Maria nodigt me uit om zondagmiddag vanaf 16:00 uur bij haar te komen. ‘En niks meenemen’, zegt ze, ‘er is genoeg’. Natuurlijk kom ik niet met lege handen, wel precies op tijd, dus ik ben de eerste. Gelukkig maar, dan kunnen we nog even met elkaar kletsen voordat de meute komt.
‘Je weet toch dat het Pasen is?’, vraagt ze mij en legt uit dat de priester, met een paar van zijn mensen, om 17:00 uur komt en dat ze dan wat eten, drinken en praten. Wie het wenst, kan zijn zegening ontvangen en dan vertrekken ze weer. Zij zelf verdwijnt in de keuken om het bezoek verder voor te bereiden.
Groningen
Ik verhaalde al eens over het Oldambt, waar ik als kind opgroeide, maar niet ben geboren. Mijn ouders waren voor die tijd ruimdenkenden uit de Randstad en vestigden zich in ’t Waar om er een scheepswerf te starten. Voor ons kleintjes was het een enorme verandering: wij keken, roken, spraken, aten en zagen er anders uit dan onze leeftijdsgenoten. De mensen waren er ‘achterlijk’, zou Pim Fortuyn hebben gezegd. Een netter woord, dat ook al eerder werd gebruikt dan het vreselijke woord dat uit Pims’ mond kwam, is culture shock.
Ruim twintig jaar later is die benaming een beetje uit den boze en achterhaald. Door de globalisering kijken we nergens meer van op; we weten hoe men elders op een andere manier leeft. De verschillen lijken kleiner, maar zijn er nog wel. Op het platteland leeft men anders dan in de stad.
Een mooi voorbeeld hiervan is het bezoek van de pastoor aan een van de parochianen op Paaszondag.
Riba de Âncora
In de woonkamer van Maria, waar eigenlijk niemand ooit zit of eet, staat een tafel vol met eten en drinken. Deze tafel is speciaal voor hem. De priester is een man. Buiten op het terras staan twee grote tafels boordevol voedsel, alleen voor ons. Ik hoor dat de priester diverse huizen aandoet en de mannen in het gezelschap lachen veelbetekenend. Vele slokjes maken één grote, dat is zo ongeveer de strekking. De pater is jong, ergens in de dertig, en sinds twee jaar bedient hij vier parochies. Jong en oud loopt met hem weg.
Op het terras staan dus die volle tafels met grotendeels gefrituurde zaken. Daarachter staat de biertap en een enorme plastic teil met flessen wijn en frisdrank in het ijs. Je kan de regen grijpen en als het begint te druppelen worden de tafels met grote voorzichtigheid naar binnen de gang in geschoven. Het is zo’n typische entree met donkere granieten tegels op vloer en muur. In die donkere ruimte staan ook nog een zwarte kast vol met prullaria en een naargeestig tl-licht moet de boel verlichten. Zo ongeveer zal de opgang naar het hiernamaals eruit zien.
Mag ik al een drankje en een hapje nemen? De korte blik die Maria mij op het draaiboekje liet werpen, geeft geen duidelijkheid over een eet- en drinkprotocol. In de buitenlandse dienst, vroeger, moest je ook wachten tot de ambassadeur er was, net zoals je niet mocht vertrekken voordat de ambassadeur de deur achter zich dichttrok. Zou het hier net zo zijn? Moet de priester het startschot geven? Een van de gastheren pakt een bolinho de bacalhau en dan nog een. ‘Ik heb de hele dag nog niet gegeten’, zegt hij, en daarmee is het startsein gegeven. Naderhand hoor ik dat zij en haar man van 8 uur tot 14 uur achter de churrasqueira hebben gestaan om alles te grillen en te bakken. Een tafel vol proteïnes en vetten, nergens een vezel, groen of kleur te bekennen.
Ik zie een nieuwe gast door de poort aankomen, een oudere man ondersteund door zijn vrouw. Zijn ogen en magere gestalte duiden erop dat hij aan de terminale fase van kanker is begonnen. Hij is hier vast gekomen om absolutie van de pastoor te krijgen.
En toch, ik kan me de entree van de priester met zijn gevolg nog niet voorstellen. Wel is duidelijk hoe alle genodigden bezig zijn met dit bezoek. Ook verneem ik dat hij elk jaar een andere parochie aandoet, want het is onmogelijk om elk jaar huisbezoeken in de vier parochies te doen. Het is inmiddels 18:00 uur en er is nog steeds geen afgezant van de bisschop te bekennen, maar iedereen is overtuigd dat hij zal komen. Diverse keren klinkt het ‘hij komt’, maar dat blijkt vals alarm. Wel komt er een vrachtauto met oplegger aan. Als de chauffeur binnenkomt, zegt hij dat hij alle mensen die te veel gedronken hebben in hun auto naar huis kan brengen, maar dat blijkt een grap, hij komt regelrecht uit zijn werk.
Veel genodigden, waarvan ik er maar weinig ken, zijn – zoals tegenwoordig altijd en overal – druk bezig met hun mobiele telefoon. Eén van hen heft het hoofd op en zegt op vlakke toon dat er vlakbij, in Moledo, iemand voor de trein is gesprongen. Er zingt zelfs een naam in het rond. Ik schrik, want als hij het is, dan ken ik hem. Het is best ongemakkelijk, deze tragedie op Paaszondag. De katholieke kerk moet niks hebben van mensen die zelfmoord plegen.
Even voor 19:00 uur is het dan zover. Een wit minibusje stopt voor de deur en voordat we het weten, komt het groepje snel naar binnen het terras op. Priester Rafael voorop, een vrouw met een collectezakje, een meneer met wijwater en twee jongelingen volgen. De pastoor schudt hier en daar een hand en komt dan recht op mij aflopen. In perfect Engels vraagt hij of ik hier ben om deze mooie Portugese traditie te zien voltrekken. Hij omhelst me zonder te zoenen, ik weet niet hoe een dergelijke ‘pastorale’ begroeting heet en na nog wat mensen te hebben begroet, verdwijnt hij naar binnen de woonkamer in.
De begroeting van deze heilige man met ogen die wat wazig zijn van te veel drank, te veel mensen, sacramenten en God zal weten wat nog meer, voelt voor mij als een soort van zegening,
Na zo’n twintig minuten vertrekt de stoet. Niemand weet of hij hierna naar huis mag, eindelijk even chillen met de benen omhoog, misschien moet hij nog mails beantwoorden, zijn oude moeder bellen, de eucharistievieringen van het komende weekend voorbereiden of even gedachtenloos Netflixen.
Het was een mooie zondagmiddag en ik vond het heel speciaal dat ik dit heilige bezoek samen met mijn dorpsgenoten mocht meemaken. Ook al ben ik van buiten en vinden zij mij anders dan anders, in die uren samen, wachtend op de priester, waren we ondanks onze verschillende levens en kijk op van alles, even totaal verenigd en gelijk aan elkaar.
Wil je nog een verhaal over Paaszondag lezen?
Geef een reactie