In 1989 verhuisde Bep Hage met haar man van hartje Amsterdam naar Secarias, een klein dorpje in het binnenland van Portugal. In haar dagboeken doet zij gedetailleerd verslag van haar belevenissen. Geschreven met Amsterdamse humor en nuchterheid.

maandag 2 oktober

In de nacht van zaterdag op zondag heb ik ontzettende diarree gehad. Ik had een matrasje naast het kampeer pleetje gelegd. De stank en de muggen konden me niets schelen. De zolder was veel te ver weg, dat haalde ik niet. Zondag de hele dag op bed met hoofdpijn en maagkrampen.

Maandag (vandaag) om 5 uur op, we moesten daar immers precies om 9 uur zijn. We wisten niet waarom we moesten komen en wat er ging gebeuren. We wisten wel dat door een fout van iemand in Rotterdam niemand wist van wie die container was en wat er in zat. Dus pas toen wij zeiden waar blijft dat ding, kwam hij boven water. Wij dus zenuwachtig naar Porto. Over één tv deden ze al moeilijk. Er staat geen één computer op onze papieren vermeld. Die zijn allemaal geschoven onder het woord kantoorattributen. Wat gebeurt er als die container opengemaakt wordt en uitgepakt? Of moeten we weer eens alleen maar paspoorten en andere papieren tonen? Of een verblijfsvergunning die we nog niet hebben.

Voor Porto staat een enorme file. Oh jé oh jé. Halen we 9 uur wel. Waarom zou kwart over 9 te laat zijn? Wij zijn 8 uur 45 present. Zonder koffe drie uur onderweg geweest. Het kantoor is nog gesloten.

9 uur, er komen wat mensen binnen druppelen. 9 uur 20!!! Een jongen zegt dat we maar achter hem aan moeten rijden. Hij stapt op zijn motor en rijdt het haven gebied uit. Wij gissen. Straks brengt hij ons regelrecht naar de gevangenis wegens een poging om een zooitje computers binnen te smokkelen. Na 20 minuten vraagtekens komen we aan een opslagterrein met containers. Straks moeten we de kosten voor 14 dagen opslag nog betalen, dat kan wel een enorm bedrag zijn.

We worden afgeleverd en over gedaan aan de volgende Portugees, die ook weer precies weet waar het over gaat. Hij wel, wij niet. Hij heeft ook onze papieren. Han is hier niet Herbschleb, maar João Nicolas. Weer wachten. Dan over het terrein weer een stuk achter iemand aan rijden. Naar een loket. Heb je drank? Nee. Heb je een revolver? Han en ik alle twee Hè? een revolver? neeeeeeeee. Dan ineens staat daar eindelijk onze container. Sleutels? Geef hier. Zegels verbreken, slot er af. Ah, de zitzak pof naar beneden. Die neem ik meteen mee, kan ik eindelijk lekker zitten, dat mis je als je gammel bent.

Er worden twee dozen uit gehaald. Douaneman ”Wat zit er in?” Wij lezen: fietsbroeken en ochtendjassen. Eigenaardige combinatie. Douaneman ”Open.” Hij gaat open. Het zijn mijn zolderfrutsels, die ik weg wilde doen, maar Els zei dat ik dat zou gaan missen. Het eerste dat opgetild wordt is die pop die Paula ooit maakte van triplex. Een blauwe trekpop. Douaneman ”Gezien, dicht.” Doos er in, deuren dicht slot er op. mooi.

Terug in het kantoortje. Of we een truck hebben, nee, dat hebben we niet. Maar het Portugese bureau dat onze bagage opgeduikeld heeft, weet dat het vervoer tot aan huis betaald is. Goed, morgen is de container thuis. Morgen tjee. Morgen. We gaan nog even Porto in en eten wat maar ik ben nog gammel dus maar terug.

Hier zijn ze geulen aan het graven om de waterleiding aan te leggen, die komen morgen terug en morgen komt ook de elektricien.

Waar laten we 30 kubieke meter spullen? We hebben daar waarschijnlijk niet genoeg plaats voor. Dus ik ga op zoek in het dorp naar de man die ons een huis wilde verkopen voor de prijs van een fiets. We hebben toen (een maand geleden) nog wel gepraat, maar hij heeft niet alle papieren en de prijs is niet reëel en dan is het net als in Nederland, dat ik in de gevangenis terecht kan komen, want ik weet dat ik voor f 30 geen huis kan kopen. Discussie gesloten en volkomen terecht. Maar ik wil proberen die ruimte te huren, water en licht kan ik er nooit krijgen, maar opslag kan ik goed gebruiken. Maar zien wat er van komt.

dinsdag 3 oktober

Onze container is niet gekomen. Wel een telex via Mike dat Han donderdag om 8 uur voor Mike’s kantoor moet staan. Donderdag is een Nationale Portugese feestdag, zal dus wel een misverstand zijn. Telefoontje heen en weer, nee, geen misverstand, ze dachten dat het wel verstandig zou zijn om onze container op een vrije dag voor onze deur te zetten. Han moet vanaf Arganil gaan loodsen.

