Nieuw werk uit de Portugese muziekscene met bij elke videoclip de originele tekst en vertaling. Het lijken wel eindejaarsgeschenken, met een invasie van Lissabon, bevestiging van een stijlbreuk, Coimbra heruitgevonden, een Portugees-Braziliaanse ontmoeting en Cante Alentejano verlegt grenzen.
In deze aflevering :
- Sara Correia – Avisem Que Eu Cheguei (single)
- No Maka – Faz Outra Vez (single)
- João Farinha – Será (Radio edit) (single)
- Bárbara Tinoco ft Mari Froes – Tem Lá Uma Tristeza (single)
- Buba Espinho & Miguel Araújo – Não É Tarde Nem É Cedo (single)
Sara Correia – Avisem Que Eu Cheguei (single) – Invasie van Lissabon
Toen ik het in 2018 over deze artieste had, ter gelegenheid van haar debuutalbum , besloot ik: “Één ding is zeker: de vraag is niet of, maar wanneer deze fadista zich zal nestelen als een vaste waarde in de fadowereld.” We zijn zeven jaar en een paar albums verder en Sara wordt beschouwd als een van de meest relevante en innovatieve stemmen van de nieuwe generatie fadistas. Haar charismatisch timbre en specifieke benadering van het genre, met gebruik van eigen instrumentarium, heeft haar een sterrenstatus opgeleverd. Ze is ook al een tijdje coach bij The Voice Portugal, wat haar uiteraard ook bekend heeft gemaakt bij een breder publiek.
Afkomstig uit een echte fadofamilie, kreeg ze muziek met de paplepel ingegeven en won al op haar dertiende de belangrijke jaarlijkse referentieprijs Grande Noite do Fado. Al heel jong stond ze in de grote fadotempels van Lissabon, waar ze het vak leerde aan de zijde van grote namen als Celeste Rodrigues, Jorge Fernando en Maria da Nazaré. Voor haar tweede album, Do Coração, werd ze genomineerd voor een Latin Grammy en met haar recentste, Liberdade, won ze de PLAY Award voor beste fado-album.
Haar vierde plaat komt er begin volgend jaar aan en daaruit loste ze al een eerste single, Avisem Que Eu Cheguei (Laat Weten Dat Ik Er Ben), op tekst van Carolina Deslandes. Als presentatie ging ze voor een ‘invasie van haar Lissabon’ en zong het nummer op één dag op de meest symbolische plaatsen van de stad. Van de treinen in het station Rossio ging het langs onder andere de triomfboog aan de Rua Augusta naar het Castelo de São Jorge, waarmee ze het belang van een nauwe band met het publiek wil onderstrepen. De song is een eerbetoon aan de kracht van vrouwen en hun traject, inclusief de moeilijkheden waarvan ze vaak niet weten hoe ze die gaan overwinnen om hun doelen te bereiken. Vrouwen zijn vaak een storm, niet bang om af te breken en te herbeginnen. Sara was recent nog in Antwerpen en tourt in mei 2026 door Nederland.
No Maka – Faz Outra Vez (single) – Bevestiging van een stijlbreuk
De muzikanten-componisten Duarte Carvalho en Emanuel Oliveira uit Lissabon beginnen in 2013 hun carrière als producer- en DJ-duo. No Maka betekent letterlijk ‘Geen Probleem‘ in de Angolese taal Kimbundu. In die beginperiode bewegen ze zich tussen pop en electronica, met een sterke Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse vibe. Naast eigen producties werken ze veel voor andere Portugese artiesten als Calema, Syro en Blaya. Via deze laatste komt ook de echte doorbraak. Wanneer zij in 2018 Faz Gostoso uitbrengt, een door hen gecomponeerd en geproduceerd nummer, staat ze er vijf weken mee op #1 en bereikt dubbel platina, met ondertussen 43 miljoen views op YouTube. Een jaartje later wordt de song opgepikt door Madonna -die op dat moment in Portugal woont- op haar album Madame X en volgt internationale erkenning. Samen met eigen werk levert het hen, naast een gouden plaat, ook diamant, vier maal platina en een triple platina op.
