De buurvrouw wilde er nu geen nieuwe pleisters op, dat deed ze morgen wel, want ze moest nu eerst naar de schapen. Ze stond inderdaad klaar om naar beneden te gaan. Had ik even geluk, kon ik gauw weer weg.

Stiekem

Buiten op het pad stonden nu twee jeeps en ik zag twee schimmen met een geweer over de schouder, de buurjongen was er ook bij. Ze liepen naar beneden. Ik vond het er allemaal een beetje stiekem uit zien, en liep bijna op een holletje naar huis.

Volgens Henk zouden ze wel eens op wilde zwijnen kunnen gaan jagen. En ja hoor, een poosje later hoorden we vier schoten, we hoopten dat de buurvrouw het had overleefd, ze was immers bij de schapen.

De volgende dag kregen we uitgebreid verslag van haar en de buurjongen. Er waren twee wilde zwijnen geschoten en een daarvan kwam bij het gezin van de buurjongen in de diepvries. Volgens de buurvrouw hadden de mannen vergunning.

Storm en regen

De volgende dag was het weer ineens omgeslagen, storm en regen! Waar was de zon die gisteren nog zo uitbundig scheen? Met storm komt meestal het probleem dat de stroom uitvalt, nu dus ook.

Daar kwam de buurvrouw al aan om te vertellen dat er geen stroom was, misschien wisten wij het nog niet!
Uit de bergen kleding in haar huis had ze een regenoutfit opgediept! Geruit hoedje, driekwart leren jas die veel te groot was en laarzen. Het was zo’n grappig gezicht, dat we er  wel om moesten lachen, ze lachte vrolijk mee. Het was een schilderij waard.

Ze wilde niet binnenkomen maar ze moest wel want het begon heel hard te regenen. Ze had al met de storingdienst gebeld, dan hoefden wij dat ook niet meer te doen. Na weer vele verhalen over familie, een broer van die, heeft zoveel kinderen, werken daar en daar, er kwam weer geen einde aan. Uiteindelijk hebben we haar er bij wijze van spreken uitgezet, en keerde de rust weer.

Even later kwam er een auto van de storingsdienst voorbij. ‘Inspecteur de Cock en Vledder’ (buurvrouw en de buurjongen) kwamen gelijk naar het kruispunt, druk pratend en gebarend. Maar al wat er kwam… geen stroom.

Kaarslicht

In de avond dan maar uit eten, we konden immers niet koken op de elektrische kookplaat. Toen we terug kwamen was er nog geen stroom, het was aardedonker, de straatverlichting deed het ook niet natuurlijk.We hebben gescrabbeld bij kaarslicht en zijn maar op tijd naar bed gegaan.

Scrabble bij kaarslicht

Al met al heeft de stroomstoring meer dan 24 uur geduurd. Voor ons natuurlijk alleen maar lastig, maar voor de mensen met diepvriezers was het wel een probleem. Bij de buurvrouw liep het water uit de diepvries door de keuken. En hoe zou het afgelopen zijn met het wild zwijn in de diepvries?

Tijdens mijn jeugd gingen we vaak naar Denia in Spanje, mijn vader had daar een vakantiehuis. Ik voelde me er thuis en dacht: ‘later als ik groot ben, wil ik hier wonen, tussen deze hartelijke mensen waar altijd zon en sinasappels zijn’. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan en als reisleidster en stewardess bij de KLM, wist ik altijd de zon op te zoeken. Zo werden de koude druilerige winterdagen in Nederland dragelijk.

Tijdens mijn loopbaan als purser begaf mijn rug het, achteraf gezien een zegen. Ondersteund door een gouden handdruk, startte ik ‘Walk Your Way’ als wandelcoach en trainer. Door dit vrije leven was ik mijn wens uit mijn kindertijd vergeten, totdat ik Eugène tegenkwam. Deze prins op het witte paard verscheen plotseling aan mijn deur, ‘coup de foudre’, liefde op het eerste gezicht. Na maanden om elkaar heen draaien was het hoge woord gevallen en de passie niet meer te stuiten. Niet vermoedend dat wij in een TGV- sneltreinvaart binnen negen maanden zouden trouwen, emigreren en werken als zakenpartners.