’s Morgens voor acht uur was de elektricien al bezig. De mensen voor het aanleg van water kwamen ’s middags pas. In hun lunchpauze zijn Han en ik lekker even gaan zwemmen. Daarna een broodje op het balkon in de zon. Maar zelfs met natte haren is het daar in de zon te warm. De kou ’s morgens en ’s avonds is al een paar dagen over. Het is nu de hele nacht door lauw. Han en ik hebben een hele arbeidersdag lang gewerkt, want wat doe je anders als mensen aan en in je huis werken. Je kunt moeilijk gaan zitten kijken.

Dus Han heeft de hemelbomen op de binnenplaats omgezaagd. Ze groeien nl. dwars door de muren heen en zij zijn verantwoordelijk voor de enorme scheuren in de muren van de stallen. Dat werd een gezellige bende. Iedereen bemoeide zich daarmee. Ik was de hele middag bezig met één vensterbank blank te maken. Eerst met afbijt, daarna met water, schuurspons en boender. Daarna schuurpapier. Meer dan 8 uur hard werken. Resultaat: één kozijn blank. De luiken moeten nog. Het zijn kozijnen met veel randjes en ribbeltjes. Om 5 uur wilde ik nog even iets af maken, maar ik kreeg hulp van een oude man uit het dorp en die ging ogenblikkelijk de net opgebrachte bijtaf er zorgvuldig af krabben.

Toen ik dat werk dus maar liet rusten en even een stronk van de hemelbomen uit wilde hakken kwam de hulpvaardige man dat over nemen met de houweel. Hij deed het inderdaad beter. Ik ben toen maar gaan zitten.

De grondwerkers stonden krachtspelletjes te doen met een moker met lange steel. Ik moest hun kunstje ook proberen. Ik viel de heren mee. Niels je kunt trots op me zijn. Niels was in Werkhoven mijn buur jongen en het zou best kunnen dat als hij ruzie op straat krijgt hij niet zegt “mijn vader is politie agent” (wat hij niet is) maar “ik roep Bep hoor” Ik heb hem wel eens betrapt op lichte opschepperij over mij. Waar ik erg trots op ben.

De aanleg van het water is gevorderd tot een gat in de muur en een gleuf voor de deur. Morgen komen de wateraanleggers en de elektricien dus weer terug. Dat wordt voor ons dus ook weer minstens 8 uur zwoegen. Rot werk hoor dat afbijten.

donderdag 5 oktober

God allemachtig wat was het heet vandaag, maar onze spullen zijn er. Om 8 uur zou Han de vrachtwagen opwachten in Arganil. Om 7 uur werden we uit bed geramd. Stond de container op de straat om de hoek. De auto kon niet voor de deur komen, wij aan het sjouwen. De chauffeur had zijn zoon mee genomen, die had ook vrij (feestdag). Hij hielp en ook 2 buurmeisjes. Wij moesten als maar met onze auto heen en weer. Bij vreemd uitziende pakken, vroegen ze wat het was en zo werd er ter plaatse al heel was bekeken en geprobeerd. De blokfluiten, de bas, de saxofoon. En alles moest ook gehoord worden. De ligfiets moest gedemonstreerd, het kastje van mijn moeder bekeken “oh mooi kastje” De tekentafel “daar moet je op tekenen hé ik ken nog iemand met zo’n ding” enz. enz.

Luís kwam ook, die heb ik het huis uit gestuurd. De kinderen hier kwamen daarop met brokken en stukken van mijn vernielde fototoestel aan. Het is hier algemeen bekend dat Luís binnenkomt en pikt. Zijn moeder is niet goed, kan niet lezen en schrijven, zijn vader was ook achterlijk. Zijn grootouders (waar moeder en zoon wonen) zijn echt niet gek. Ik heb Luís geconfronteerd met de brokken en stukken van mijn toestel. We hadden nog al wat bekijks.

We zaten al een poos met het probleem Luís. We wisten maar niet hoe we moesten beginnen. Want wat wil je bereiken. Eigenlijk alleen dat dat joch ophoudt. Terug krijgen is er toch niet bij, je plukt geen veren van een kikker. De politie? We zijn niet dol op politie en ons vertrouwen in een wijze aanpak is niet groot. Maar het moet stoppen. Maar hoe praat je ernstig met mensen als je de taal onvoldoende spreekt? Nu is dat dus in één klap duidelijk gemaakt. Wij waren erop bedacht dat het dorp zich tegen ons zou kunnen keren, maar zijn grootmoeder maakte vanmiddag een vriendelijk demonstratief praatje met ons.

