Ik herinner mij nog een tijd waarin Portugezen ‘in den vreemde’ uitgesloten werden van deze verkiezingen. De presidentsverkiezingen waren in aanwezigheid, je kon dus niet per post stemmen. Eenmaal geregistreerd (‘recenseado’) als kiezer in het land waar je woont moet je daar stemmen en nergens anders. In het buitenland werden destijds geen presidentsverkiezingen voor de Portugese emigranten georganiseerd. Dit was zo bij wet bepaald.
In de tijd dat ik voor het eerst in Nederland kwam wonen (ik heb wisselend in Nederland en in Portugal gewoond) mochten Portugezen buiten Portugal slechts voor het parlement (Assembleia da República) stemmen, dat werd per post gedaan. Pas veel later, ik weet niet precies wanneer, is de wet aangepast en ook het stemmen voor de president toegestaan.
Voor het parlement krijgen Portugezen een stembiljet thuis, door de ‘Comissão Nacional de Eleições’ (CNE) direct uit Portugal toegestuurd. Deze stemming wordt dus per post gedaan. Voor de presidentsverkiezingen moet je naar het consulaat om te stemmen. Toen het voor het eerst wel toegestaan werd, ben ik naar Rotterdam, waar destijds het consulaat was, afgereisd om te stemmen (2001). Ik weet dat ik snel naar binnen ging, stemde en weer snel buiten stond.
Het consulaat is inmiddels naar Den Haag verhuisd, dat houdt in dat alle stemgerechtigden naar Den Haag moeten afreizen, ongeacht hun woonplaats, willen ze stemmen. Maar in tegenstelling tot 2001 stond er in 2026, twee dagen lang (7 en 8 januari), een enorme rij met een gemiddelde wachttijd van anderhalf uur. Zo veel geven Portugezen in het buitenland om hun stemrecht!
Dat alsnog veel van de stemgerechtigden niet gaan stemmen (er staan 21.978 kiezers in Den Haag geregistreerd, de opkomst was 13%) heeft te maken met de tijd die de reis neemt en soms ook met de kosten, afhankelijk van hoever je van Den Haag woont. De rij zou dan nog velen malen langer zijn…
Met twee stembureaus, twee keer vier vrijwilligers en twee computers per bureau ging het, eenmaal binnen, redelijk vlot.
Begin februari gaan wij een tweede ronde tegemoet, maar de gemiddelde emigrant weet dit:
buiten Portugal is een Portugees als de zigeuner, de moslim, de voormalig inwoner van Bangladesh in Portugal, je kan worden gemarginaliseerd!
Of zoals het in Portugees klinkt:
‘quando moras fora de Portugal, o cigano, o muçulmano e o originário do Bangladesh, és tu!‘
In Nederland zijn geen separate Portugese consulaten meer, de ambassade in Den Haag voert de consulaire diensten (documenten, persoonsgerelateerde zaken) uit. In Portugal is dat niet anders, de Nederlandse consulaten zijn al ruim een decennia geleden opgeheven, en alle consulaire diensten worden uitgevoerd door de Nederlandse ambassade in Lissabon.
België heeft consulaten in Faro en Porto, alsmede een ambassade in Lissabon.
Diverse artikelen over emigratie door Portugezen:
– Expresso, over emigratie naar Nederland
– Het CBS over immigratie in de zestiger en zeventiger jaren
– Portugal Portal over bezoek van emigranten
Goed hoor dat je bent wezen stemmen en wat een gedoe. en nu moet je volgende week nog een keer. succes!!!
Deze keer duurde minder lang 🙂
Bedankt.
De laatste alinea snap ik niet in verband met de voorgaande tekst. Wat is het verband? “Begin februari gaan wij een tweede ronde tegemoet, maar de gemiddelde emigrant weet dit:” …. Vooral het “maar de gemiddelde emigrant weet dit” ????
Het betekent precies wat er staat: dat iedereen kan worden gediscrimineerd, soms alleen omdat iemand uit een andere land komt! Zoals de partij Chega vaak doet ten opzichte van zigeuners, mensen uit Bangladesh, mensen van kleur en andere ‘vreemdelingen’.