Droomhuis

Mijn nieuwe liefde zijn oog was gevallen op een droomhuis in een prachtig natuurgebied de ‘Serra de Monchique’ gelegen in westelijk Algarve. Deze paradijselijke plek is omzoomd door subtropische bomen met uitzicht op de oceaan. Ik gunde Eugène deze ommezwaai van harte, maar was nog maar twee keer in Portugal geweest en had destijds beweerd: “Ik kom hier nooit meer terug, te veel Fado en te weinig Latijns temperament.”

Na zes weken verkering belde een Nederlandse makelaar uit Monchique: “Eugène, je moet snel een bod doen, er zijn kapers op de kust.” Wat een dilemma, op 42- jarige leeftijd de man van mijn dromen tegen het lijf te lopen, die emigratieplannen had naar een land waar ik weinig affiniteit mee voelde. Buiten alle verwachting om, werd een extreem laag bod na een week geaccepteerd. We boekten een retourvlucht Faro om eventueel aan de voorverkoop te voldoen, dit voor een gezamenlijke onderneming: ‘The Art of Joy, een B & B plus’.

In de bergen van Portugal

Samen togen wij naar het berggebied wat totaal anders was dan ik mij had voorgesteld. De natuur was adembenemend, zelfs in de zomer was alles groen en fris. Zodra we op een terras van het bergstadje Monchique neerstreken, begon ik te huilen. De druk om binnen drie dagen te moeten beslissen of ik hier wilde wonen werd me te veel. Ik nam de omgeving in mij op: Een marktplein omzoomd met lindebomen, vier terrassen en gekleurde gevels. Geen bruisend stadje maar wel prachtig gelegen.

Diezelfde middag reden we via een stijgende weg, met aan weerszijden grote eucalyptusbomen, die een heerlijke frisse geur verspreiden, naar Eugène’s droomplek. Overal zag ik vergezichten van valleien met daarachter de oceaan. Vanaf de oprijlaan gingen we een poortje door en aanschouwden een adembenemend uitzicht. Wat een ruimte en rust! Voor het huis was een mooi zwembad, daarnaast een ruim gazon omzoomd door kleurrijke bloemen. Ik was verkocht. Op deze bijzondere locatie konden we van onze passie ons werk maken. Het aanbod; accommodatie, begeleide wandelingen, consulten en cursussen. Er moesten meer kamers bij komen, dit was volgens de makelaar geen probleem.

De emigratie

Binnen negen maanden ervoer ik de top acht in de ranglijst van stressfactoren: scheiden, verhuizen, samenwonen, een bedrijf afronden een andere opstarten, een huis kopen, trouwen, emigreren en… ik was zielsgelukkig.

Wij bemerkten diverse reacties vanuit onze omgeving; van uitbundig enthousiasme tot jaloezie en afgunst. ‘Dit kon niet goed gaan, was het werkelijkheid of waanzin?’

We wonen hier nu vier jaar, het loopt als een trein en we blijven investeren in onze onderneming plus aanbod. We maken onze naam ‘The Art of Joy’ waar, er klinkt menig lachsalvo vanaf de terrassen terwijl men geniet van het uitzicht, de rust, en onze persoonlijke benadering.

Als je vanuit je hart leeft en werkt ben je met duurzaamheid bezig en laat je los wat daar niet bij past. ’s Morgens genietend van de zonsopgang vanuit de jacuzzi, zijn we supertevreden. De liefde groeit en bloeit, tachtig procent van de gasten komen regelmatig terug, door Zoover zijn we benoemd tot beste B & B van de Algarve, geen zorgen voor de dag van morgen. Onze missie is: leef je droom!

Voertaal

Het schijnt heel gebruikelijk te zijn dat in de Portugese gezondheidszorg het Engels niet als voertaal wordt gebruikt. Is me in Nederland ook al eens opgevallen. En voor je bij de juiste dokter terecht bent, moet je eerst langs tal van administratieve mevrouwen. Daar begint bij mij de angst voor misverstanden. Ik vroeg in mijn beste Portugees naar een dermatoloog, wijzend op het plekje onder mijn linker oog en kom terecht bij een plastisch chirurg.