Om 12 uur was de container leeg. Wij ook. We zijn met de meisjes even gaan zwemmen en ons wassen en daarna gaan eten in Arganil. Het grote meisje (17 jaar) moest meteen weer sjouwen, want ze zijn een nieuw huis aan het bouwen. Achter het kerkhof, ik kan het vanaf de achterveranda zien. Een groter huis is geen luxe, ze wonen in een piepklein huisje hoog boven de weg. Bij hen mocht ik steeds water halen. Op iedere vrije dag werkt die vader met een paar collega bouwvakkers aan dat huis. Vrouw en kinders sjouwen dan stenen, water en cement aan. Omdat zij ons geholpen hebben, hebben wij hun ook weer geholpen.

Vanavond in de bar werd nog veel gelachen en gepraat over Han zijn fiets. Daar heeft hij veel mensen mee vermaakt en verbaasd. Dat je met zo’n fiets zo hard heuvels op kan scheuren.

Ik moet me nodig in mijn werkstuk verdiepen dat ik over precies een week al gepresenteerd moet hebben. Ik heb even naar mijn benodigde foto’s gekeken, maar ik zie er tegenop als tegen een berg. Nog één maal moet ik valse vouwen in me persen, nog één keer moet ik op een voor mij absurde, nietszeggende manier iets zeggen, dat ik in mijn eigen taal uitstekend kan overbrengen. Naar mijn idee moet ik in een rapport zo voorzichtig zijn alsof ik een diplomaat ben en ik zelf niet meer weet waarover ik het heb.

B.v. Je presenteert een plaatje van een stuk van een lab. Er is geen afzuiger, geen raam. Wel een enorme bende en viezigheid. propvol. Maar je zegt niet: ”Dames en heren deze ruimte is te klein en daardoor erg gevaarlijk als je met gevaarlijke chemicaliën werkt, hetgeen hier het geval is. Bovendien is het hier vies en moet schoon gemaakt worden”. Nee, dat zeg je niet. Je zegt: ”Dames en heren deze ruimte is 2 bij 2 vierkante meter en voldoet niet aan de norm. Zie het P blad voor de inrichting van laboratoria. En ik beveel aan de ruimte huishoudelijk te laten reinigen”. Dat bevredigt toch niet. Mij zegt dat niets, huishoudelijk reinigen. Er zijn zat huishoudens die regelmatig gereinigd worden waar niets te reinigen valt. Voor mij betekent huishoudelijk reinigen niet dat het er vies is en dat mag je ook niet zeggen. Je moet het wel laten zien, maar met een lapje ervoor. Ik leer vast nog eerder Portugees.

Over gisteren valt niets bijzonders te melden. Hard werken, afbijten. We hebben nu water. Dat betekent een watermeter en een kraan aan de buitenkant van ons huis tegen de muur.

zaterdag 7 oktober

Nu moet ik gisteren weer helemaal terug graven, terwijl iedere dag de inhoud van een heel boek heeft. In het kort. Gisteren was er ’s morgens een explosie in het gasstel (waarvan de baas van de winkel zei dat hij goed was en ik zei dat hij nog stonk). De vlammen sloegen er aan de onderkant uit zei Han. Ik was er niet bij.

Ik heb weer vele uren besteed met verf afbijten. Het is zo warm, het zweet loopt me dan in mijn ogen. Om 2 uur ging ik wassen. Han zou me later op komen halen en dan ook even zwemmen. Die ging meteen het gasstel weer wegbrengen. Toen Han kwam had ik nog niets kunnen doen, ik was de zeep vergeten. Ik kon die ook niet even ophalen, want voor ik dat ontdekte had ik de kleren die ik aanhad ook in het water gesmeten, alles moet schoon. Enfin toen Han eindelijk kwam had hij de auto niet bij zich, dus trok ik toch mijn natte vieze broek weer aan. Op de vragende blik van een oude wasvrouw zei ik dat ik geen zeep had en dus naar huis moest. Niet nodig, hup zeep gekregen. Han even zwemmen en de auto halen, want nat wasgoed is zwaar en ik kan het nog steeds niet op mijn hoofd dragen.

’s Avonds in Arganil gegeten want ons gasstel is terug naar de fabriek en het campinggasje stond ons tegen.

Vanmorgen om 8 uur gestart met stenen sjouwen in het huis waarvan de meisjes ons geholpen hadden met onze container. Van 8 tot 10. Ik kon niet meer en droop van het zweet. In de sauna kon ik nooit zo goed zweten, hier wel hoor.

We gingen even langs Vince en Gwenn, zij hebben gereedschap om draad te tappen op pijp. Dat is nodig voor het aanleggen van de waterleidingen. We dronken koffie en aten vijgen (zij hebben een grote vijgenboom).

Daarna ging ik naar de kapper in Arganil en Han deed de boodschappen. Han houdt van lang haar en vindt echt kort haar lelijk. Ik vind het vervelend als Han me lelijk vindt, maar als je iedere dag zweet en je haar zit rot doe ik uiteindelijk toch wat ik wil. Om 12 uur zat ik er, om half vier was ik klaar. Han en ik hadden afgesproken op een terras en dat ik hem niet even langs zag komen betekende voor mij dat hij met zijn krant en een biertje het wachten echt geen straf vond. Toen ik met een super kort koppie, met mijn neus in de lucht (beducht op kritiek, zelf ben ik wel tevreden) het terras op kwam, was Han daar niet. Nou moe!

