket/tussendoortjes en na afloop gaat de groep meestal gezamenlijk ergens wat eten. Alles is geheel vrijblijvend.

Het doel van CAOS is om mensen met een passie voor actief bezig zijn in de buitenlucht samen te brengen en om samen leuke activiteiten te organiseren. Je kunt ook bijvoorbeeld zelf een wandeling organiseren als je dat leuk vindt. Kortom; mogelijkheden te over.

CAOS wandeling van Vila Nova de Rainha naar Valada. Foto: Lena M.

Op naar Santiago de Compostella

Toen ik afgelopen jaar op de website van CAOS stuitte, heb ik me meteen aangemeld. Het duurde echter een paar maanden voordat ik eindelijk de stap nam om in ‘real-life’ de caóticos te ontmoeten, steeds kwam er wel iets tussen; werk, sociale verplichtingen, te ver weg, geen tijd… je kent het vast wel. Totdat ik zag dat CAOS bezig was om in etappes te voet van Lissabon naar Santiago de Compostella te gaan. Ze waren ondertussen iets onder Azambuja in de Ribatejo aangekomen. Aangezien dat dicht bij mij in de buurt was, greep ik deze gelegenheid aan om eens kennis te gaan maken.

De tocht begon in het dorpje Vila Nova de Rainha. Met mij stonden daar nog 37 andere mensen klaar voor het afleggen van een wandeltocht van 20 kilometer tot aan het dorpje Valada, direct aan de oever van de Taag. De contacten en vriendschappen waren zo gemaakt, iedereen heeft immers een gedeelde passie voor wandelen en genieten van wat de natuur te bieden heeft. De een kwam uit Lissabon, de ander uit Santarém en weer iemand anders uit de Alentejo. Sommige mensen lopen al jaren mee en voor andere (zoals ik) was het de eerste keer.

En zoals het de Portugezen betaamt, hoeft niemand onderweg honger te leiden. Hoewel iedereen werd verzocht om voor zijn eigen lunchpakket te zorgen, kwam Vanda met zelfgebakken cake op de proppen, Joana had een thermoskan koffie bij zich en Maria had koekjes uit de Azoren.

De gezelligheid en de pas zaten er vanaf het begin meteen goed in. Een van mijn goede voornemens voor dit jaar is dan ook om als een actieve caótica door 2011 te gaan.

Op zondag 12 september liep ik voor de tweede keer mee met een wandeling, georganiserd door de gemeente Arganil. De wandeling begon deze keer in het park van Arganil. Dat ligt enigszins verstopt, achter het oude ziekenhuis. Momenteel wordt het park opgeknapt en het wordt echt heel mooi. De moeite waard om eens doorheen te wandelen.

Klik op de kaart om naar Google Maps te gaan.

Er waren 65 deelnemers, waaronder onze burgemeester Ricardo Pereira, de wethouder van sport en recreatie en de directeur van Santa Casa de Misericórdia, de stichting die o.a. het ziekenhuis en het bejaardenhuis beheert.

Onze gids was Mestre Gonçalo Dias, afgestudeerd als sportdeskundige en werkzaam bij de gemeente. Ook bekend als zanger in een plaatselijke band, Banda Desenhada.

V.l.n.r. burgemeester, directeur, wethouder, gids.

Na een kort welkom begon de wandeling. In een uur klommen we door het park en door het dorpje Casal de Sâo José naar de picknickplaats boven dat dorpje. Daar konden we even bijkomen met wat fruit en een flesje water (aangeboden door Santa Casa de Misericórdia). Vervolgens heel rustig aan de afdaling terug.

Fitness

Op het eind van de wandeling, terug in het park kregen we een demonstratie van de nieuwe fitnesstoestellen in de open lucht. Gonçalo gaf bij elk apparaat een korte uitleg, waarna iedereen de apparaten even mocht uitproberen. Ook wordt er een nieuwe tennisbaan aangelegd, waar iedereen een partijtje kan tennissen. Naar verluidt wordt dit betaald met het geld dat de gemeente ontvangt door het plaatsen ven windmolens. Dit geld moet in de gemeente geïnvesteerd worden.

Na het wandelen en de fitness kregen we van sportdeskundige Gonçalo nog een lesje in stretching en natuurlijk stond er toen een hapje en een drankje klaar. Het was, zoals de Portugezen zeggen: “Uma manhã bem passada”: een welbestede ochtend.