Een vriendelijke, rustige man. Niet zo heel knap, wat pokdalig en had bovendien een bijzondere bril op van jaargang 1976, maar wellicht zijn die weer in de mode vandaag de dag. Hij vraagt of er iets aan de wallen onder mijn ogen moet worden gedaan. OK, van huis uit ben ik met die dingen behept, mijn zusters ook, wat die er allemaal opsmeren om dat tegen te gaan wil je niet weten, maar nee, laat die zakken maar zitten, kunt u iets aan dit plekje doen, jawel dat gaat wel lukken, schikt het u vrijdag de dertiende om 13.00 uur, ben niet bijgelovig dus dat is goed, tot ziens dan hier heeft u het adres van de kliniek waar ik opereer, dank u wel en fijne dag nog.

Marinha Grande

Vrijdag de dertiende breekt aan en vol vertrouwen rijden we naar Marinha Grande, een kleine 45 kilometer noordwaarts. Weer melden bij een balie, weer talloze papieren en geen spoor van een map of dossier over mij. Weten ze eigenlijk wel dat ik kom en waarvoor?

Het is vijf over één en een vriendelijke zuster komt mij ophalen uit de wachtruimte en brengt me naar een andere wachtruimte. Hier maar weer een kwartier gewacht op een volgende zuster.

Zij neemt me mee naar een kamer met vier bedden. Er zit een oudere meneer met aan zijn bovenarm een stuk staal van vijftig centimeter en allerlei pinnen door zijn arm. Opbeurend moment, maar hij lacht en is heel vriendelijk zoals de meeste Portugezen.

Omkleden

Dit is uw bed, hier heeft u een groen operatiehemd, dat moet aan, daar kunt zich omkleden, wat moet er uit, alles, maar het gaat om een plekje in mijn gezicht, alles moet uit, weet u dat zeker, heel zeker, zusters kunnen heel vasthoudend zijn.

Het zal wel zo moeten dus het omkleedproces aangegaan. Lekker hoor, een Portugees operatiehemd maatje XXL dat bij mij ophoudt waar mijn mannelijkheid begint. Zuchtend, steunend en mopperend kom ik weer bij Lilian aan die bij het bed geduldig en glimlachend op een stoel is gaan zitten. De zuster kwam ook even goedkeurend langs en bracht vervolgens een infuus aan in mijn arm. Ze houden het toch zeker wel bij een plaatselijke verdoving, straks moet ik echt een week hier blijven. Of er gaat iets heel engs gebeuren.

Hoe laat is het, half drie, niemand vertelt wat er gaat gebeuren, is in Nederland ook zo, hoe laat is het nu, half vier, dit is te gek voor woorden als er om vier uur nog niemand is geweest trek ik de infuus eruit en we gaan, doe maar rustig dit is Portugal.

Aan de beurt

Om zeven minuten voor vier komen twee zusters enthousiast binnen, het is uw beurt, gaat u maar liggen dan rijden we u naar de operatiekamer. En om de boel netjes af te kleden krijgt Dirk een bijpassend prachtig groen hoofdkapje op.

Nu begint het echt te spannen, want mijn beroepsmatige interesse weet dat menselijke beperkingen en vergissingen in de medische sector minstens zo actueel zijn als in de luchtvaart.

Kretologie als “dokter, u haalt toch wel het goede been eraf” maakt mij Spaans cq. Portugees benauwd. In het Engels schiet dat ook niet veel op “remove his left leg, be shure you take the right one”. Je zit niet te wachten op het Pistorius effect of draaf ik nu een beetje door. In december heeft een goede vriendin, die bekend is in de medische wereld, naar aanleiding van een discussie over deze materie, geroepen dat ze in een ziekenhuis in Delft daar een oplossing voor hebben gevonden. Oh ja en hoe dan, vraag ik nieuwsgierig, nou daar moet de patiënt op het goede been met een viltstift een kruis zetten. Ik ben blij dat ik in Marinha Grande lig!

Pistorius

De operatie

In de operatiekamer mag ik vanuit het rolbed op de operatietafel kruipen. Moet een aardig gezicht zijn geweest met dat korte hemd. Daar is ook de chirurg, niet dat ik hem herken. Net een groen maanmannetje compleet met gehele zichtbedekking. Maar die bril is onmiskenbaar.

Voordat we gaan beginnen dokter zegt u mij in uw woorden wat u gaat doen. Het plekje onder dit oog wegnemen en dat ga ik nu omcirkelen met een viltstift. Wij zijn vrienden dokter.