Rondje Arganil, geen Han, geen auto. Verdomme, ik heb honger, ik moet piesen en ik heb een nieuw hoofd. Terug naar het terras, naar de wc, water drinken en lopen dan maar. Ik woedend. Word onderweg gelukkig opgepikt door iemand en mag mee rijden. Thuis, wel een auto geen Han. De elektricien (die ook op zaterdag werkt) weet niet waar hij is. Halverwege de bar kom ik hem tegen, volledig over zijn toeren. Hij was om half drie maar eens langs de kapper gegaan, maar alles was potdicht. Dat klopt, het gangetje naar die winkels wordt afgesloten. Om 1 uur sluiten de winkels, maar de kapper moet zijn klanten nog afhelpen dus ik zat nog binnen. De rest kun je raden.

Daarna een biertje, zwemmen en toch maar koken op het campinggasje. Han doet dat en ik kijk dan eindelijk mijn werkstuk in. Han vindt mijn haar niet lelijk.

zondag 8 oktober

Maar eens naar de markt in Tabua, daar heeft iedereen het altijd over dus onze verwachting was groot. De markt in Arganil is groter en gezelliger. We denken dat hij zo belangrijk is doordat het op zondag is. Hierdoor kunnen hele gezinnen, waarvan pa de auto heeft, die anders nooit op de markt komen wel gaan. Zonder auto is de wereld niet groot.

Toen we vanmiddag gingen zwemmen namen we ons buurmeisje Martha mee. Ze liep te puffen van de warmte, maar aan de rivier gekomen vond ze het water toch te koud. Je ziet ook nergens meer zwemmende mensen. Kun je zien dat wij uit een noordelijk klimaat komen. De onderlaag begint iets kouder te worden. Van de zomer vond ik het water echt te warm, het geeft geen verfrissing, net badwater. Paula en Ingrid vonden dat ook.

Wat ik steeds vergeet te vertellen is dat overal de mimosabomen in knop staan. Iedere keer als ik in het water lig, de blauwige bergen op de achtergrond en de rivier overgroeid door mimosabomen, denk ik verdorie weer vergeten op te schrijven.

Ik heb mijn presentatie een keer geoefend, Han maakt wat ondersteunende sheets en zo moet het maar. Verder hebben we bijna alle dozen open gehad en de kleren naar de zolder gebracht. Ik heb voor die presentatie deftige kleren nodig, maar ik weet niet in welk klimaat ik val. Ik leen of huur wel wat.

Martha bracht ons vanavond een vanillepuddinkje, niet echt lekker. Wel lief natuurlijk. De giften om ons heen gaan gewoon door. Groente, eieren, aardappelen, zoute boontjes (die eten ze als versnapering).

Ik heb de thermometer gevonden. 37° in de zon. Aan de rivier zag ik een ijsvogel. ’s Nachts roepen de uilen en de vleermuizen vliegen door het huis (als het open staat). Overdag barst het van de vliegen en als die weggaan komen de muggen tevoorschijn.

Ik was vandaag erg blij met mijn kleren. Gewoon ze terug te zien en ik vind veel van mijn kleren hartstikke leuk en in een warm klimaat kun je leukere dingen aan vind ik. Mijn vertrek komt nu wel erg dichtbij. Han heeft de kinderen gebeld in de winkel achter in het dorp, ik wil niet mee, het barst daar van de beestenvlooien. Han schijnt dat niet te deren, maar mij vreten ze op.

dinsdag 10 oktober

Han doet verslag

Nu is het mijn taak om het wel en wee van de werkzaamheden te beschrijven.

Gisteren heb ik Bep naar Coimbra gebracht. Allebei een beetje triest vanwege het komende afscheid, maar het kon echt niet anders. In Coimbra hebben we gegeten en we hebben wat broodjes gekocht voor Bep onderweg. Als alles goed gaat is ze woensdag ochtend in Amsterdam.

Na veel tijd verloren te hebben in de avondspits van Coimbra ben ik rustig terug gereden. In de bar nog een kopje koffie gedronken. Vannacht besloten alle katten uit de buurt hun meningsverschillen naast mijn bed te beslechten (zo klonk het tenminste). Nadat ik ze van het onjuiste van hun handelwijze had gewezen werd het rustig.

Dit verslag schrijf ik om kwart over 6 ’s avonds op het achterbalkon, met uitzicht van de ondergaande zon en de bosbrand die vanmiddag om 3 uur begon en nu bijna geblust is. Met de elektricien heb ik net een halve fles koude rosé gedronken, de rest drink ik zelf op. In koken op het campinggas heb ik geen zin. De ideeën over het water voor de bomen vindt de elektricien prima, citrus vruchten echter konden niet. In de winter nachtvorst en rijp (voor zover ik begreep). Waarschijnlijk wel op de binnenplaats. Hij vindt ook dat het regenwater zoveel mogelijk opgevangen en vastgehouden moet worden.