Sinds ongeveer een jaar krijgen wij van onze gemeente Arganil elk kwartaal een Agenda de Eventos (activiteitenkalender). Er staan onder andere wandelingen in die door de gemeente worden georganiseerd. De wandelingen maken deel uit van Desporto Para Todos (sport voor iedereen), een programma om meer mensen aan het bewegen te krijgen. Veel Portugezen zijn te dik en bewegen te weinig.

Deze maand was er een wandeling A descoberta do Alva (de ontdekking van de Alva), van Fronhas naar Mucelão. De Alva is een mooie rivier die vlak langs ons huis stroomt. De wandeling leek mij mooi en interessant. Ik wilde wel even weten hoe lang de wandeling zou duren, en hoe je weer bij het beginpunt terug kon komen. De enige informatie die in de agenda stond was datum, plaats en tijdstip. De gemeente dus maar gebeld. Ik werd snel, professioneel en vriendelijk geholpen door Ana Dinis, die me alle details kon vertellen. Bij haar kon ik me meteen opgeven.

Met de bus

Zondagochtend verzamelden we ons om 8.45 op een plein in Arganil. Daar stond een bus van de gemeente klaar om ons naar het dorpje Fronhas te brengen, het beginpunt van de wandeling. Onderweg pikten we nog wat mensen in het nabijgelegen Sarzedo op en zo reden we met een volle bus naar Fronhas. Daar, op het kerkplein, was ook al een bus vol mensen uit Mucelão en São Martinho aangekomen. Alle 90 deelnemers waren Portugese mensen uit de omgeving, in alle leeftijden. Ook de burgemeesters van Arganil en de deelgemeente São Martinho da Cortiça (waaronder Fronhas en Mucelão vallen) waren present.

Otters en forellen

Het dorpje Fronhas ken ik eigenlijk vooral van het stuwmeer Barragem das Fronhas. De stuwdam is vlak bij het dorpje gebouwd en dat is een lelijk betonnen ding in deze mooie omgeving. De wandeling ging langs het deel van de rivier direct na de stuwdam, daar waar de rivier weer smal en snel stromend is. Ana Dinis (van de gemeente) had mij verteld dat dit een heel stil stuk is, waar bijna nooit mensen komen, en de natuur is dus nog heel ongerept. Zo komen er otters voor. Het water in de rivier is hier heel koud. Dat komt omdat dit water uit het diepste, onderste deel van het stuwmeer komt. Hier zijn dus veel forellen, die houden van koud water. Toevallig was er vandaag ook een internationaal kampioenschap forelvissen aan de gang, een activiteit waar je overigens weinig van merkte. Slechts één keer zagen we twee vissers in de rivier lopen. Otters zagen we ook niet, maar een groep van 90 mensen maakt natuurlijk teveel herrie.

Wandeling van Fronhas naar Mucelão

Watermolen

We kregen allemaal een petje tegen de zon, en na een korte inleiding van de burgemeester vertrokken we. We gingen meteen van de weg af en hebben de hele route op onverharde paden gelopen.We liepen langs een huis met een watermolen die nog functioneert. Behalve het rad dat de graanmolen aanstuurt, was er ook nog een nora, een groot houten rad, in werking. Aan het rad zitten emmertjes, die het water uit het stroompje opscheppen en vervolgens leeggieten in een levada, een kanaaltje om het land te bevloeien.

Verlaten akkertjes

We liepen verder over hele smalle schaduwrijke paadjes, steeds langs de rivier en langs (deels) verlaten akkertjes. Vroeger werd hier veel mais verbouwd, omdat er altijd voldoende water was om de grond te bevloeien. Het is tegenwoordig te duur (te arbeidsintensief) om deze akkertjes nog te bewerken, omdat je er alleen lopend kunt komen, dus niet met de tractor. Halverwege, na ruim een uur lopen (het was best heet) stond er op een open plek een vrachtwagentje klaar met voor iedereen een flesje koel water en wat koekjes. Wat super!

Lunch

Na nog ruim een uur door de prachtige stille natuur kwamen we in Mucelão aan, bij café-restaurant O Cantinho, waar we een welverdiend koud biertje dronken. Na de wandeling bood de gemeente São Martinho da Cortiça een heerlijke lunch aan in het gemeenschapshuis van Mucelão, verzorgd door het restaurant O Cantinho. Daarna bracht de bus ons weer terug naar Arganil. Een topdag! Volgende keer (over twee maanden) ga ik weer mee!