Dan wordt er een groene lap op mijn gezicht gelegd, met een gaatje erin en kan ik verder niets zien.

Bloeddruk

U bent nerveus zegt de operatiezuster want uw bloeddruk is 160 bij 104. Dat is voor mij een ongekende prestatie, laag zelfs onder deze omstandigheden en bovendien was de laatste keer in een ziekenhuis veertig jaar geleden. Alles goed, senhor Dirk, ik loop liever met de honden te wandelen maar los daarvan OK, dan gaan we beginnen.

Pikkie pikkie, zegt de operatiezuster. Ja zus, ik heb dat hemdje niet uitgezocht en het herinnert mij aan een uitspraak van mijn 5-jarige dochter die bij het ruiken van de etherlucht in een ziekenhuis zegt “ik word hier altijd zo erotisch van”. Vandaag lig ik er wel zo bij, maar het voelt anders.

En dan gaat ook de 2e verdovingsspuit erin en kraait de zuster weer pikkie pikkie.

Interessant gesprek

Om de verdoving in te laten werken wordt de wachttijd benut door wat interessante gesprekken te voeren. De dokter heeft zes jaar geleden ook in Nederland gewerkt, in Bieverwiek. U bedoelt Beverwijk, en bij het FireWoundsCentre toch dan. In mijn luchtvaartcarrière heb ik het gebracht tot level 6, is maximaal, in het beheersen van professioneel Engels. Doch, sinds ik dagelijks in elke volzin drie talen willekeurig door elkaar gebruik is er niet veel meer van over. Yes, skin preparation, gelukkig ik ben in goede handen, woonde u in Amsterdam, We can see, gaat hij nu beginnen, ik kan niks zien. We can see, ja jullie wel maar ik niet, We Can See.

Oh, wag effuh… the quarter begins to fall, u woonde in Wijk aan Zee, yes yes, WeCanSee, in We Can See You Can See the Sea, mijn god wat een gesprek.

We can see...

Gebeurd

Na een half uur frutselen is het gebeurd. Zucht, mijn bloeddruk is inmiddels 147 bij 94, hoezo, opluchting?

Terug op het rolbed in mijn sexy hempje kom ik op de gang de volgende patiënte tegen, ook op rolbed, eveneens gekleed in groen OK hemd, ik doe een poging om die mevrouw een geruststellende knipoog te geven maar de signalen bereiken mijn verdoofde linkerhelft niet, zal een fraaie grimas geworden zijn.

Lieve Lilian is blij mij weer te zien en nadat de zuster het nog even had geverifieerd bij de dokter mocht ik om vijf uur het pand verlaten.

Zou ik toch teveel boeken van Robin Cook hebben gelezen?

Het was zoals gebruikelijk lekker strak gepland. Zoveel mogelijk gecombineerd en goed doordacht. In verband met gezondheidstoestand van mijn vader en een werkgesprek bij de luchtverkeersleiding had ik mij een kort bezoekje aan Nederland toebedeeld. Op donderdag heen en vrijdag terug. Kwam hier in Portugal goed uit met de ritten naar het vliegveld bij Lissabon. Vriendin Erica, die enkele dagen bij ons op bezoek was geweest zou op donderdag ook naar het vliegveld moeten voor de terugreis. En op vrijdag zouden dochters Nanda en Susan ons vereren met een weekend bezoek, waar ik mij heel erg op verheugde. Kortom de firma ‘lekker strak en toch efficiënt’ had het voorwerk picobello voor elkaar.

Vertrek uit Lissabon

Tot straks

Op de luchthaven van Lissabon nam ik afscheid van Lilian en grapte nog even ‘nou tot straks dan’. Want één nachtje weg stelt niet veel voor. De donderdagvlucht van KLM verliep zo vlotjes dat we tien minuten voor schematijd aan de gate stonden. Tijdens het inparkeren begon de steward wel om te roepen ‘connecting flights to the UK and Scandinavia are disrupted by vulcanic ash from Iceland’. Nu zit ik pas 40 jaar in de vliegerij en dit bericht verbaasde mij lichtjes. Zachtjes begon in mij een ongerustheid te groeien over mijn strakke plannetje.