De elektrische installatie is bijna klaar. Morgen wordt alles aangesloten (hoop ik). De waterleiding is hopeloos. De tap van Vince is niet zo goed. Toen de elektricien me demonstreerde hoe het moest, bezweek de werkbank natuurlijk weer. De hele ochtend is verloren gegaan met het herstel van de werkbank. Daarna heb ik in Arganil nog wat ijzerwaren gekocht. Daar kwam ik de Zuid-Afrikanen tegen (Bill en Shoe). Als Bep (niet ik) wat te wassen heeft kan dat bij hen, ook al hebben ze geen water.

Verslag van mijn reis per trein en verblijf in Nederland

De reis duurt zeer lang. Vanmorgen ontwaakt in de kou, dus meteen mijn dikke trainingspak maar aan. Om 12 uur kreeg ik mijn paspoort terug (na 1 uur stil gestaan te hebben). Hieruit maakte ik op dat we in Frankrijk waren. Portugal en Spanje is één vraagteken van stilstaan en langzaam rijden. Het weer is somber. Wij hebben het mooiste plekje van de wereld, ik verlang nu al terug.

Gisteren, thuis, niets meer gedaan. Je bent landerig van het wachten op vertrek. Ik heb alleen de rugzak ingepakt en we hebben gezwommen en zijn weg gegaan. In Coimbra hebben we gegeten. Ik vind het vervelend om weg te moeten. Ik wil liever met Han samen verder werken. Maar ik moet zo nodig een examen doen voor een vak waar ik nooit meer iets voor zal doen. Nu ja, ik kan echt niet niet gaan.

Verslag van Han

Onze situatie is voor een vrouw hopeloos, Shoe zou allang bezweken zijn. Ik heb ze maar niet uitgelegd, alleen er op gewezen, dat Bep en ik erger gewend zijn. Overigens denk ik binnen een week een wasmachine te kopen. Even bij Mike en Arminda langs. Zij zullen met de juiste persoon over de telefoon praten. Volgens deze twee moet ik een put laten graven en dan een benzinemotorpomp installeren. Zij gaan iets regelen.

Naar aanleiding van de verwoesting van de mooiste tuin van Werkhoven: zij gaan nooit terug; hebben ze één keer gedaan en alles was weg of kapot. Vanmiddag heb ik alle ¾ pijpen van draad voorzien. Morgen de ½ duims en dan aansluiten. Nu wordt het donker. Ik ga wat brood met kaas en tomaten eten, koffie drinken en slapen.

woensdag 11 oktober

Nu pas zijn alle stukken pijp gezaagd en van draad voorzien. Ik ben doodop. Morgen maar monteren. Fernando Martins (de elektricien) is nog bezig met elektriciteit naar de zolder. Daar zal hij over een uurtje wel mee klaar zijn. Dan ga ik naar Arganil; boodschappen doen en Bep bellen. De aansluiting op het elektriciteitsnet zal binnen 2 dagen gebeuren (dat zei hij maandag ook al).

Gisteren vertelden Michael en Arminda dat Portugezen terugschrikken voor de zorg voor een tuin of onderhoud aan een woning. Daarom kost een klein flatje twee keer zo veel als ons huis. Verder bleek dat hoe meer water je gebruikt, hoe duurder het water per liter wordt, en als je het gebruikt voor je tuin krijg je bovendien nog een boete. Vandaar dus de waterputten. Het slaan van een pomp is hier duurder dan het graven van een put.

Gezwommen heb ik maandag voor het laatst met Bep. Alleen heb ik er niet zo’n zin in. Bovendien blijf ik optimistisch denken, dat ik morgen stromend water in huis heb en me dan goed kan wassen. Zal wel tegenvallen.

In Arganil liep ik de elektricien tegen het lijf. Hij was niet klaar, want er ontbrak nog iets. Ons gasstel is nog steeds stuk. Pa Jacob ligt in bed met een hernia (dat duurde de vorige keer 3 maanden), dochter, zoon en schoondochter kunnen niet repareren en de fabriek is telefonisch niet bereikbaar. Waarschijnlijk vakantie.

Bep is in ieder geval goed aangekomen, met haar heb ik even telefonisch gesproken. Thuis vond ik in een doos mijn elektrische klok met thermometer. Die heb ik op gehangen. Temperatuur is hier (’s avonds) 15 graden. In het café voetbal Portugal-Luxemburg op tv.

donderdag 12 oktober

8 uur. Temperatuur nu 10 graden. Koude wind door ‘vensters’ en gaten in de grond. Alleen de thee is warm. maar water koken op een campinggas duurt lang bij deze temperatuur. Mijn humeur is vergelijkbaar met de temperatuur.

