Oud worden in Portugal?

In deze tijd van spanningen in de wereld komt een existentiële vraag steeds vaker aan de orde: ‘Waar Wil Ik Oud Worden?’.
Het lijkt erop dat er meer Amerikanen naar Portugal verhuizen dan andersom, en dat was vroeger wel anders.

Portugal als woonland wordt steeds aantrekkelijker, want het is een stabiele democratie, in een stabiele Europese Unie. Het leven is er goed. Dat wordt maar weer eens onderstreept door de levensverwachtingstabel 2026 van Worldometer, gebaseerd op data van de Verenigde Naties. Zonder het proberen uit te leggen, wordt daar simpelweg de levensverwachting per land gepresenteerd. En daarin doet Portugal het goed!

Ik heb een samenvatting van de tabel gemaakt:

Veel lezers zullen hier toch van staan te kijken. We katten immers allemaal graag op de Portugese gezondheidszorg, op de wel erg vlotte rijstijl, en op de uitbundige alcoholgewoonten. Maar de gemiddelde Portugese resident wordt dus vier maanden ouder dan de Nederlander en de Belg. En ruim drie jaar ouder dan de gemiddelde Amerikaan.
En dan gaan deze statistieken nog voorbij aan het gegeven dat oudere Portugezen nog wel eens te laat zijn aangegeven/ingeschreven bij de burgerlijke stand. De ouders keken eerst even aan of het kindje wel levensvatbaar was, want er waren kosten voor het inschrijven. Ze zijn in werkelijkheid ouder dan op papier, de echte Portugese levensverwachting ligt dus nog wat hoger. Ik ken voorbeelden van één en enkele maanden, maar ook eentje van een jaar.

Maar ja, die Portugese gezondheidszorg blijkt dus internationaal vergeleken best goed te zijn. Misschien zijn de ziekenhuizen soms nogal vol, maar er wordt wel veel preventief onderzoek gedaan. Dingen die in Nederland al zijn wegbezuinigd, heeft een vriend van mij onlangs op dramatische wijze ondervonden. En wie een ziektekostenverzekering afsluit, krijgt toegang tot de private gezondheidszorg, die een heel hoog niveau heeft (en duur is…).

Het Portugese eten blijkt ook heel goed te zijn. Misschien is het vlees wel eens wat vet, maar daartegenover staat dat Portugezen kampioen viseten zijn. Portugezen eten ook veel meer groenten en fruit dan de gemiddelde EU-burger. Belgen zitten ongeveer op dat gemiddelde, en Nederlanders eronder. Een leuke bijzonderheid is knoflook, het wondermiddel dat korte metten met bacteriën maakt en cholesterol in bedwang houdt. In Noord-Europa zijn we bang voor een knoflookadem, in Zuid-Europa valt die niet op.

Alcohol is slecht voor je lichaam, maar stress is dat ook. Het lijkt alsof de Portugees een middenweg heeft gevonden. Doodsoorzaak nummer 1 in de ontwikkelde wereld zijn tegenwoordig de hart- en vaatziekten, en alcohol helpt de bloedsdoorstroming. En stress kennen we in Portugal eigenlijk nauwelijks, tot frustratie van sommige buitenlanders, die zich nog steeds druk maken als we een uur of een dag te laat zijn. Of een week.
Natuurlijk is dat vervelend, maar je gaat er niet aan dood. Aan stress wel.

Het klimaat en de lucht in Portugal blijken ook een positieve invloed op de levensverwachting te hebben. De bijna altijd aanwezige zon levert veel vitamine D en de ligging aan de oceaan geeft een voortdurende luchtverversing. Vraag het maar aan een willekeurige astmapatiënt: nergens adem je zo lekker als in Portugal. En ja: een lekker klimaat zet aan om meer buiten zijn en dan beweeg je vanzelf ook meer.

Mannen en vrouwen

Zoals altijd ligt de levensverwachting voor mannen en vrouwen ver uit elkaar. Het ‘sterke geslacht’ delft overal het onderspit. In Portugal is het gat groter dan in Nederland en België.

		Totaal	Mannen	Vrouwen
29	Portugal	82.9	80.1	85.5
33	Nederland	82.6	81.1	84.1
34	België	82.6	80.5	84.7

Het zijn de Portugese vrouwen die het verschil maken, de Portugese man heeft nog verhoudingsgewijs vaak fysiek werk en lijkt sneller te vallen voor de minder gezonde geneugten van het leven.

Er is nog een interessante reden voor de goede Portugese score: welgestelde pensionado’s trekken de levensverwachting in Portugal omhoog. En andersom in hun land van oorsprong omlaag.
Het blijkt ontzettend moeilijk om dit te becijferen, maar onder statistici is het ‘healthy migrant’-effect in algemene zin bekend. Het blijken vooral de gezonde mensen te zijn die een migratie-avontuur aangaan, wie minder sterk van lijf en leden is blijft liever in de vertrouwde omgeving. En wie zo’n migratie kan betalen, eet vaak ook beter en kan zich de beste gezondheidszorg veroorloven.

Verhuizen?

Een aantal van de factoren voor de goede Portugese score op de levensverwachtingstabel kun je dus ook gewoon in België en Nederland nabootsen. Een kwestie van meer vis eten enzo. Maar een aantal ook niet. Die verse lucht is nog niet in een spuitbus verkrijgbaar…