Kobi en Erica brachten mij van Schiphol naar mijn ouders in Den Haag. De koude winter waren zij beiden nog niet echt te boven en ik was blij met dit bezoek. Lekker bijgepraat bij hen gegeten en ‘s avonds bij zus Lenny gelogeerd. De nieuwsberichten bevestigden inmiddels mijn ongerustheid. Het Nederlandse luchtruim was in verband met de aswolk van de vulkaan Eyjafjallajökull op IJsland gesloten, evenals dat van omringende landen. Ik was een gestrande reiziger!

Op de computer van Lenny met Lilian middels Skype contact gehad en haar gevraagd eens uit te zoeken of de trein voor de terugreis een optie zou zijn. Ook met de dochters gesproken die ook al door hadden dat hun weekendje Portugal door de neus geboord werd.

(As)wolk

Onheilspellend stil

Op vrijdagochtend als bezoeker naar mijn oude werk op Schiphol gegaan. Het was onheilspellend stil in de operationele zaal bij de luchtverkeersleiding. Een bizarre situatie. De collega’s hebben die dag ‘as-vrijdag’ genoemd. Daar werd mij al snel duidelijk dat, ondanks het feit dat er in de pers nog werd gesproken over mogelijk hervatting van de vluchten om 18.00 uur die dag, er voor dinsdagochtend niet gevlogen zou gaan worden. Dat werd mij toch echt te gortig. Ik verlangde naar huis en berustte in het feit dat de terugreis dit keer niet met een vliegtuig zou zijn. Terugvliegen vanaf Frankfurt of Parijs was eveneens uitgesloten. Een huurauto zou uitkomst bieden, bedacht ik mij. Helaas, na acht telefoontjes met zowel gerenommeerde als ‘B. de Haas’ autoverhuurbedrijven bleek die markt al afgeroomd door andere collega-gestrande-reizigers. Geen auto of busje meer te krijgen.

Lilian had inmiddels informatie over treinreizen. Niet doen, was het advies. Ben je ook drie dagen op stap. Of ik al gedacht had aan verhuisbedrijven? Nee, dat hadden mijn hersenen nog niet bedacht maar dank voor je tip want dan bel ik Jan Uythoven eens die onze inboedel naar Portugal had gebracht. ‘Goedemorgen Jan, met Dick van Eck, alles goed met je?’ ‘Sjewel, goe hoor Dick en mee oe dan?’ (Jan is Brabander) ‘Minder, ben een gestrande reiziger in Nederland door die aswolk en Lilian zit in Portugal’ ‘Joa, wa een chedoe, war’ ‘Jan, rij jij deze week niet toevallig op Portugal waar ik meekan in de cabine of anders als pakketje’ ‘Joa, wij goan maandag rijjuh, maar we zitten vol en da kan ik die mannuh nie aondoen want de cabine is te klein’ ‘Snap ik, ik wilde gewoon wat proberen, Jan, bedankt en tot een volgende keer’ ‘Joa, das goe Dick, houdoe…. moar Dick wag effe, wag effe’ ‘Ja ik wacht even’ ‘van de week belde me een meneer uit Geldermalsen die wou de auto van zijn dochter naar Portugal meegevuh mee ons maar die moes ik teleurstelluh want ik zit al vol, maruh ik ga um efkies belluh en bel oe dan terug OK?’ ‘Jan, je bent een gouden kerel, ik wacht af’

Zuivere koffie

Het is zaterdagochtend en ik zit samen met Kobi en Erica bij ene Bas midden in de Betuwe. Het is een kennismaking van twee kanten. We krijgen netjes op z’n Hollands een kop koffie en een stroopwafel. Buiten staat een Mitsubishi Pajero met Portugees kenteken. Bas heeft een dochter wonen in de Algarve in Portugal. In januari ging het met haar in de relationele sfeer wat minder en is ze met haar twee kinderen afgereisd naar Nederland. Na enkele weken had ze zoveel heimwee naar Portugal dat ze besloot met het vliegtuig naar Portugal terug te gaan. Haar vader zou wel iets regelen om die auto te zijner tijd daar te krijgen.