11 uur. Ik drink eigen gemaakte koffie want de bar is dicht: iedereen is naar de markt. Ik moet thuis blijven. Elk moment zou de elektriciteitsmaatschappij langs kunnen komen. Fernando is klaar en ik heb hem 24000 escudos betaald voor 60 uur werk. Dat is niet echt duur (ongeveer f 350,-). De waterleiding leg ik toch maar aan met vlas en pasta. Fernando heeft me getoond hoe dat te doen en nu gebruik ik zijn vlas en pasta. De temperatuur op de binnenplaats was om 9 uur al 20 graden. In huis is het nu 15 graden. Ik mis Bep verschrikkelijk: met haar onstuimige natuur vrolijkt ze me steeds weer op. Nu moet ik dat zelf doen.

Om 4 uur dronk ik tevreden een biertje in de zon. Alle 30 verbindingen waren dicht. Er is dus water in de keuken, de buitenkraan is naar de ruimte onder het voorbalkon verhuisd en er is rekening gehouden met uitbreidingen. Helaas lekt de afvoer en passen de bakken niet goed in het marmer. Dat zie ik dan morgen wel weer; nu ben ik doodmoe, te moe ook om te koken. Bovendien is het campinggas bijna op, hetgeen geen goed uitgangspunt is voor soep.

Teresinha heeft al een paar keer gevraagd hoe het met de nieuwe ramen staat. Dat weet ik niet, want noch de timmerman, noch zijn vrouw zie ik ergens. Zé-Luís (van de bar) zal met ze praten. Dit laatste stukje schrijf ik in het licht van de ondergaande zon op de veranda. Het is half zeven en het begint een ietsje af te koelen.

Verslag van Bep

Gisterochtend om 8 uur in Amsterdam. De nacht doorgebracht in onwezenlijke sfeer en gezelschap. In Parijs was er geen couchette te krijgen. De trein vertrok om 24 uur 15 uit Parijs. Om 19 uur was ik daar aangekomen. Ik ben gauw een lekker broodje en een gebakje gaan eten, een krant gekocht en wat rond geslenterd. De treincoupé deelde ik met een ouder Brussels echtpaar en een ex-Nederlander die Fransman was geworden 19 jaar geleden en het aller Hollandste Frans sprak dat ik ooit hoorde.

Bovendien hield hij niet op met praten. Ongevraagd, door en door. Maar het licht moest uit en de gordijnen moesten absoluut kier vrij dicht. Een vent van een jaar of 30. Om beurten tegen mij en dan in het Frans tegen het echtpaar en dan weer met een messcherp geluid tegen mij tetteretetteretettere in het stikke donker. “En mijn wijf wil altijd dicht tegen me aan liggen, maar dat moet ik niet en dan zegt zij moet het alweer gebeuren en dan zeg ik, ja anders dan moet je maar niet tegen me aan gaan liggen, het één of het ander, ik hou niet van half gedoe.”

Af en toe keek ik voorzichtig door een kiertje of ik een naam van een voorbijkomend station kon lezen. Dan riep hij dat dat gordijn ogenblikkelijk dicht moest. Dus op een bepaald moment kreeg ik de pest in en zei dat hij wel truttig met het licht deed en dat ik liever had dat hij een beetje minder zou ouwehoeren. Hierop luwde hij wat en konden we een beetje slapen.

De trein tussen de wereldsteden Parijs en Amsterdam gaf mij het gevoel dat ik met de trekschuit op reis was. Zomaar onderweg blijft hij een aantal uren staan, ik kon het haast niet geloven, de machinist moest slapen of de spoorboombediener is er niet of weet ik veel wat, maar modern en dynamisch is het zeker niet. Buiten de trein kun je een kopje oplos koffie kopen meer niet. Niet te zuipen, zo weg gegooid. Nog een formidabel bedrag ook. 10,5 Fr. F.

In Amsterdam ging ik eerst naar de GGD. Daar kom ik langs als ik naar Els en Paula ga.

Verslag van Han

Nu nog wat brood, een glas wijn en een kop koffoe. Dit is wel vol te houden. Morgen elektriciteit? In Nederland is het nu half acht. Bep heeft haar examen achter de rug en is geslaagd naar mijn overtuiging. Tijdens haar examen heb ik over het land gelopen een druiventros etend. Dat moet geholpen hebben. Zojuist van Martha weer appels gekregen. Een vleermuis vloog een poosje rond boven mijn hoofd op de veranda.

Verslag van Bep

Paula zou misschien naar de tandarts zijn en dan zou ik naar Els gaan. Zwaar bepakt heen en weer sjouwen is geen grapje, dus ik misbruik de GGD om op te bellen, mijn verslag te kopiëren en te kletsen met collega’s. Els is niet thuis, Paula wel. Met Paula naar de Albert Cuyp. Haring gegeten en een gebakje en een grote biefstuk gekocht. Zo dat heb ik binnen. Terug bij Paula een beetje hangen en iedereen op bellen. Ingrid komt langs, Els en Jurgen komen langs, gedouchet en geslapen. Dat was gisteren.