En toch, ondanks het succes, kiest het duo na tien jaar voor nieuwe wegen. Ze vormen een liveband met keyboards, elektrische gitaar en drums, om samen met gastzangeres Ana Maria deel te nemen aan het Festival da Canção, dat de Portugese inzending voor het Eurovisiesongfestival 2024 moet selecteren. Hun inzending Aceitar is een totale stijlbreuk, die een nieuw hoofdstuk in hun carrière aansnijdt. Ondertussen heeft vocalist-componist Bruno Ferreira zich bij de band vervoegd. Hij is beter bekend onder zijn artiestennaam Twelve en staat mee in voor de compositie van deze nieuwe single, Faz Outra Vez (Je Doet Het Opnieuw), die volgens de groep “dat tegenstrijdige gevoel vastlegt van het herbeleven van een oude liefde, van het verlangen naar iemand waarvan we weten dat we er afstand moeten nemen. Het is een nummer over menselijke kwetsbaarheid, over verslaving aan sterke emoties en over hoe moeilijk het is om weg te blijven van wat ons negatief beïnvloedt. Diep van binnen hebben we het allemaal weleens meegemaakt, gevangen tussen de wens om te vergeten en die om te herhalen.” Het is een groovy popsong geworden, een fusie tussen energie en emotie. De band wil hiermee verder haar filosofie volgen: muziek brengen die de luisteraar even van zijn problemen weghoudt en doet genieten van het moment.
João Farinha – Será (Radio edit) (single) – Fado van Coimbra heruitgevonden
Geboren in Coimbra (1976), wordt João al heel heel jong door zijn vader meegetroond naar fado-optredens in de stad, waar hij kennismaakt met de grote namen van de lokale fado. Hij raakt gefascineerd door de muziekwereld, zij het dat hij als adolescent meer kan genieten van grunge en alternatieve muziek. Het lijkt wel een reactie op wat hij zijn vader dagelijks hoort zingen: de fado van Coimbra.
Wat is het verschil tussen fado van Coimbra en van Lissabon?
* In tegenstelling met het volkse karakter in Lissabon, is fado in Coimbra gegroeid in de academische setting van de oudste universiteit van Portugal en wordt traditioneel gebracht door studenten in hun typische kleding (capes en toga’s).
* Dit heeft ook invloed op de thema’s en teksten, die in Coimbra dikwijls van een hoger literair en poëtisch niveau zijn.
* Waar in Lissabon het dictatoriale regime van Salazar zowat omarmd werd, was Coimbra in de jaren zestig de bakermat van het toenemend verzet. De fado van Coimbra was de wieg van de Canção de Intervenção (Protestsong) en vervelde toen in een krachtig politiek statement tegen de dictatuur.
* De uitvoering beperkt zich in Coimbra niet tot fadohuizen, maar er worden ‘s avonds ook serenades gezongen in de oude studentenwijk. Dit kan soms ‘monumentale’ vormen aannemen.
* In Lissabon is fado in grote mate een vrouwelijke aangelegenheid, in Coimbra is het mannelijke exclusiviteit.
Deze videoclip met João Farinha en Camané, zijn bekende tegenhanger uit Lissabon, verduidelijkt een beetje het verschil.
Pas als João Farinha zelf zijn universitaire studies aanvat, blijkt dat die fado toch in zijn genen zit. Hij begint het genre beter te begrijpen en sluit zich al snel aan bij een academische groep die zich toelegt op traditionele fadosongs. Na verloop van tijd besluit hij dan ook om echt voor een muzikale carrière te gaan. In 2010 is hij mede-oprichter van het project Fado ao Centro, op een iconische locatie in het historisch centrum van Coimbra, waar dagelijks een concert plaats vindt. Farinha is ook lid van een muziekgroep die onder dezelfde naam door het leven gaat (het kwartet was nog op tournee in Nederland in februari van dit jaar). Ondertussen brengt hij ook werk in eigen naam uit. Na Sim (2018) en Solo (2020) lanceert hij in 2024 A Conta Que Deus Fez, een soloplaat waarop hij de fado van Coimbra in een moderne versie brengt. In zijn streven naar aanpassing aan geëvolueerde realiteiten, wil hij andere klanken introduceren, om zo een nieuw publiek te bereiken. Hij inviteert zelfs rapper/hip-hopper Ruze, Tiago Nogueira van de populaire groep Os Quatro e Meia en zangeres Mafalda Umbelino, die een revelatie blijkt te zijn. Het concept slaat aan en er volgen concerten in heel Portugal. Uit het album is nu, een jaar later, het nummer Será (Radio Edit) als single uitgekomen. Het is een song die het publiek bij de live-optredens bijzonder wist te smaken. Será is door hemzelf geschreven en staat op het album om zijn persoonlijke stempel als auteur en componist te benadrukken. De tekst balanceert tussen passie en twijfel, liefde die zich aanbiedt en dreigt verloren te gaan. De spanning tussen overgave en angst die zorgt voor ‘ademen zonder lucht’. De delicate productie accentueert de krachtige stem van Farinha, die de perfecte balans vindt tussen traditie en moderniteit. Samengevat: een stem die de Fado van Coimbra belichaamt en deze door middel van poëzie en emotie heruitvindt.