Hij was inmiddels te raden gegaan bij Jan Uythoven maar de timing van transport was wat ongelukkig of liep zodanig in de papieren dat Bas ervan afzag. Tot vrijdagmiddag ene Dick van Eck opbelde met het ‘gestrande-reizigers-verhaal’ en wel degelijk in staat was op zeer korte termijn, lees morgen, de auto naar Portugal te rijden. De dochter had inmiddels dit verhaal gehoord en had grote twijfels over de toevalligheid van situaties. Het leek te mooi om waar te zijn, alleen maar gelukkige mensen. Zij drong erbij haar vader op aan om eens goed te polsen of het wel zuivere koffie was.

thuisreis met de Pajero

Alleen in de Pajero

En zo wist Bas tijdens het bakje zuivere koffie meer over mij te vertellen dan ik zelf kwijt wilde. Hij had goed werk gemaakt van het internet en er staat meer over jezelf dan je doet vermoeden! Kennelijk pakte de ballotage positief uit want ik kreeg de auto van hem mee. En zo begon de thuisreis om half twaalf in de ochtend. Alleen in de Pajero en 2300 kilometer voor de boeg. Zo had ik wel alle tijd om te beseffen wat er in korte tijd zo allemaal had plaatsgevonden.

Het weerzien met mijn ouders voor wie de winter best voorbij mocht zijn, het logeren bij Lenny en bijpraten over het stervensbegeleidingproces dat zij leidt bij de broer van mijn moeder, de reactie van Nanda en Susan weliswaar teleurgesteld over het niet doorgaan van hun reis naar Portugal maar daar een heerlijke middag en avond met z’n drietjes voor in de plaats stelde (heerlijke rijsttafel bij Garoeda in Den Haag gegeten), weer even op de oude werkplek geweest, een leuke ervaring waarbij het goed voelt om nu in een andere levensfase te zitten en bovenal de niet te stuiten drang om zo snel mogelijk naar huis te gaan.

John Mayor

Tja, dan 2300 kilometer, wel apart. Er zat een CD in de speler en die kreeg ik aan de praat. Geen idee wie er zong, maar nadat het plaatje voor de zoveelste keer langskwam begon ik liedjes te herkennen. Een nummer ‘Daughters’ begon me erg aan te spreken. Middels sms aan Nanda gevraagd of ze op internet kon uitzoeken wie dat zong. Voordat ik antwoord terugkreeg had ik het cd-uitwerpknopje gevonden en bleek de zanger John Mayor te zijn. ‘het is John Mayor’ vertelt Nanda mij in haar sms en ze kende het nummer ook.

Over sms gesproken, met Lilian, mijn vader en Nanda hield ik steevast mijn vorderingen van de reis bij. Niet in termen van ‘hallo ik zit nu bij…’, nee gewoon Hazeldonk, uurtje pauze Lille, twee uurtjes pauze Parijs etcetera. Naar ik begreep inspireerde dat mijn vader om op de kaart en Googlemaps de route te plotten en ook te voorspellen hoe laat ik waar zou zijn. Ergens in Spanje was dat zo gortig dat na mijn bericht “Valladolid, effuh etuh en pissuh” hij antwoordde met “dat dacht ik al, dat werd tijd!” Zelfs mijn stoelgang werd in kaart gebracht.

Op tijd voor het eten

Na zes en dertig tolpoortjes, één overnachting in Frankrijk, honderd vier en veertig keer John Mayor en drie en twintig honderd kilometer reed ik op zondagavond om kwart na zeven ons erf op. Ik was op tijd thuis voor het eten! Dit relaas wordt op de veranda geschreven, met een hoed op, sigaar in de mond, rechts van mij ligt Rapaz onze Rafeiro do Alentejo en onder aan het landje staat mijn grote liefde in korte broek met een enorme snoeischaar een walnootboom te bewerken. Hier woon ik.

Piedade Matias

Dona Piedade is 91: Ze werd geboren op dezelfde dag als paus Johannes Paulus II, 18 mei 1920. De oudste van drie, en haar zus en broer leven ook nog, allemaal wonen ze in Corgas. Samen met haar vier kinderen en haar kleinkinderen en achterkleinkinderen. Ze voelt zich, zegt ze, omringd door een liefdevolle familie en ze is nooit alleen.

