El Niño, de naam alleen al jaagt een beetje angst aan, want het is een natuurfenomeen en de natuur is soms onvoorspelbaar en onstuimig. Stormen krijgen allemaal een andere naam, maar El Niño heet al eeuwen El Niño, vernoemd naar Jezus Christus (het kerstkind = El Niño).
El Niño is onvergelijkbaar met een storm. Als je El Niño ziet als een bulldozer, dan is een storm een aardappelschilmesje. Zo liggen die verhoudingen ongeveer.
Wat is El Niño?
Eens in de 3 tot 7 jaar gedragen de oceaanwaterstromen zich anders dan normaal, doordat de wind boven de Stille Oceaan afneemt. Door de enorme schaal van die waterstromen wordt dat gevoeld in de gehele wereld.
Maar niet overal even zwaar.
In Noord-Europa valt er meer regen, bij Peru verdwijnt de vis uit de zee, in Australië is het ineens extreem droog en bij Indonesië daalt de zeespiegel 20 cm (en dat kan rustig 6 maanden duren).
Het zijn maar een paar voorbeelden.
Het fenomeen El Niño is al eeuwen bekend, maar pas in de afgelopen negentig jaar begrepen geleerden hoe het in elkaar zit. Daarom kunnen ze El Niño nu goed aan zien komen.
En die geleerden zijn het er allemaal over eens dat 2026-2027 de heftigste ooit wordt (sinds we dat meten).
Een ‘Super-El Niño’.
De laatste Super-El Niño was in 1997-1998. Toen vielen er duizenden doden en bedroeg de economische schade miljarden euro’s.
Gevolgen voor Portugal?
Nederland en België zullen te maken krijgen met een natter dan normaal voorjaar. Statistisch gezien is dat vrijwel zeker, al weet je nooit hoe de overige weersfactoren zich gedragen.
En juist daar zit ‘m voor Portugal de kneep. De geografische ligging van het land, uitgestoken in de Atlantische oceaan, heeft een grote invloed op het weer.
Het Portugese weerinstituut IPMA schrijft dat de invloed van El Niño op Portugal indirect is. De samenhang met temperatuur en neerslag in Portugal is in de statistieken nauwelijks aantoonbaar. Het is dus goed mogelijk dat El Niño meer regen gaat veroorzaken, maar omdat we al twee natte winters achter de rug hebben kan het in vergelijking ook meevallen.
De zomer van 2027 kan door El Niño veel heter worden dan normaal, maar ook dat kan getemperd worden door de luchtdruk boven de oceaan.
Daar regeert namelijk de NAO.
De almachtige NAO
De Noord-Atlantische Oscillatie (NAO) is het drukverschil tussen het lagedrukgebied bij IJsland en het hogedrukgebied bij de Azoren.
Die drukverdeling heeft grote invloed op het weer in heel Europa en zeker in Portugal. Is het je wel eens opgevallen hoe vaak de Azoren genoemd worden in de weerberichten? Precies, daarom!
De NAO kent vereenvoudigd twee fasen:
- Bij een positieve NAO is het verschil in luchtdruk tussen de Azoren en IJsland relatief groot. Daardoor kunnen westenwinden sterker worden en wordt zachte oceaanlucht naar Europa gevoerd. Voor Portugal betekent dit vaak een winter met droog en relatief zacht weer. El Niño zal dit nog versterken.
- Bij een negatieve NAO is het luchtdrukverschil kleiner. De westelijke luchtstroming verzwakt en stormbanen kunnen zuidelijker komen te liggen. Voor Portugal betekent dit een grotere kans op een natte winter. En ook dat wordt extra aangejaagd door El Niño.
De NAO wisselt soms binnen enkele weken van fase, maar kan ook maandenlang hetzelfde blijven. En anders dan El Niño is de NAO niet op langere termijn te voorspellen. Maximaal twee weken, dat is het wel zo ongeveer.
De NAO is dus voor het Portugese winterweer veel meer bepalend dan El Niño. Maar El Niño versterkt de boel wel.
Dus?
Wat we in Portugal zeker van El Niño zullen merken zijn de indirecte (wereldwijde) effecten, prijsstijgingen van allerlei geïmporteerde goederen, maar ook onderbrekingen van en vertragingen in de leveringsketens.
En er kan in 2027 een verhoogd risico op bosbranden zijn, maar dat wil niet zeggen dat die ook gaan plaatsvinden. Portugal heeft in de afgelopen jaren veel preventieve maatregelen genomen.
Wat kun je zelf doen?
Niks.
Hoogstens je een beetje om het klimaat bekommeren.
El Niño staat los van de opwarming van de aarde, maar komt er wel bovenop natuurlijk.
Als de watertemperatuur in de Stille Oceaan 0.5 graden Celsius hoger is dan normaal, wordt er gesproken van een El Niño, en dat komt dus eens in de 3-7 jaar voor.
Voor een Super-El Niño moet de watertemperatuur meer dan 2 graden Celsius stijgen. Dat is dus vier keer zoveel als bij een gewone El Niño.
Voor 2026-2027 wordt een piek van 4.0 graden verwacht.
Dat is dus acht keer zoveel als bij een gewone El Niño.
Dat komt maar eens in de circa 1.000 jaar voor.
Dus hou je vast…
Bronnen:
SICNoticias https://sicnoticias.pt/meteorologia/2026-06-09-que-efeitos-pode-ter-o-el-nino-em-portugal–ipma-esclarece-e5e5c622 (in het Portugees)
IPMA https://www.ipma.pt/pt/media/noticias/documentos/2026/Analise_Elnino2026_vfinal-08062026_3.pdf (in het Portugees)
The Guardian https://www.theguardian.com/environment/2026/sep/21/super-el-nino-temperature-record (in het Engels)
KNMI https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/el-nino-21037ceb-3f08-4654-b08e-2ebfd5bdc2e3/ (in het Nederlands)
Geef een reactie