Bárbara Tinoco ft Mari Froes – Tem Lá Uma Tristeza (single) – Portugees-Braziliaanse ontmoeting
Over Bárbara had ik het hier een paar maanden terug, toen ze een episode in haar carrière afsloot. Nu start ze een nieuw hoofdstuk met de release van Tem Lá Uma Tristeza, de eerste single van haar volgende album. Het gaat om een duet met de Braziliaanse artieste Mari Froes, wiens muziek de Portugese zangeres in het afgelopen jaar (waarin ze moeder werd) bijzonder is bijgebleven. Hierover onthult ze “Mari was de soundtrack van de eerste dagen van mijn dochter thuis. Feodor (haar man, muzikant en producer – redactie) en ik waren helemaal geobsedeerd door haar, dus het was volkomen logisch dat ze op dit album aanwezig zou zijn”. Mari Froes wordt gezien als een van de meest veelbelovende artiesten in de hedendaagse Braziliaanse muziek. Het begon voor haar met enkele succesvolle covers op sociale media en ze brak dit jaar ook internationaal door. Met haar typische, hese stem combineert ze MPB (Música Popular Brasileira), bossa-nova, samba en jazz, waarbij ze traditionele ritmes met moderniteit samenbrengt. Ze rondt dit jaar een succesvolle tournee af en stond begin november, na elf concerten in Portugal, ook in Amsterdam (Melkweg) en Brussel (Koninklijk Circus). Haar eerste langspeler komt begin 2026 op de markt.
Samen schreven ze het nummer Tem Lá Uma Tristeza, vanuit de gedachte dat, als we echt goed kijken, diep in onze ooghoek vaak een verborgen verdriet schuilt. Bovendien staat dit verdriet heel vaak voor ‘iemand’. Met een sobere begeleiding laveert de song tussen wat men liever wil vergeten en wat men wil behouden. Een mooi duet, waarin de Portugese en Braziliaanse stemmen elkaar heel naturel weten te vinden.
Buba Espinho & Miguel Araújo – Não É Tarde Nem É Cedo (single) – Cante Alentejano verlegt grenzen
Buba kwam hier al enkele keren terloops ter sprake, tijd dus om wat uitgebreider kennis te maken. Hij is eigenlijk, samen met de groep Bandidos do Cante, zowat de verpersoonlijking van de modernisering van de Cante. Afkomstig uit een muzikale familie (°1995, Beja), zet hij via de Cante Alentejano zijn eerste stappen in de muziekwereld. Al snel blijkt dat hij ook als fadozanger talent heeft en in 2016 wordt hij laureaat van de Grande Noite do Fado. Het brengt hem naar de bekende fadohuizen in Lissabon en hij gaat voor een solo-muziekcarrière. Na samenwerkingen met grote namen als Rui Veloso, António Zambujo, Júlio Resende en Ana Moura, brengt hij in 2020 zijn eerste album uit. Daarop zijn ook fadistas Raquel Tavares en zijn goede vriend Zambujo (ook afkomstig uit Beja) te horen. Hij werkt dan al aan een fusie tussen fado, pop en Cante Alentejo. 2023 wordt het jaar van de echte doorbraak. Nadat hij door de groep D.A.M.A. gevraagd wordt als gast voor hun hit Casa, een ode aan de Cante Alentejano, volgt een duet met Bárbara Tinoco (Ão Teu Ouvido). Het is de voorbode van zijn tweede album Voltar.
Terug nu naar de elf kaarsjes. Met Não É Tarde Nem É Cedo brengen Espinho en Araújo een traditioneel Alentejo-lied in een totaal nieuwe setting, die een verrassend mooie cross-over oplevert. Een pop-country begeleiding geeft de traditional een nieuw leven, waarbij de twee stemmen, ondanks hun diversiteit, tot een perfecte symbiose komen. Ook in de videoclip geeft Buba zich over aan zijn verbeelding, een tekenfilm waarin het duo in een western wordt opgevoerd. Een onwaarschijnlijke en ook daarom briljante fusie: Cante Alentejano in dialoog met een andere cultuur, zonder ooit de oorspronkelijke identiteit uit het oog te verliezen en met respect voor de roots. Buba Espinho bevestigt zijn positie als een van de grote ambassadeurs van de Alentejo en de Cante. Hij maakt gebruik van de kracht van de stemmen die hem gevormd hebben, de tradities waarmee hij opgegroeid is en de overtuiging dat de Cante Alentejano alleen blijft bestaan als het grenzen durft te verleggen.
Persoonlijk vind ik dit (als muziekliefhebber en beoefenaar) een buitengewoon leuke interessante rubriek. Voor mij steekt Sara Correia hier mijlenver bovenuit door haar tekst en zang. Hartelijk dank. H.L.
Leuk om horen, Henk. Wat betreft Sara Correia, daar kan ik je volgen. Smaken verschillen echter en ik probeer de rubriek ook breed gevarieerd te houden.