Kindergrafjes

14 kinderen kreeg ze waarvan O.L. Heer er 10 bij zich heeft geroepen nog voor ze 3 waren. Hoe dat kwam vraag ik haar. “Och ze waren ziek, er was maar één dokter en zoveel klanten… Een goed mens was hij maar terwijl hij naar ons huis kwam stierven er ondertussen andere kinderen in andere families”. Plots begrijp ik waarom er zoveel kindergrafjes op het kerkhof zijn… piepkleine perceeltjes met een plastic bloem erop, geen naam noch datum.

Familie

Ze woont in het huis van haar jongste zoon Laurentino die de hele week buitenshuis is voor zijn werk in de bouw, heel zwaar… in het weekend komt hij thuis, dat is goed, dan is ze blij. Binnenkort is het feest in het dorp dan komt ook Júlio uit Lissabon, hij is bij het leger en is de zoon van haar jongste dochter Arlete. Arlete woont in het huis tegenover haar en zorgt voor het eten, de schoonmaak en de boodschappen. Bij het lopen moet niemand haar helpen… ze heeft alle tijd van de wereld om met de hulp van haar stok van de stoel buiten naar de stoel binnen te schuifelen.

Al bijna 40 jaar is ze weduwe. Hoe hij gestorven is? Een hartaderbreuk. Het gebeurde op het veld bij de schapestal. En het was een echt mysterie… de deur van de stal stond open en toen hij werd opgehaald door de ambulancewagen waren alle schapen bij hem gebleven…

Geluk

Hoe was jullie leven, vraag ik haar. “Het was een goed leven, we hadden ons veld en onze beesten. Altijd was er te eten. Soep met meel en olijfolie… niet veel hoor… maar genoeg en af en toe zelfs vlees. Er kwam een wagen uit Oliveira , die bracht kleren en ook wel eens vlees. Dat bewaarden we in zout en af en toe aten we een stukje. We bakten brood van maismeel in de gezamelijke oven die in het dorp stond naast de wasplaats. Terwijl we wasten bakte ons brood… of de sardientje. Van heel mijn leven dat ik getrouwd was herinner ik me nog alles… je hebt er geen idee van hoe gelukkig we waren… we zongen altijd op ons veld mijn man en ik… levensliederen en religieuze liederen.”

Zingen

Of ze nu nog zingt vraag ik haar en zonder nadenken begint ze… het ene lied na het andere, toonvast en zonder haperen. Ik moet haar echt onderbreken om verder te kunnen. Arlete is er ondertussen komen bijzitten, ze zingt mee. Ik hoor Arlete trouwens vaak zingen op haar veld op een boogscheut van ons huis.

School

Was er een school destijds in Corgas? “Ja, want er waren heel veel kinderen. Professora Dona Angela, die van Guarda kwam, met de ossewagen(!?) herinner ik me nog goed, ze was streng. Ze bracht haar dochter mee die later nog trouwde in onze kerk, het was trouwens het eerste huwelijk in Corgas. Dat was heel speciaal want hij was van Venezuela daar zijn ze dan later naar toe getrokken. Weet je wat ze gooiden? Er waren geen bloemen destijds, wel snoepjes en amandelen. Later kwam Dona Luísa les geven. Ik ben geslaagd met grote onderscheiding bij haar…” zegt ze glunderend.

De naam Dona Luisa heb ik al vaak gehoord, zij woonde in het huis waar wij nu wonen, temidden van de velden van de mensen, ze was erg creatief en liet een verharde weg aanleggen voor de boeren zodat ze gemakkelijker van en naar hun veld konden. Voordien liepen ze langs kleine en moeilijke paadjes met hun ossen en ezeltjes.

Reizen

Ben je ooit op reis gegaan? “Met Lucinda en mijn schoonzoon Chico zijn we naar Castelo Branco gegaan, dat is een hele mooie stad en later ook naar Aveiro waar we langs de rias (zoutwaterrivieren) reden. Maar Portugal heb ik nooit verlaten. Wehadden ook geen middelen… we moesten werken om ons brood te verdienen elke dag. Elke dag naar het veld en voor de dieren zorgen en de kinderen altijd mee. Soms gingen we naar Dona Emília (moeder van Dona Luísa) in S. Cosme, zij leerde me taarten bakken en we maakten deeg in een grote trog en bakten daarna in de oven (oven die trouwens nog in ons huis staat). Zo heb ik voor het eerst taart gebakken bij het doopfeest voor Eduardo (haar oudste zoon).”