Vanmorgen is Paula naar de tandarts. 2 verstandskiezen moeten getrokken worden, volgende week nog één. Naar hoor. Ik bij Oes geweest, die liggen met hun boot tegenwoordig ver buiten de stad. Dus werd ik door Oes gehaald en gebracht.

Daarna moest ik deftig zijn. Bij Paula lag een rok van Esther, een mooie blouse van André, kousen van Paula en schoenen kocht ik gisteren voor f 15 op de markt. Ik had ook schoenen van moeder kunnen lenen, maar een treinretour kost f 40. Om 3 uur was ik bij de GGD. Meteen afgesproken met Marian om donderdagmiddag naar de VEN te gaan om chocola te kopen.

Mijn collegae bleken bloedzenuwachtig. Niet geslapen, niet gegeten. Ik zei dat ze zich niet moesten opwinden, nu zak je toch niet meer. Zij zeiden dat de presentatie heel belangrijk was, de helft van je punt voor je werkstuk. Ik had een 6 en ben dus geslaagd. In de rok van Esther, de mooie spikkeltjesblouse en die afgrijselijke panty. Wat een rot gevoel zo’n ding zeg. Daarna geen feest of iets dat daarop lijkt, maar alleen een glaasje jus. Dan maar terug naar Paula. Toch laat thuis want we stonden in de file, het openbaar vervoer was al naar bed. Petra bracht me voor de deur. André was nog op. Paula was beroerd van d’r getrokken kiezen en sliep.

vrijdag 13 oktober

Verslag van Han

17 uur 50. Bep is geslaagd, hoera. Volgens het weerbericht zou het in de avond kunnen regenen. Zodoende nam ik me voor cement aan te maken en een paar gaten dicht te maken. Eerst even afvalhout verbranden en ja hoor, daar begon het onweer en de regen. Het houtvuur was inmiddels zo heet, dat het tegen de regen in op brandde. De klei veranderde in een paar uur in rode glibber. De lekkage in huis en stallen viel erg mee, alleen het voorbalkon wordt nogal nat. In de open schuur kwam vrij veel rood lekwater, daar moest ik snel extra geulen graven, want de kachel en de werkbank stonden in het water. Later bleek onder het voorbalkon 10 cm. water te staan. Daar is geen afwatering en net als in de stal is die ruimte voor meer dan de helft ingegraven.

Vanochtend heb ik mijn gezicht goed in de spiegel bekeken. Had ik niet moeten doen. Mijn kop ziet er zo oud uit als mijn rug voelt. Deze klus is iets voor dertigers, niet voor vijftigers.

In de regen is het huis één ouwe afbraak barak. Dus besloot ik het huis in te richten ook al moeten vloer en plafond nog gedaan worden. Tafel naar binnen, bloemen er op, stoelen, kleedje en een kast voor borden, pannen en bestek. Eerst natuurlijk alle rotzooi van de elektricien aanvegen. Dit begint toch echt wel mijn huis te worden.

Nu zit ik aan tafel te schrijven bij gaslicht. De elektriciteitsmaatschappij is niet geweest (zou ook te gevaarlijk geweest zijn), maar ik had toch gehoopt op licht in het weekend. Het wachten is vervelend, want nu kan ik geen kachelpijp of regengoten kopen. Nou ja, niets aan te doen.

Verslag van Bep

Eerst naar de Eenhoorn, een afspraak proberen te maken met de politie. Mijn rapport moet daar ook nog terechtkomen, daar hadden ze om gevraagd. Mij kan het niet meer schelen, er staat toch niets wezenlijks meer in. Naar Utrecht, naar de tandarts, voor Han een boek opgehaald en dan naar moeder. Lekker rond gedreuteld en daar geslapen. Lof met ham en kaas gegeten.

zaterdag 14 oktober

Verslag van Han

Door het ontbreken van een goed gasstel en het langdurig harde werken heb ik de hele week al geen behoorlijke maaltijd gehad. Teresinha had wel al eens bezorgd gevraagd of ik wel te eten had, maar daar ben ik niet verder op in gegaan. Gisteren naar Arganil gegaan, een nieuw gasflesje gekocht voor het licht en gegeten en gekletst in O Belo. Toen ik koffie dronk in Secarias, vertelde Fernando me dat rond vier uur de auto van EDP (elektra) door Secarias reed. Toen belde ik met Bep.

Vrijdag de 13e. Vanochtend luisterde ik naar de wereldomroep. die zonden de sketch uit ‘Dat zijn leuke dingen voor de mensen’ van Paul van Vliet. Daarin vertelt de ‘boer’ dat ze eerst uit de oude boerderijen elektriciteit, water en wc. slopen. De stadsmensen betalen dan meer voor een authentieke boerderij. Dat gaf te denken!

