Op woensdag 12 augustus 2026 vindt in de vroege avond een zonsverduistering plaats in Portugal. Het hart ervan ligt vlakbij Oviedo in Spanje, waar de verduistering totaal is en 1 minuut en 48 seconden gaat duren. Alleen in het uiterste Noord-Oostpuntje van Portugal, nog voorbij de stad Bragança, is de verduistering ook 100%, maar duurt deze korter, maar zo’n 19 seconden (Rio de Onor).
Bij een zonsverduistering schuift de maan voor de zon.
De maan is weliswaar veel kleiner dan de zon maar doordat de maan veel dichter bij de aarde staat kan de maan toch de hele zon overlappen.
Eclips is het wetenschappelijke (van oorsprong Griekse) woord voor verduistering.
In Lissabon is de verduistering 94,5% en in de Algarve 91-92%. 91% klinkt als veel, maar de zon is zo sterk dat het absoluut niet voelt alsof er zoveel licht weg is. Die 9% zon die overblijft is zo’n 40.000 keer sterker dan de weerkaatsing van de maan in een heldere nacht. Het daglicht zal dus wat merkwaardig lijken, maar de koplampen hoeven niet aan.
Je kunt wel een tijdelijke temperatuurdaling merken en misschien steekt de wind op. En vogels kunnen even stilvallen, die zijn er gevoelig voor. Dieren worden niet bang van een eclips, maar ze kunnen er wel op reageren.
Zonder bril kun je het niet zien
Onze ogen compenseren zoveel, dat je een zonsverduistering pas met het blote oog kunt zien als deze meer dan 99% is. Maar doe dat niet, kijk niet rechtstreeks naar de zon. Het is ontzettend slecht voor je ogen en je ziet er uiteindelijk toch weinig van omdat je ogen gaan proberen te compenseren. Een gewone zonnebril helpt ook niet, je hebt een speciale eclipsbril nodig. Eclipsbrillen kosten drie tot vijf euro per stuk, de verwachting is dat ze overal in winkels gaan verschijnen in de aanloop naar 12 augustus toe. Het is overigens een slechte investering want de volgende zonsverduistering is pas op 2 augustus 2027. Dan haalt de Algarve 98-99% verduistering en moet de regio Bragança het doen met 85%.
De Portugese webshop A Sua Farmácia Online verkoopt ze per stuk.
Clube da Visão geeft gratis eclipsbrillen weg via aangesloten opticiëns, maar de voorraden zijn bijna voortdurend op. Maar je kunt het proberen hier.
De eclipsbril kun je ook gebruiken om de zonsverduistering te fotograferen. Dat kun je namelijk beter niet rechtstreeks doen, de kans op beschadiging van je lens is dan aanwezig.
Eclipsdata per district
| District | Starttijd Eclips | Maximale Bedekking | Hoogtepunt |
|---|---|---|---|
| Bragança (Rio de Onor) | 18:33 uur | 100% (totaal) | 19:30 uur |
| Viana do Castelo / Braga | 18:34 uur | 98.5% | 19:31 uur |
| Porto | 18:35 uur | 98.2% | 19:32 uur |
| Vila Real / Viseu | 18:35 uur | 97% – 98% | 19:32 uur |
| Aveiro / Coimbra | 18:36 uur | 96% | 19:33 uur |
| Guarda / Castelo Branco | 18:36 uur | 95.5% | 19:33 uur |
| Leiria (Nazaré) | 18:37 uur | 96.0% | 19:34 uur |
| Santarém / Portalegre | 18:38 uur | 95% | 19:35 uur |
| Lissabon (Lisboa) | 18:39 uur | 94.5% | 19:35 uur |
| Évora / Setúbal | 18:39 uur | 94% | 19:36 uur |
| Beja | 18:40 uur | 93% | 19:37 uur |
| Faro (Algarve) | 18:41 uur | 91% – 92% | 19:38 uur |
Hoihoi, leuk artikel. Alleen de tabel lijkt niet echt te kloppen. Ik heb het nog even gecheckt met een paar eclipse calculators. De banen van zichtbaarheid lopen van noordwest naar zuidoost. Het percentage van verduistering is voor Portalegre bijv. 96.8 % en dat is hoger dan bijv. de verduistering in Leiria (96.2%), terwijl Leiria wel noordelijker ligt. In het oostelijke Guarda is het verduisteringspercentage bijv. meer dan 98%, veel hoger dan in je tabel.
De tabel is gebouwd per (Portugees) district, zeg maar per provincie. In het geval van het district Guarda bijvoorbeeld, is als meetpunt genomen Castelo Branco, en die plaats ligt een stuk zuidelijker dan de plaats Guarda zelf. Dat verklaart waarschijnlijk de verschillen. In het district Leiria is de plaats Nazaré als basis voor de berekening genomen.
Nu maakt een procent ook niet zo veel uit, zoals we schrijven is het beetje overblijvend zonlicht zo sterk dat eigenlijk pas boven de 99% het echt goed zichtbaar is. Maar we gaan het zien, ook wij kijken er met spanning naar uit.
Ik herinner me een zonsverduistering uit mijn jeugd. We keken daar naar met behulp van een stuk glas dat met een kaars voorzien was van een roet laag. Ging prima en lijkt me ook veilig zolang je je niet snijdt met het glas.
In Nederland maakt men zich zorgen over de elektriciteitsvoorziening, zie de Volkskrant van 9 augustus: Zonsverduistering van woensdag brengt elektriciteitsvoorziening in de problemen. Europese netbeheerders zetten zich schrap voor de zonsverduistering van woensdag, die zal leiden tot een forse dip in de elektriciteitsvoorziening. https://www.volkskrant.nl/wetenschap/zonsverduistering-van-woensdag-brengt-elektriciteitsvoorziening-in-de-problemen~b7dddb33/
Hoe zit dat in Portugal, Cees?
Niets over gehoord. Vergeet niet dat de elektriciteitsvoorziening in Portugal stabieler is dan in de meeste andere EU-landen.
In ‘Iberia’ gebruiken we veel waterkracht (dat zeer beheersbaar is) en nucleair als back-up (ook zeer beheersbaar).
Ik herinner me een zonsverduistering uit mijn jeugd. We keken daar naar met behulp van een stuk glas dat met een kaars voorzien was van een roetlaag. Ging prima en lijkt me ook veilig zolang je je niet snijdt met het glas.