“Ik zou graag S.Cosme nog eens zien waar jullie ‘os belgas’ wonen maar ik kan me niet meer zo goed verplaatsen hé, mijn benen gaan achteruit… is er nog altijd de houten marquise met de hortensia?” Ik moet haar ontgoochelen, het hout is beton geworden maar gelukkig hebben we de hortensia nog…

Kaas

Maakte je alles zelf Dona Piedade? “We maakten veel kaas… de beste kaasjes hielden we voor onszelf, (zegt ze giechelend) en de minder geslaagde gingen we verkopen op de markt van Loriga, waar we met de ossen of de ezel naar toe trokken… drie uur duurde de reis en dan nog eens drie uur terug. Je moet het leven nemen zoals het is hé.”

Televisie

Kijk je veel televisie? “Ja, naar de natuurprogramma’s en het nieuws… de soaps niet… dat is alleen maar gekus en ruzie… dat wil ik niet zien. Praça de Alegria, dat is mooi elke ochtend, met die muziek en dansen, ik hou van dansen…” Ook de moderne muziek ? “Ik heb hier ook zo een kastje staan, daar komt muziek uit maar ik weet niet hoe het werkt, mijn zoon weet dat”.

Buiten

Je zit altijd buiten aan je voordeur? “Ja, als het weer het toelaat, ik hou ervan om de mensen te zien voorbijtrekken. Iedereen zegt me goeiendag en… als er vreemden komen mogen ze me altijd iets vragen maar dan moeten ze wel wat dichter komen want ik hoor niet meer zo goed hé… Maar ik ken alle jongeren niet meer, het zijn mooie meisjes en jongens maar vaak weet ik niet goed wie ze zijn.”

Niets ontbreekt

Ben je gelukkig? “Waarom zou ik niet gelukkig zijn… hier met mijn kinderen dichtbij en alle vrienden… en… (met tranen in de ogen) godzijdank… er ontbreekt me niets, elke dag goed eten volgens wat er zich aanbiedt. Soms krijg ik bacalhau, dat eet ik zo graag maar ik moet wel oppassen voor de graten. Ik heb geen tanden meer maar en ook haast geen tandvlees. Dat moet dus goed gearrangeerd worden, dat eten en dat doet Arlete. Ik moet me daar geen zorgen over maken.”

Kan je nog naar de mis gaan? “Neen, ik kijk op de televisie en als ik de pastoor wil spreken komt hij mij bezoeken. Elke keer als hij voorbijrijdt zwaait hij naar mij. Pastoor Luciano… hij is een goed mens.”

Nieuwe vriendin

Plots grijpt ze mijn arm en zegt “Je kan niet geloven hoe goed het mij doet dat je hier bij mij zit misschien zie jij dat zo niet maar ik denk… ik heb weer een nieuwe vriendin… en dat jullie hier wonen… alle mensen zeggen het: de belgen dat zijn goeie mensen.”

Nog 9 jaar en we kunnen hier een groot feest houden Dona Piedade, want dan word je 100. “Ja, als jullie dat goed vinden dan is het voor mij ook goed”.

Wil je me nog iets over vroeger vertellen? “Ja… een verhaaltje misschien”… en ze begint Roodkapje te vertellen… het loopt niet helemaal correct en ik moet haar wat helpen, we lachen om de dingen die ze fout doet en vergeten is… en van pure pret begint ze weer te zingen… zonder ophouden…

Afscheid

Het is er zo vrolijk en plezant… ik moet iets uitvinden om te kunnen stoppen. Ik pak een foto van de kast en vraag wie is deze mooie mevrouw. “ha ha” zegt ze, “dat weet je niet hé… dat is deze mevrouw hier, dat ben ik”… schokkend van het lachen.

Kun je dat eens opschrijven vraag ik haar… ze zoekt haar bril en in mooie grote sierlijke letters schrijft ze… Maria Piedade Matias. “Ik kan schrijven hé”. En dat is bijzonder in een land waar 35% van de bevolking boven de 60 analfabeet is.

Als ik afscheid neem komen weer die tranen en ze houdt me stevig vast. “Morgen kom ik weer langs om te zwaaien” zeg ik haar. “Dat is goed… até amanhã”. Obrigada, Dona Piedade… até amanhã.