De meubels in de woonkamer-keuken gaven een prettig gevoel bij binnenkomen. De hele dag ben ik bezig geweest met het inrichten van de woonkeuken. Vijf dozen met keukenspullen uit gepakt. Dat is natuurlijk extra werk, want straks bij het timmeren van plafond en vloer, herstellen van wanden etc. moet dat weer van zijn plaats. Toch was het nodig. Vanavond heb ik in een goede braadpan een stuk vis gebraden in boter en olijfolie, geblust met rode wijn en opgegeten met een stuk brood aan tafel. Op tafel staan verder een bos bloemen en de houten fruitschaal vol met appels. Op het per abuis mee genomen bijzettafeltje staat een schaaltje chocolaatjes en de radio geeft de 3e symfonie van Luloslawsky (die kennelijk geïnspireerd was door Tibetaanse muziek). Het marmeren aanrechtblad is goeddeels leeg. Bep is nu in Hengelo en heeft al zin om terug te komen.

Verslag van Bep

Naar Werkhoven, naar Marjo en Leon. Onze vroegere tuin is een schok, de tuin van Marjo en Leon is nu ook veel minder mooi geworden. Daarna naar Karin en Ernst. daar blijven slapen. Goed bericht, zij komen 27 november naar ons toe. Ik kreeg weer kleren van Karin en het wordt wel ingewikkeld, sommige kleren moet ik niet aan doen als zij er zijn en anderen juist wel, of niet als zij het ziet, of juist toch. Bij Gerdie krijg ik ook wel eens dat soort instructies mee. Dan is ver weg wonen wel zo eenvoudig.

Verslag van Han

Het is koud in Nederland en hier was het te heet op het achterbalkon toen de zon door kwam. Onder het voorbalkon staat nog steeds een laag water. We zullen dus straatriolering onder het huis moeten leggen.

Het café heeft veel weg van een slechte Eli Asser radio- of tv serie. Het is erg rustig als ik om half zeven inpakpapier breng en koffie drink. Tegen achten als het nieuws bijna begint loopt het café vol. Zoveel belangstelling voor het nieuws? Vijf over acht start Zé-Luís een videofilm van Bud Spencer. Dan barst de keet los. Eén derde kijkt stil, één derde kijkt en praat (schreeuwt) en één derde kijkt niet en schreeuwt harder. Nu begint het op echte ruzie te lijken. Zé-Luís staat voor de tv. te schreeuwen; een paar kerels staan op en brullen terug; Teresinha krijst van achter de bar. De meeste vrouwen lachen wat en Fernando zit dik en sereen naast mij naar de film te kijken. De film is ondertiteld dus de herrie deert hem niet. Dan vang ik een paar woorden op: comunisto, socialisto. Er was helemaal geen ruzie, slechts een vriendelijke discussie over Portugese politiek. Als ik goed Portugees versta zal ik wel minder vaak naar de bar gaan.

zondag 15 oktober

Verslag van Han

Een vrije dag genomen. Om 9 uur met de auto via Arganil naar Folques en vandaar de Serra in. Helaas was het weer te wazig om goede uitzichten te hebben. Over de pas heen naar Gois, dat volgens de kaart groter zou zijn dan Arganil, maar zo te zien kleiner en armzaliger. Dan de hoofdweg N2 naar Coimbra op. Wat een beroerde rot weg! Uiteindelijk rechtsaf en via Pombeiro naar Vince en Gwenn om hun de kralen zittingen te brengen. Precies voor hun huis kwamen zij met Michael en Arminda aan van de andere kant. Zij hadden koffie gedronken in Sarnadela. Daar heb ik zitten kletsen en koffie gedronken en geluncht. Michael vertelde dat we allang telefoon hadden moeten hebben, maar dat het door Bep betaalde geld niet goed geadministreerd is.

De Nederlanders, die hier een restaurant willen beginnen, waren door Mike naar mij verwezen. Na de lunch heb ik ze opgezocht in het hotel en we hebben een afspraak voor morgen.

In het café draaide vanmiddag weer een Bud Spencer film. Vanavond trouwens ook. De Portugese radio geeft voortreffelijke klassieke (en 20 eeuwse) muziek; begeleid door krassen op de plaat en het regelmatige geluid van vallende kalk.

Verslag van Bep

Na de koffie bij Karin met de trein naar de andere kant van het land, Den Haag. Vader heeft een ongeluk gehad, is met z’n fiets geschept door een auto: een gekneusde heup en bont en blauw. Goed dat hij mager is, dan geneest hij makkelijker. Hij zegt dat hij klaar staat om naar Portugal te komen. We zien wel. Lekker gegeten, gekookt schapenvlees met wortelen en uien, heerlijk. De volgende ochtend eerst langs de bank, ik ben nu vaders gemachtigde. Of dat nu praktisch is? Koffie drinken en maanzaadtaart. Op weg.

Tags: Beiras, dagboek, verbouwen